Qori (şəhər)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Qori
Gori cathedral (view from the Gori Fortress) (B).jpg
Bayraq Gerb
Bayraq
Gerb
Xəritədə yeri
Qori Gürcüstan xəritəsində
Qori
Qori
Məlumatlar
Ölkə Flag of Georgia.svg Gürcüstan
Bölgə Yuxarı Kartli
Əsası qoyulub 1801
Əhali 50,8 min. nəfər (2009)
İnternet saytı www.gori-municipality.ge

Qori (gürc. გორი) – Gürcüstanda şəhər.Qori (gür. გორი.) - Gürcüstanın şərqində yerleşen bir şəhər, Şida Kartli mərkəzi kənar və eyni adlı bələdiyyə mərkəzi. David Builder terefinden yaradılıb.


əhalisi:50 min adamı əhalisi.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qori şəhərinin əsası XII əsrin əvvəlində gürcü çarı David Qurucu tərəfindən qoyulub. 1477-ci ildə Ağqoyunlu dövlətinin başçısı gözlənilmədən Qoriyə hücum edərək şəhəri tutsa da, yezliklə geri çəkilib. XVI əsrin ortalarında Qorinin az bir müddət ərzində Səfəvi şahı Təhmasib I ələ keçirib. XVI əsrin sonlarında Qori şəhəri və ətraf ərazilər Osmanlı türkləri ilə Səfəvilər dövləti arasında mübarizə meydanına çevrilib. Bu mübarizədən osmanlılar qalib çıxır. 1599-cu ildə gürcü çarı Simon I qəfildən Qoriyə hücum edərək şəhərdəki Osmanlı qarnizonunu məğlub edir və şəhəri tutur. 1614-cü ildə Səfəvi şahı I Abbas Qorini ələ keçirir və buradan Gürcüstanın qalan ərazilərini fəth etməyə başlayır. Fransız səyahətçisi Jan Şardenin sözlərinə görə XVII əsrin 70-ci illərində Qori mühüm ticarət mərkəzi idi. 1723-cü ildə Osmanlı türkləri Qoriyə hücum edərək şəhəri dağıdırlar. Osmanlılar bir müddət şəhərdə hakimiyyəti əllərində saxlayır. 1735-ci ildə Qorini İran dövləti ələ keçirir. Lakin Nadir şahın ölümündən sonra İranda mərkəzi hakimiyyətin zəifləməsindən istifadə edən yerli gürcü çarları XVIII əsrin 40-cı illərində Qoridə hakimiyyəti ələ keçirirlər. XIX əsrin əvvəlində Cənubi Qafqaza hücum edən rus qoşunları Qori də daxil olmaqla bütün Gürcüstanı Rusiyaya birləşdirirlər. 1920-ci ildə baş verən Qori zəlzələsi nəticəsində şəhərdə güclü dağıntılar baş verib. 2006-cı ildə Gürcüstan prezidenti Mixael Saakaşvili Qoridə Gürcüstanın Senaki bazasından sonra ikinci müasir hərbi bazasının tikiləcəyini elan edib. Lakin 2008-ci ildə baş verən Rusiya-Gürcüstan müharibəsi zamanı rus qoşunları Qorini işğal edərək həmin bazanı tamamilə dağıdaraq bütün hərbi texnikasını Rusiyaya daşıyıblar.

Coğrafiyası[redaktə | əsas redaktə]

Şəhər Gürcüstanın mərkəzində, Kür çayının sol sahilində, Böyük Liaxvi çayının Kürə töküldüyü yerdə yerləşir.[1][2]

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Qori şəhərinin əhalisi[3]
28.1.1897 sa. 17.12.1926 sa. 17.1.1939 sa. 15.1.1959 sa. 15.1.1970 sa. 17.1.1979 sa. 12.1.1989 sa. 17.1.2002 sa. 1.1.2010 r.t.
10 269 10 192 19 628 35 061 48 181 55 984 68 924 49 516 54 200

Şəkilləri[redaktə | əsas redaktə]

Məşhur adamları[redaktə | əsas redaktə]

Stalinin Qoridə heykəli
  1. Qoqebaşvili, Yakov Semenovich (1840-1912) - Gürcü müəllim, uşaq yazıçı və jurnalist, Gürcüstan elmi pedaqogikanın banisi hesab olunur.
  2. Zozirov, Zaza Dianozovik - Sovet və Ukrayna güləşçisi, iki dəfə Avropa çempionu və bürünc Atlanta mükafatçısı Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc Atlanta mükafatçısı,əməkdar güləş  idman ustası.
  3. Zumbulidze Boris Z. (1905-2000) - Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  4. İosif Stalin (1879-1953) - Sovet dövlət xadimi, siyasi partiya və hərbi lideri. Burada onun ev-muzeyi var.
  5. Kandelaki, Qeorqiy ( 1974.) - Gürcüstanın peşəkar boksçu, dünya və Avropa çempionu.
  6. Lomouri, Niko (1852-1915) - Yazıçı və şair.
  7. Merab Mamardaşvili (1930-1990) - Sovet filosofu.
  8. Maçavariani, Aleksey Davidoviç (1913-1995) -  gürcüstanlı sovet bəstəkarı, SSRİ xalq artisti.
  9. Muradeli Vano İliç (1908-1970) - bəstəkar, SSRİ xalq artisti.
  10. Nadiradze, Aleksandr Davidoviç (1914-1987) - Sovet dizayner-raketqayıran, tətbiqi mexanika və mühəndislik mütəxəssisi.
  11. Poqosyan, David Levanovik (1974.) - Gürcüstan güləşçisi, iki dəfə Avropa çempionu (1997, 1998), Dünya Kubokunun çempionu (2001)
  12. Ter-Petrosyan, Arshakovik Simon (1882-1922) - əfsanəvi rus inqilabiçısı və Stalin uşaqlıq dostu.

13. Tsintsadze, Sulxan Fedorovik(1925-1991) - bəstəkar, pedaqoq, SSRİ və Gürcüstan SSR xalq artisti.

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Гори (город)
  2. [1]
  3. Population statistics of Eastern Europe: Cities & towns of Georgia

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

VikiAnbarda Qori (şəhər) ilə əlaqəli mediafayllar var.

 Bu şablona bax Gürcüstan şəhərləri
Abxaziya Qaqra1Qali1Qudauta1Yeni Afon1Oçamçıra1Suxumi1Tkvarçeli1 Greater coat of arms of Georgia.svg
Sameqrelo və Yuxarı Svaneti AbaşaCvariZuqdidiMartviliPotiSenakiXobiTsalencixa
Quriya LançxutiOzurgeti
Acarıstan BatumiKobuleti
Raça-Leçxumi və Aşağı Svaneti AmbrolauriOniTsageri
İmereti BağdatiVaniZestafoniKutaisiSamtrediaSaçxereTercolaTkibuliXoniTsxaltuboÇiatura
Samtsxe-Cavaxeti AdıgünAxalkalakiAxaltsixeAspindzaBorjomiValeNinotsminda
Yuxarı Kartli QoriKareliKaspiXaşuriTsxinvali2
Mtsxeta-Mtianeti DuşetiMtsxeta
Kvemo-Kartli BolnisiQaratəpəBaşkeçidMarneuliRustaviAğbulaqTsalka
Kaxeti AxmetaGürcaaniDedoplistskaroKvareliLaqodexiSaqarecoSiğnağiTelaviTsnori
Tbilisi Tbilisi
1 şəhər qismən tanınmış Abxaziya Respublikasının nəzarəti altındadır
2 şəhər qismən tanınmış Cənubi Osetiya Respublikasının nəzarəti altındadır.