İleş rayonu

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Rayon
İleş rayonu
Bayraq[d] Gerb
Bayraq[d] Gerb

55°26′45″ şm. e. 54°19′01″ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Yaradılıb 31 yanvar 1935
Sahəsi 1973[1] km²
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi sayt
İleş rayonu xəritədə
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

İleş rayonu (başq. Илеш районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon.

Rayonun inzibati mərkəzi Verneyarkevo kəndidir.

Coğrafi yerləşməsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 1 985 km² təşkil edir. Ərazisindən Ağidel Syun və Baza çayları axır. Əsasən boz meşə və qara torpaqlar yayılmışdır. İqlimi mülayim, isti və bir az quraqdır. Ərazisinin 15,4 % meşələr tutur. Rayon ərazisindən neft, gil və qum-çınqıl qarışığı çıxır.

Tarix[redaktə | mənbəni redaktə et]

İleş rayonu 31 yanvar 1935-ci ildə təşkil edilmişdir.

Əhali[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası İleş rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 78,8 %, tatarlar — 15,3 %, marilər — 2,6 %, ruslar — 1,9 %, digər millər — 1,4 %[3]. Siyahıya alınmağa görə əhalinin milli tərkibi[4]:

İL Başqırdlar tatarlar
1970 71 % 21 %
1979 79 % 13 %
1989 63 % 30 %
2002 80,5 % 13,7 %
2010 78,8 % 15,3 %

İnzibati-ətazi vahidləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

22 kənd inzivati vahidliyinə 87 yaşayış məntəqəsi daxildir[5]

İqtisadiyyat[redaktə | mənbəni redaktə et]

İleş rayonu əsasən aqrar rayondur. Ərazisinin 141,7 min ha kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur (rayon ərazisinin 71,5 %). 29,7 min ərazi otlaq sahələridir. Kənd təsərrüfatının taxılçılıq, ətlik-südlük maldarlıq və donuzçuluq sahələri inkişaf etmişdir. Ərazisindən M-7 "Volqa" və NeftekamskTuymazı mağıstralı keçir.

Sosial sfera[redaktə | mənbəni redaktə et]

Rayon ərazisində 72 ümumtəhsil mərkəzi, 25 orta məktəb, 35 kütləvi kitabxana, 69 klub, mərkəzi rayon və 3 digər xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada əsasən tatar dilində «Mayak» qəzeti və onun rus və başqırd dillərində dublyajı buraxılır.

Tanınmış şəxsləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Musa Qareyev — iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Ənvər Abdillin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
  • Robert Munnullin — Tatarıstan xalq şairi, Başqırdıstan Respublikası Əməkdar Mədəniyyət Xadimi.
  • Rinat Xayri — Başqırd şair və yazıçı.
  • İldus Timerxanov — uşaq yazıçısı.
  • Sufiyan Povarisov — Başqırdıstanın xalq yazıçısı, filologiya elmləri doktoru, Başqırdıq Dövlət Universitetinin professoru

Mənbə[redaktə | mənbəni redaktə et]

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Республика Башкортостан. Общая площадь земель муниципального образования
  2. Численность населения муниципальных образований Республики Башкортостан. 2019. səh. 62.
  3. "Итоги Всероссийской переписи населения по Республике Башкортостан" (pdf). Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан. 2013-03-09 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2013-03-05.
  4. Население Башкортостана: XIX—XXI века: статистический сборник/ Территориальный орган Федеральной службы государственной статистики по Республике Башкортостан.- Уфа: Китап, 2008.- 448 с.:ил.
  5. Закон Республики Башкортостан «Об изменениях в административно-территориальном устройстве Республики Башкортостан в связи с объединением отдельных сельсоветов и передачей населенных пунктов» (Принят Государственным Собранием — Курултаем Республики Башкортостан 18 ноября 2008 года)