Məzmuna keç

Karaidel rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Rayon
Karaidel rayonu
Ҡариҙел районы

55°50′16″ şm. e. 56°54′35″ ş. u.HGYO
Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 20 fevral 1932
Sahəsi 3785,78[1] km²
Əhalisi
Əhalisi
  • 22.621 nəf. (1934, 1937, 1939, 1959, 1967, 1970, 1979, 1989, 2002, 2008, 2009, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2021, 2025)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu 34744
Poçt indeksi 4523ХХ
Rəsmi sayt
Karaidel rayonu xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Karaidel rayonu (başq. Ҡариҙел районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.

Rayonun inzibati mərkəzi Karaidel kəndidir.

Coğrafi yerləşməsi

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Başqırdıstanın şimalında yerləşir. Ərazisindən Ufa, Ryazan, Kirzya, Bayki, Uryuş şayları axır. Rayonun ərazisi 3 664 km² təşkil edir. Ufa platosunun ərazisində yerləşir. Ərazisinin böyük hissəsində əsasən boz meşə, açıq-boz, qərbində isə qara torpaqlar yaylılmışdır. Ərazisindən kərpiç gili, neft, tikinti daşı, qum çıxarılır. şimaldan cənuba 38 km, şərqdən qərbə 66 km məsafədə uzanır. Rayon ərazisindən Moskva — Çelyabinsk dəmiryolu və Çişmi — Davlekonova — Qırğız-Miyaki, Raebski — Sterlitamak avtomobil yolu keçir.

Tarix

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rayon 20 fevral 1932-ci ildə Askin və Baykin rayonlarının ləğv edilməsindən sonra meydana gəlmişdir. 1956-cı ildə Baykibaşev rayonu ləğv edilərən ona birləşdirilir[2].

31 avqust 1956-cı ildə RSFSR Ali Sovetinin Prezidium qərarı ilə Baykibaşev rayonunun mərkəzi Karaidel rayonu elan edilir. Bundan sonra rayon buna müvafiq olaraq Karaidel adlanmağa başlanılır[3].

Əhali

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Karaidel rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 47 %, tatarlar — 26,9 %, ruslar — 19,8 %, marilər — 5,4 %, digər millər — 0,9 %[4].

İnzibati-ətazi vahidləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rayonda 17 kənd inzivati vahidliyinə 99 yaşayış məntəqəsi daxildir[5]

İqtisadiyyat

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Karaidel rayonu əsasən meşə-aqrar rayondur. 119,7 min ha ərazisi (rayonun 35,6 % ərazisi) meşə təsərrüfatının, 76,2 min ha əkin sahələrinin, 23,5 min ha otlaq sahələrinin payına düşür. Kənd təsərrüfatının əsas istiqamətləri: Taxılçılıq, kartofçuluq, ətlik-südlük istiqamətli heyvandarlıq, donuzçuluq. Ərazisindən Birsk — Mesyaqutovo — Satka avtomobil yolu keçir.

Sosial sfera

[redaktə | vikimətni redaktə et]

Rayon ərazisində 65 ümumtəhsil mərkəzi, 23 orta məktəb; musiqi məktəbi və peşəkar uçiliş, 38 kütləvi kitabxana, 63 klub, 1 rayon və 7 kənd xəstəxanası fəaliyyət göstərir. Burada «Karaidel» adlı qəzet buraxılır.

Tanınmış şəxsləri

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  • Vladimir Rəşidoviç Alimov — Rusiya Milli Qəhrəmanı.
  • Vasili Semyonoviç Dulsev — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
  • Pyotr Qeorqieviç Korokin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Marat Parisoviç Mirqazyamov — Başqırdıstan Respublikası Baş Naziri.
  • Nikolay Kiriloviç Romanov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Sergey Pavloviç Çerepaxin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.

Mənbə

[redaktə | vikimətni redaktə et]

İstinadlar

[redaktə | vikimətni redaktə et]
  1. ↑ "Республика Башкортостан. Общая площадь земель муниципального образования". 28 may 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2017.
  2. ↑ "Караидельский район | Генеалогия и архивы". 17 mart 2010 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2017.
  3. ↑ "Указ Президиума ВС РСФСР от 31.08.1956 «Об установлении районного центра Байкибашевского района и переименовании Байкибашевского района Башкирской АССР» (Протокол № 22, ст. 2)". 4 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2017.
  4. ↑ "Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан" (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. 9 mart 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 5 mart 2013.
  5. ↑ "Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населённых пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)". 29 noyabr 2014 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 sentyabr 2017.
Mənbə — "https://az.wikipedia.org/w/index.php?title=Karaidel_rayonu&oldid=8861329"