Kiçik Məzrə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Kiçik Məzrə
Kiçik məzrə.jpg
Basarkeçər rayonu
Göyçənin xəritəsi.JPG
Ölkə Ermənistan
Rayon Basarkeçər rayonu
Koordinatlar 40°15′29″N 45°43′21″E / 40.25806°N 45.72250°E / 40.25806; 45.72250Koordinatlar: 40°15′29″N 45°43′21″E / 40.25806°N 45.72250°E / 40.25806; 45.72250
Saat qurşağı UTC+04:00
Kiçik Məzrə  — yerləşdiyi ərazi Ermənistan
Kiçik Məzrə

Kiçik MəzrəGöyçə mahalının Basarkeçər rayonunda kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Kiçik Məzrə ( Bala Məzrə) kəndinin yaranma tarixi XIV əsrin sonu (1387), XV əsrin əvvəllərinə (1410-1415) təsadüf edir. 1988-ci ildə kəndin adı ermənilər tərəfindən dəyişdirilərək Pokr Mazra, sonralar Pokr Mazrik adlandırılmışdır. Kiçik sözü ermənicə "pokr" deməkdir. Yəni kəndin adı erməniləşdirilmişdir.Bu zaman azərbaycanlı əhalinin fikri nəzərə alınmamışdır.

Kəndin əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin tayfaları[redaktə | əsas redaktə]

  • Mollaəlilər (Qazax mahalı Qıraq Kəsəmən kəndindən gələn Xıdırlılar tayfasının qolu)
  • Hüsənlilər (Qarabağ mahalı)
  • Qaraalılar (Qazax mahalı Əskipara kəndi)
  • Qorxmazlılar (Qazax mahalı Əskipara kəndi)
  • Hacı Aslanlılar (Qazax mahalı Qıraq Kəsəmən kəndi)
  • Xıdırlılar (Qazax mahalı Qıraq Kəsəmən kəndi)
  • Usuflular (Gədəbəy rayonu)
  • Nayımlılar (Gədəbəy rayonu)
  • Qızıl Hacılılar (Qoranboy rayonu Qızılhacılı kəndi)
  • Bəbirlilər (Şəki rayonu Göybulaq kəndi)
  • Hacı Bədəllilər (Kəvər rayonu Ağzıbir kəndi)
  • Qəriblilər (Qazax mahalı)
  • Ocaqqulular (Qazax mahalı)
  • Kərbəlayı Hasanlılar (Ağstafa rayonu)
  • Seyidlilər (Cənubi Azərbaycan)
  • Hacı Əhmədlilər (Qazax mahalı)

Kəndin din adamları[redaktə | əsas redaktə]

  • Hacı Aslan - (Hacı Aslanlılar tayfasının başçısı)
  • Hacı Musa - (Xıdırlılar tayfası)
  • Hacı Məmmərzə - (Nayımlılar tayfası)
  • Hacı Bədəl - (Hacı Bədəllilər tayfasının başçısı)
  • Kərbəlayı Sadıq - (Xıdırlılar tayfası)
  • Kərbəlayı Hasan - (Kərbəlayı Hasanlılar tayfasının başçısı)
  • Kərbəlayı Molla İbrahim - Mollaəlilər tayfası)
  • Kərbəlayı Vəli - (Ocaqqulular tayfası)
  • Məşədi Möhsüm - (Kərbəlayı Hasanlılar tayfası)
  • Məşədi Musa - (Xıdırlılar tayfası)
  • Məşədi Gülalı - (Kərbəlayı Hasanlılar tayfası)
  • Məşədi Qasım - (Qızılhacılılar tayfası)
  • Məşədi Qara - (Qızılhacılılar tayfası)
  • Məşədi Abdüləli - (Kərbəlayı Hasanlılar tayfası)
  • Məşədi Cəfər - (Hüsənlilər tayfası)

Kəndin qaçaqları[redaktə | əsas redaktə]

  • Qaçaq Qəşəm (Qazılhacılılar tayfası)
  • Qaçaq Misir (Qızılhacılılar)
  • Qaçaq Balakişi (Qaraalılar tayfası)
  • Qaçaq Murad (Xıdırlı tayfası)
  • Qaçaq Məmid (Mollaəlilər tayfası)
  • Qaçaq Hüseyn (Hüsənlilər tayfası)
  • Qaçaq Sultan (Qorxmazlılar tayfası)
  • Qaçaq Sultan (Qızılhacılılar tayfası)
  • Qaçaq Qurban (Bəbirlilər tayfası)
  • Qaçaq Səfər (Hüsənlilər tayfası)
  • Qaçaq Dümüş (Bəbirlilər tayfası)

Kəndin ərazisi[redaktə | əsas redaktə]

Kəndin eni 3 km, uzunluğu isə 4 km-dir. Kəndin Türk toponimlərindən ibarət adları olan çox gəzməli və mənzərəli yurd yerləri vardır. Onlardan kəndin mərkəzində yerləşən, yaranma tarixi III-V əsrlərə təsadüf edən, Alban türklərinin tarixindən bəhs edən, üzərində "Qrabar" əlifbası ilə yazısı olan Alban kilsəsini, kəndin mərkəzindəki Bəzirxana adlanan yerin yaxınlığında üzərində həmin əlifba ilə yazısı olan, alban türklərinin tarixindən bəhs edən xaç daşlarını,yenə də kəndin mərkəzində Seyidlilər tayfasının başçısı Seyid Mirhəsən və Hüsənlilər tayfasından Seyid Bayram pirlərini tarixi abidələr kimi göstərmək olar. Müqəddəs pirləri qonşu kəndlərin əhalisi də ziyarət edər və nəzir verərdilər.Kəndin dağlarla birlikdə 3400 hektar torpağı olmuşdur. Ondan 2000 hektarı əkənək, 1400 hektarı biçənək və otaraq sahələridir. Kəndin mənzərəli və gəzməli yerlərindən Hacı Musa dərəsini, Topal Məhərrəm arxını, Qarabulağı, Əkbər bulağını, Nəsib kişinin otaraq sahələrini, Qırxbulaqları, Qazaxlı ovasını, Qazaxlı bulağını, Sarıyeri, Qaz yeyən örüşü, Qır düzünü, Saz yerini, Yumru təpəni, Plan yolunu, Camaatın otaraq yerlərini və s. göstərmək olar.Kənd əhalisinin əsas problemi kənddə içməli suyun və un dəyirmanının olmamasıydı. Ona görə də bu problemləri həll etmək üçün kənd ağsaqqalları kənd rəhbərliyinə müraciət etdilər.Kəndin kolxoz sədri Abbasəli Hüseynovun təşkilatçılığı ilə kənd əhalisi öz zəhmətləri və xərclərilə Qırxbulaqlardan (12 km məsafədən) içməli su borusu çəkdilər.Dəyirman isə yalnız 1950-ci ildə dövlət tərəfindən tikildi.Elektriklə işləyən bu dəyirman yalniz Kiçik Məzrə kəndinin deyil, qonşu kəndlərin əhalisinə də xidmət edirdi. Həmin dəyirman 1988-ci ilə qədər fəaliyyət göstərdi.

Kənd əhalisinin qaçqınlıq həyatı[redaktə | əsas redaktə]

1905-1907-ci illərdəki I qaçqınlıq zamanı kəndin əhalisi tamamilə doğma yurdlarından zorla çıxarılaraq qaçqın düşmüşlər.Qaşqınlıq zamanı kəndin 60-70 evi təxminən 300-400 nəfər əhalisi olmuşdur.Sonralar onların bir qismi yenidın doğma kəndlərinə qayıtmışlar.

1918-1920-ci illərdəki II qaçqınlıq zamanı kəndin əhalisi tamamilə doğma yurdlarından zorla çıxarılaraq qaçqın düşmüşlər. Onlar əsasən Gədəbəy, Şəki,Şəmkir, Gəncə, Tovuz və başqa yerlərdə məskunlaşmışlar. Kənd əhalisi 1921-ci ilin yazında yenidən doğma kəndinə qayıtmış, az bir hissəsi isə məskunlaşdıqları yerlərdə qalmışlar. Qaçqınlıq zamanı kəndin təxminən 100-120 evi, 400 nəfərdən çox əhalisi olmuşdur. 1948-1953-cü illərdəki III qaçqınlıq zamanı kənd əhalısi doğma yurdlarından tamamilə çıxarılmış və qaçqın düşmüşlər. Kəndin 300 evindən və 1500 nəfərə yaxın əhalisindən, 110 evi, 580-600 nəfərə yaxın əhalisi Tərtər rayonunun TəzəkəndCəmilli kəndlərində məskunlaşmışlar. Kənd əhalisi bu günə qədər də həmin kəndlərdə yaşayırlar. 1988-1991-ci illərdəki IV qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi bir nəfərinə qədər doğma yurdlarından qovulmuş və onlar Bakı, Gəncə, Şəmkir, Xanlar, Sumqayıt, Mingəçevir və digər yerlərdə məskunlaşmışlar.Qaçqınların çoxu bu günə qədər də həmin yerlərdə yaşayırlar. Qaçqınlıq zamanı kəndin 480 evi, 2800 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur.Dövlətin qaçqın əhali üzərində həmişə böyük qayğısı olmuşdu.Bu qayğının nəticəsidir ki, qaşqın əhalinin əsas hissəsi artıq müasir qəsəbələrdə və şoxmərtəbəli binalarda yerləşdirilmişlər. Qaşqınlar əmindirlər ki,öz doğma yuvalarına və doğma torpaqlarına yaxın gələcəkdə qayıdacaqlar.

Kənddə elm və təhsil[redaktə | əsas redaktə]

1930-1932-ci illərdə kənddə dövlət tərəfindən məktəb açılmışdır. Məktəbin inzibati binası olmadığı üçün dərslər imkanlı şəxslərin evlərində keçirilərdi. 1930-1932-ci illərdən 1934-1935-ci illərə qədər ibtidai (1-ci---4-cü siniflər) 1934-1935-ci illərdən 1960-cı illərə qədər yeddiillik, daha sonra 1988-ci ilin dekabrına qədər isə orta məktəb fəaliyyət göstərmişdir. Kənddə 500 şagirdin təhsil alması üçün bütün şəraiti olan yeni orta məktəb binasının tikilməsinin təşəbbüskarı Kərbəlayı Hasanlılar tayfasından olan, partiya və dövlət xadimi, ömrünün sonuna qədər məsul vəzifələrdə çalışan, kənd sakini,Həsənov İbrahim Əziz oğlu olmuşdur. İbrahim müəllim, hazırda MM-in deputatı olan Məlahət Həsənovanın atasıdır.İbrahim Həsənov çox mütərəqqi fikirli, savadlı, xalqın savadlı adamları ilə fəxr edən, kənd əhalisinin savadlanmasına çalışan bir ziyalıydı.Xeyirxah işində ona Musa Hümbətov, Əli Rüstəmov, Məşdi Hüseynov, Yolçu Cahangirov və digər kənd ziyalıları da kömək edirdilər. Onun əlaçı və yaxşı oxuyan şagirdləri nə qədər çox sevdiyini mən indi də unuda bilmirəm. Allah ona və digər dünyasını dəyişmiş müəllimlərimizə rəhmət eləsin. Kişik Məzrə kəndinin ərazisi və əhalisi az olsa da, kəndin alim və ziyalıları kifayət qədərdir.

Kəndin görkəmli şəxsiyyətləri:

Hüseynov Rasim Köçəri oğlu -  dosent fizika üzrə fəlsəfə doktoru GDU-nun FTF fakultəsinin AHIK -nin sədri                                                                                                                   Ənvər Bayramov — professor, texnika elmləri doktoru
  • Bayram Əliyev — professor, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
  • Sadıq Musayev — riyaziyyat fənni üzrə xalq maarifi əlaçısı, 1977-ci ildən etibarən tədris metodu Azərbaycanın tədris ocaqlarında tətbiq olunur. SSRİ Maarif Naziri M.A. Prokofyev tərəfindən Fəxri fərmanla təltif edilmişdir.
  • Məlahət Həsənova — millət vəkili.
  • Hüseyn Cahangirov — polkovnik-leytenant, Özbəkistan Daxili İşlər Nazirliyində xüsusi idarənin rəis müavini.
  • Ceyhun Hüseynov - siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru
  • Məcnun Göyçəli — şair.
  • Füzuli Sabiroğlu — rejissor.
  • Nizami Novruzov — fəlsəfə doktoru,uzun illərdir ki, Bakı məktəblərində direktor vəzifəsində çalışır
  • Rasim Musayev — polis general-mayoru, Daxili Təhqiqatlar İdarəsinin rəisi(əvvəllər Gəncə şəhər baş polis idrısinin rəisi).
  • Həsənov Cavad (ləqəbi- Ayrım Cavad) — Çox hörmətli kənd ağsaqqalı, yaşadığı dövrdə 3 respublikada tanınmış şəxs, böyük bir nəsilin başçısı.
  • Aşıq Hüseyn Nəcəfov- el aşığı
  • Abbasəli Hüseynov- uzun illər kənddə kolxoz sədri işləmişdir
  • Həbib Həsənov- hörmətli kənd ağsaqqalı
  • Salman Novruzov - Kimya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru

Kəndin 1952-ci ildə köçürülmüş və Tərtər rayonunun Təzəkənd kəndində məskunlaşmış əhalisi:

1988-ci ildə azərbaycanlıların məcburən Ermənistandan köçürülməsi zamanı qətlə yetirilən kənd sakinləri:

  • Nəsibоv Qurbаn Bəxtiyаr оğlu (1926)
  • Nigаr Cibi qızı (1944)
  • Sаdıqоv Qurbаn Həsən оğlu (1945)
  • Musаyev Şаmо Qаrаcа оğlu (1928)

Şəkilləri[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]