Baymak rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Baymak rayonu
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

52°36′ şm. e. 58°19′ ş. u.


Ölkə
İnzibati mərkəz Baymaq
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 20 avqust 1930
Sahəsi
  • 5.432 km²
Hündürlük
562 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi 4536ХХ
Avtomobil nömrəsi 02, 102
Rəsmi sayt
Baymak rayonu xəritədə
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Bayma rayonu (başq. Әбйәлил районы) — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi baymak şəhəridir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Baymak rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Ümumrusiya Məərkəzi Rəyasət Heyətinin "Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının inzibati bölgüsü haqqında" 1930-cu il tarixli qərarı ilə qurulmuşdur. XIX əsrin 30-cu illərində Xudolaz çayının yuxarı axarında qızıl yataqları işlənmişdir. Külcə və filiz qızılının yeni yataqlarının işlənməsi, mis pirit filizlərindən qızılın çıxarılması hesabına qızıl mədəni genişlənmişdir. 1923-cü ildə Tanalık-Baymak dağlıq dairəsi tərəfindən hasil edilən qızılın payı ümumi Uralın 40% -ə çatırdı.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə[2]:

2024 — 58,81 min nəfər.

2035 — 60,08 min nəfər.

Milli tərkib

2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: başqırdlar - 83,3%, ruslar - 11,9%, tatarlar - 3,5%, digər millətlərdən olanlar - 1,3%[3].

Urbanizasiya

Şəhər şəraitində (Baymak şəhər) rayon əhalisinin 30,25 % -i yaşayır.

Yerli özünü idarəetmə[redaktə | əsas redaktə]

Baymak rayonu ərazisinə 1 şəhər və 22 kənd inzibati vahidliyi daxildir[4][5]. Rayon ərazisinə ümumilikdə 92 yaşayış məntəqəsi daxildir.

Sosial sfera[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda 75 ümumtəhsil məktəbi, o cümlədən 40 orta və 2 lisey, kənd təsərrüfatı texnikumu fəaliyyət göstərir. Urqazda Ufa Yanacaq və Enerji Kollecinin bir filialı, Baymakd peşə məktəbi, 41 kütləvi kitabxana, 75 klub müəssisəsi, Baymakda və Temyasov kəndində yerli tarix muzeyi, mərkəzi rayon və 8 kənd xəstəxanası, eyni adlı göldəki "Talkas" sanatoriyası mövcuddur. Rayonda iki regional qəzet nəşr olunur: rus dilində Baymak Xəbərləri və başqırd dillərində «Һaҡмар».

İdman[redaktə | əsas redaktə]

Rayonda idman növləri üzrə federasiyalar mövcuddur: milli güləş, basketbol, voleybol, futbol, xokkey, xizək, atletika, boks, üzgüçülük, stolüstü tennis, şahmat və dama.

Bədən tərbiyəsi və idman həvəskarlarının ixtiyarında 146 obyekt vardır. O cümlədən: 1 stadion, 68 planlı idman qurğusu, 72 idman salonu, 2 xizək kurortu, 2 atış meydançası, 1 üzgüçülük hovuzu

20-ci əsrin ortalarında Başqırdıstanda Baymak-Ufa cıdırı at yarışları (1937) məşhur idi[6][7].

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан — 2019. — səh. 62.
  2. Стратегия пространственного развития Российской Федерации на период до 2025 года (проект)
  3. "Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан" (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. 2013-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-05.
  4. Закон Республики Башкортостан от 20.04.2005 № 178-з (ред. от 01.06.2015) «Об административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан»
  5. Постановление Правительства Республики Башкортостан от 29.12.2006 № 391 (ред. от 09.02.2015) «Об утверждении реестра административно-территориальных единиц и населённых пунктов Республики Башкортостан»
  6. Состояние, опыт и перспективы развития физкультурного движения Якутии ... - Google Книги
  7. Энциклопедия игр - Ольга Белякова - Google Книги