İleş rayonu

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
İleş rayonu
Gerb
Coat of Arms of Ilishevo rayon (Bashkortostan).png
Bayraq
Flag of Ilishevsky rayon.svg
Status:Rayon
Sahəsi:1973[2] km²
İleş rayonu xəritədə

İleş rayonu (başq. Илеш районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.

Rayonun inzibati mərkəzi Verneyarkevo kəndidir.

Coğrafi yerləşməsi[redaktə | əsas redaktə]

Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 1 985 km² təşkil edir. Ərazisindən Ağidel Syun və Baza çayları axır. Əsasən boz meşə və qara torpaqlar yayılmışdır. İqlimi mülayim, isti və bir az quraqdır. Ərazisinin 15,4 % meşələr tutur. Rayon ərazisindən neft, gil və qum-çınqıl qarışığı çıxır.

Tarix[redaktə | əsas redaktə]

İleş rayonu 31 yanvar 1935-ci ildə təşkil edilmişdir.

Əhali[redaktə | əsas redaktə]

Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası İleş rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 78,8 %, tatarlar — 15,3 %, marilər — 2,6 %, ruslar — 1,9 %, digər millər — 1,4 %[3]. Siyahıya alınmağa görə əhalinin milli tərkibi[4]:

İL Başqırdlar tatarlar
1970 71 % 21 %
1979 79 % 13 %
1989 63 % 30 %
2002 80,5 % 13,7 %
2010 78,8 % 15,3 %

İnzibati-ətazi vahidləri[redaktə | əsas redaktə]

22 kənd inzivati vahidliyinə 87 yaşayış məntəqəsi daxildir[5]

İqtisadiyyat[redaktə | əsas redaktə]

İleş rayonu əsasən aqrar rayondur. Ərazisinin 141,7 min ha kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur (rayon ərazisinin 71,5 %). 29,7 min ərazi otlaq sahələridir. Kənd təsərrüfatının taxılçılıq, ətlik-südlük maldarlıq və donuzçuluq sahələri inkişaf etmişdir. Ərazisindən M-7 "Volqa" və NeftekamskTuymazı mağıstralı keçir.

Sosial sfera[redaktə | əsas redaktə]

Rayon ərazisində 72 ümumtəhsil mərkəzi, 25 orta məktəb, 35 kütləvi kitabxana, 69 klub, mərkəzi rayon və 3 digər xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada əsasən tatar dilində «Mayak» qəzeti və onun rus və başqırd dillərində dublyajı buraxılır.

Tanınmış şəxsləri[redaktə | əsas redaktə]

  • Musa Qareyev — iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Ənvər Abdillin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Robert Munnullin — Tatarıstan xalq şairi, Başqırdıstan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət Xadimi.
  • Rinat Xayri — Başqırd şair və yazıçı.
  • İldus Timerxanov — uşaq yazıçısı.
  • Sufiyan Povarisov — Başqırdıstanın xalq yazıçısı, filologiya elmləri doktoru, Başqırdıq Dövlət Universitetinin professoru

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınması
  2. Республика Башкортостан. Общая площадь земель муниципального образования
  3. "Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан" (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. Arxivləşdirilib: [1] saytından 2013-03-09 tarixində. http://www.webcitation.org/6EzC0FMGq. İstifadə tarixi: 2013-03-05.
  4. Население Башкортостана: XIX—XXI века: статистический сборник/ Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан.- Уфа: Китап, 2008.- 448 с.:ил.
  5. Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)