Çekmaquşev rayonu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rayon
Çekmaquşev rayonu
Starokalmashevo view from Moslem cemetery.jpg
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

55°08′28″ şm. e. 54°39′00″ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Chekmagush[d]
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılma tarixi 20 avqust 1930
Sahəsi 1.692 km²
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikator
Rəsmi sayt
Çekmaquşev rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Çekmaquşev rayonu (başq. Саҡмағош районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.

Rayonun inzibati mərkəzi Çekmaquşev kəndidir.

Coğrafi yerləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Başqırdıstanın şimal-qərbində, Ufa şəhərindən 111 km aralıda yerləşir. Rayonun ərazisi 1692 km² təşkil edir. İqlimi mülayim kontinental, isti, azmaz isə quraqdır. dır. Rütübət çatışmamazlığı ilə seçilir. Ərazisindən Baza çayı başlayır. Ərazisi üçün qara, tünd boz və boz meşə torpaqları xarakterikdir. Meşələr ərazisinin 19,9 % əhatə edir. Ərazisində neft, kərpic gili, tikinti daşı, qum, əhəng daşı, agronom filizləri çıxarılır.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

Çekmaquşev rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Duvan rayonu ərazisin milli tərkibi: tatarlar — 62,8 %, başqırdlar — 30,7 %, çuvaşlar — 3,1 %, ruslar — 2,1 %, digər millər — 1,3 %[2].

İnzibati-ətazi vahidləri[redaktə | əsas redaktə]

13 kənd inzibati vahidliyinə 78 yaşayış məntəqəsi daxildir[3]

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

Kənd təsərrüfatı üzrə iftisaslaşmış rayondur. Ərazisinin 136,9 min ha kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur. 29,6 min ərazi otlaq sahələridir. Regionun ixtisaslaşması: taxıl, şəkər çuğunduru və günəbaxan əkilməsi, donuz və qoyun yetişdirilməsi.

Nəqliyyat[redaktə | əsas redaktə]

Ərazisindən Kuşnarenkovo - Bakalı və Dyurtyuli - Buzdyak yolu keçir. Sərt səthli avtomobil yollarının uzunluğu 500 km-ə çatır, onlardan 160 km asfalt örtüklüdür.

Sosial sfera[redaktə | əsas redaktə]

Rayon ərazisində 58 ümumtəhsil mərkəzi, 18 orta məktəb, peşə uçilişi, 29 kütləvi kitabxana, 56 klub, mərkəzi və 2 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Uşaq incəsənət məktəbi, uşaq yaradıcılığı evi, uşaq və gənclər idman məktəbi, mərkəzi kitabxana və yerli tarixi muzeyi var. Başqırd dilində "Sakmaqoş satkıları" və tatar dilində "İqence" qəzetləri nəşr olunur. Həftədə 2 dəfə yayımlanan yerli televiziya " Çekmaquş TV" fəaliyyət gösdtərir.

Tanınmış şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Salih Qilimxanoviç Batıev — Tatar MSSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin sədri (1960-1983), RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti sədrinin müavini.
  • Kanzəfər Usayev — Emelyan İvanoviç Puqaçyov və Salavat Yulaevin yoldaşı.
  • İlfak Musinoviç Smakov — Başqırd müğənnisi, RSFSR əməkdar artisti, Başqırd MSSR xalq artisti.
  • Vaxit Qazimoviç Qalimov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Vazik Muhametşinoviç İsxakov — yazıçı.
  • Qabdraxman Xakimoviç Latıpov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Giləmdar Zigandaroviç Ramazanov — yazıçı.
  • Zinnat İbyatoviç Muratov — Sovet İttifaqının Tatar Regional Komitəsinin birinci katibi (dekabr 1944 - oktyabr 1957).
  • Radner Ziryatoviç Muratov — Sovet aktyoru, RSFSR əməkdar artisti.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]