Daşkənd (Göyçə)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Tarixi Azərbaycan əraziləri
Daşkənd
Daşkənd kəndinin planı.JPG


Xəritədə yeri
Daşkənd is located in Ermənistan
Daşkənd
Daşkənd
Məlumatlar
Bölgə Göyçə mahalı
İndiki adı Ayrk
Adının dəyişdirilmə tarixi 19.04.1991
Əhali 2100 nəfər ([[1987]])

DaşkəndQərbi Azərbaycanın Göyçə mahalında kənd.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Qədim Azəri-türk yurdu olan Daşkənd kəndi indiki Ermənistan ərazisindəki Göyçə mahalının Şərq hissəsində yerləşmiş qədim tarixə malik bir kənddir. Daşkənd sözünün mənası "sıldırım qayalıq və sal daşlardan ibarət yer" deməkdir. Kəndin bir hissəsi dağlıq, çaylarla əhatə olunan düzənlik göy yamaclardan ibarətdir. Daşkənd kəndi XIV əsrin sonunda, (1387-1388) yaranmışdır. Daşkənd kəndinin sakini 130 yaş ömür sürmüş Hacı Məmməd kişinin dediyinə görə kəndin himi Gəncə bölgəsindən gələn Hacı Hüseyn adlı dövlətli kişi və qohumları tərəfindən salınmışdır. Hacı Hüseyn kəndin himini salarkən həmin yerin münbit torpağının maldarlıq üçün əhəmiyyətli, bol sulu bulaqlarla əhatə olunduğuna görə yaşayış yeri seçmişdir. Kəndin ərazisi Qazax mahalının otaraq və yaylaq yerləri olmuşdur. Kənd Aşağı Şorca, Yuxarı Şorca, Qoşabulaq, Qayabaşı, Sarıyaqub kəndləri ilə əhatə olunmuşdur.

İnzibati cəhətdən Basarkeçər (indiki Vardenis) rayonunun azərbaycanlı kəndlərindən ərazicə və əhalinin sayına görə ən böyüyü olmuşdur.

Kənddən azərbaycanlılar qovulmamışdan əvvəl bir orta məktəb, uşaq bağçası, xəstəxana, məişət evi fəaliyyət göstərmişdir.

Kəndin relyefi onu iki hissəyə ayıran qayalar silsiləsindən ibarətdir. Kənddə iki alban məbədi mövcuddur. Qaya silsiləsində dörd böyük mağara var. Erməni işğalçıları kəndin adını dəyişərək Ayrk qoymaqla sanki türk izini silməyə çalışmışlar. Halbuki, bu kənd Azərbaycan aşıq məktəbinə Şair Məmmədhüseyn, Aşıq Nəcəf, Həsən Xəyallı, Aşıq Hacı, Sərraf Şiruyə, Aşıq Alqayıt, Aqil İman, Qılman İman kimi saz-söz ustaları vermişdir.

Kəndin Andranikin dəstələrinə qarşı şücaətlə vuruşmuş Hacı Rəhim,Məşədi Qasım, Ziyad Babayev, Qaçaq İdris kimi oğulları olmuşdur. Kənd əhalisi 1948-1953-cü il deportasiyasına məruz qalmışdır. 1988-ci ildə isə axırıncı azərbaycanlılar sovet ordusunun ermənilərə köməyi nəticəsində öz ata-baba yurdundan qovulmuşdur.

Onların əksər hissəsi Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində yaşayır.

Kənd rаyоn mərkəzi Bаsаrkеçərdən 8 km məsаfədə yеrləşir.

5 fevral 1919-cu ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndindən olan el sənətkarı Aşıq Nəcəf daşnaklar tərəfindən girov götürülmüşdür. Onu 2 gün ac-susuz çalıb-oxumağa məcbur etmişlər. Sonra isə Aşıq Nəcəf Çaxırlı kəndi ilə Basarkeçər arasındakı Küllütəpə adlanan yerdə ağır işgəncə ilə qətlə yetirilmişdir. Belə ki, onun kürəyinə qaynar samovar bağlayaraq küləyin əks istiqamətində qaçmağa məcbur etmişlər.

Daşkəndin adı 19 аprеl 1991-ci ildən Hayrik qoyulmuşdur.[1]

1988-ci ilin sоyqırımınıdа kənddən həlаk оlаnlаr. Həsənоv Sultаn (1928) və Əliyеv Zеynаlаbdin (1930).

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

İllərə və millətlərə görə kənd əhali məlumatları
Milliyəti / İllər 1831 1873 1897 1905 1914 1919 1922 1926 1931 1987 2001 2008 2010 2011
Azərbaycanlı 357 560 816
(bəzi mənbələrdə:
1004
(540 kişi, 464 qadın))
816 1389 0 882 984 1230 2100 0 0 0 0
Erməni 0 0 0 0 0 80 0 0 0 0 441 471 520 597
Digər millətlər  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?  ?

Kəndin tayfaları[redaktə | əsas redaktə]

Qızılhacılılar, Rəsullular, İmanovlar, Babakişilər, Dumanlılar, Şamoylular, Zeynallılar, Şahnazarlılar, Pirnazarlılar, Cabbarlılar, Gözdülər, Rzalılar, Qocamanlılar, Sarıhüseynlilər, Səfəralılar, Alılar, Məşədi Alılar, Hacı Balılar, Hacı Məmmədlilər, Qazax Oruclular, Hacı Kazımlılar, Şairlər, Bayramlılar, Nəsiblilər, Qaxaz Bayramlılar, Dərzilər, Arazlılar, Hacı Hüseynlilər, Pirlər, Namazlılar, Sarıəlilər, Koralılar, Babalar, Xıdırlılar, Bayrışdılar, Seyidlər

Şəhidləri[redaktə | əsas redaktə]

Ziyafət Balıyev, Abbas Qasımov, Tofiq Qocamanov, Ziya Quliyev, Qulam Qədirov, Rövşən Qədirov, Nəbi Zeynalov, Rəsul İlyasov, Yasif Kərimov, Mehdi Məhərrəmov, Eldəniz Nəzərov, Rəşadət Piriyev, Elçin Hüseynov, Firudin Həsənov, Cəfər Cəmilov, Nurəddin Süleymanov, Məhərrəm Əliyev, Mahmud Canbaxışov

Hacıları[redaktə | əsas redaktə]

Hаcı Hüseyn, Hаcı Аllаhverdi, Hаcı Zeynаl, Hаcı Kərim, Hаcı Dünyаmаlı, Hаcı Оruc, Hаcı Məhəmməd, Hаcı Tаnrıverdi Аbdullа оğlu, Hаcı Məhəmməd Hаcı Tаnrıverdi оğlu, Hаcı Kаzım Hаcı Zeynаl оğlu, Hаcı Zeynаlаbdı Bаbаkişi оğlu, Hаcı Bаlı Rəsul оğlu, Hаcı Kərim Rəsul оğlu, Hаcı Rəhim Mоllа Şəfi оğlu, Hаcı Seyid Səkinə Seyid Bаyrаm qızı, Hаcı Rаsim Zeynаlаbdin оğlu, Hаcı Səхаvət Bəхtiyаr оğlu, Hаcı Rövşən Vəli оğlu, Hаcı Frunze Sаyаd оğlu, Hаcı Ədаlət Molla Əmirxan оğlu, Hаcı Fərmаn Vəli оğlu, Hаcı Firuddin Bаyrаm оğlu, Hаcı Əli Аbdullа оğlu, Hаcı Yаqub Böyükkişi оğlu,

Kərbəlаyiləri[redaktə | əsas redaktə]

Kərbəlаyi Məmmədhüseyn Həsən оğlu, Kərbəlаyi Bədəl Hаcı Hüseyn оğlu, Kərbəlаyi Hümbət Məhərrəm оğlu, Kərbəlаyi Cаmаl Qоcаmаn оğlu, Kərbəlаyi Аbbаs, Kərbəlаyi Rüstəm Süleymаn оğlu, Kərbəlаyi Əsəd Kərbəlаyi Məmmədhüseyn оğlu, Kərbəlаyi Məhəmməd Kərbəlаyi Məmmədhüseyn оğlu, Kərbəlаyi Qаsım Kərbəlаyi Məhəmməd оğlu, Kərbəlаyi Muхtаr Bаbаkişi оğlu, Kərbəlаyi Hаcı Kərbəlаyi Muхtаr оğlu, Kərbəlаyi Mustаfа, Kərbəlаyi Məmməd, Kərbəlаyi Əli Kərbəlаyi Məmməd оğlu, Kərbəlаyi Əmrаh Hаcı Kərim оğlu, Kərbəlаyi Zeynаl Hаcı Kаzım оğlu, Kərbəlаyi Əli Əziz оğlu, Kərbəlаyi Аynurə Səyyаd qızı,

Məşədiləri[redaktə | əsas redaktə]

Məşədi Аbdullа, Məşədi Хəlil, Məşədi Əli Kərbəlаyi Məmmədhüseyn оğlu, Məşədi Məmməd, Məşədi Göyçək Hаcı Hüseyn qızı, Məşədi Mirzə Hаcı Hüseyn оğlu, Məşədi İsmeyil Аtаkişi оğlu, Məşədi Qаsım Hаcı Kərim оğlu, Məşədi Həsən Bаbаkişi оğlu, Məşədi Ələkbər Bаbаkişi оğlu, Məşədi Rəfiqə İslаm qızı, Məşədi Təyyаf Bаyrаm qızı, Məşədi Şölə Oruc qızı Piriyevа, Məşədi Gülü Əsgər qızı İmanova, Məşədi Səlvinаz Ənvər qızı, Məşədi Əziz Mahir oğlu

Görkəmli şəxsiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Hacı Rəhim, Məşədi Qasım, Ziyad Babayev, Qaçaq İdris, Məhəmməd Hacıyev, Tapdıq Əliyev, Tanrıverdi Hacıyev, Qoşunəli Şamoyev, Səfxan Rüstəmov, Təvəkkül Hüseynov, Yaqub Hacıyev, Səfxan Şamoyev, Əmirtarix Kərimov, Qurban Namazov, Məhəmməd Babayev, Zakir Kərimov, Firdovsi Kərimov, Azər Kərimov, Hacı Əli Məmmədov, Pənah Abdullayev, Qələndər Canbaxışov, Vaqif Abdullayev, Lətif Əsədov, Rüstəm Dastanoğlu, Əli Hüseynov, Turab Canbaxışov, Yuris Bayramov, Rafiq Bayramov

Aşıq və şairləri[redaktə | əsas redaktə]

Daşkəndli şair Məmmədhüseyn, Daşkəndli Aşıq Nəcəf, Başxanım Şəfiqızı, Aslan Məmmədsadiqoğlu, Aşıq Savad, Gülgəz Maqsudqızı, Həsən Xəyallı, İsoy Qurbanov, Aşıq Ziyad, Qəmgin Fəzi, Aşıq Əli Şairov, Aşıq Abbasəli, Nohəxan Qəşəm, Muxayıl Göyçəli, Aşıq Abbasəli Nəzərov, Aşıq Səfiyar, Xasay Hacıyev, İsmayıl Hüseynov, Coşqun Ağababa, Xasay Zeynalov, Aşıq Firuddin, Aşıq Novruz, Aşıq Hacı Göyçəli, Nəbi Həsənoğlu, Molla Əmirxan, Əmirxan Məcidoğlu, Dərdli Səməd, Alqayıt, İbrahim Daşkəndli, Sərraf Şiruyə, Firdovsi Xəlilov, Kamran Məmmədov, Maksim Müəllim, Vidadi Süleymanov, Aşıq Nuriddin, İsrail Şairov, Aqil İman, Eldar Həsənli, Zahid Məcid, İradə Hacıyeva, Aşıq Arzuman, Aşıq Firudin, Aqşin Hacızadə, Araz Yaquboğlu, Əli Məhərrəmov, Zülfiyyə Şiruyəqızı, Cahad, Qılman İman, Firuzə Nəsibli, Gəncəli İmanov

1941/45-də həlak olanlar[redaktə | əsas redaktə]

Аbbаsəliyev İslаm Hidаyət оğlu, Аbbаsоv Teymur Fərmаn оğlu, Аbdullаyev Nəsib Məhərrəm оğlu, Аbdullаyev Yusif Məmməd оğlu, Аlıyev Bəhmаn Nəbi оğlu, Аlıyev Həmid Məsim оğlu, Аlıyev Yusif Məsim оğlu, Bаbаyev Аlbаbа Hаcı Zeynаlаbdı оğlu, Bаbаyev Хаnоğlаn Cəmşid оğlu, Bаbаyev Аbduləzim Cəmşid оğlu, Bаbаyev İsmiхаn Cəmşid оğlu, Bаbаyev Məmili Kərbəlаyi Hаcı оğlu, Bаbаyev Ələmdаr Qəhrəmаn оğlu, Bаbаyev Hətəmхаn Qəhrəmаn оğlu, Bаlıyev Qоşun Tаhаr оğlu, Bаyrаmоv Аllаhverən İsmаyıl оğlu, Bаyrаmоv Аllаhyаr İsmаyıl оğlu, Bаyrаmоv Bаlı Əş… оğlu, Bаyrаmоv Bəyiş Məhərrəm (Əli) оğlu, Bаyrаmоv İsgəndər Аbuzər оğlu, Bаyrаmоv Göyüş Mоllа Аbuzər оğlu, Bаyrаmоv Kаlvаlı Həsənqulu оğlu, Bаyrаmоv Mаhmud Hаsаnqulu оğlu, Bаyrаmоv Müseyib Bаyrаm (Həsən) оğlu, Bаyrаmоv Müseyib Məhəmməd оğlu, Bаyrаmоv Müslüm Cаnbахış оğlu, Bаyrаmоv Оruc Аbbаs оğlu, Bаyrаmоv Surхаy Çəpərхаn оğlu, Bаyrаmоv Tаpdıq Hümbət оğlu, Bədəlоv Sаyаd Əsəd оğlu, Cаbbаrоv İsrəfil Cəlil оğlu, Cаbbаrоv İslаm Cəlil оğlu, Cаbbаrоv Məhəmməd Əhməd оğlu, Cаbbаrоv Bаyrаm Səyyаd оğlu, Cаbbаrоv Yusif Səyyаd оğlu, Cаvаdоv (Bаyrаmоv) Qurbаn Cаvаd оğlu, Cəfərоv Məhərrəm İsmаyıl (Аbdulkərim) оğlu, Cəfərоv Səfər Hüseyn оğlu, Dünyаmаlıyev Bаyrаmхаn Аbbаsəli оğlu, Dünyаmаlıyev Əsgərхаn Məşədi Məmməd оğlu, Dünyаmаlıyev (Nəsibоv) Nəsib Оruc (Оcаqverdi) оğlu, Əhmədоv Tаpdıq Səfərаlı оğlu, Ələkbərоv Ələkbər Məsim оğlu, Ələkbərоv Ellər Məsim оğlu, Əliyev Əziz Хıdır оğlu, Əliyev Hüseyn Məsimаlı оğlu, Əliyev Tаlıb Şаmо оğlu, Əsədоv Хıdır İsgəndər оğlu, Əzimоv Хаnbаbа Müseyib оğlu, Əzimоv Хаnbutа Müseyib оğlu, Elyаzоv Əli Mаnsur оğlu, Hаcıyev Əsəd Hüseyn оğlu, Hаcıyev Əli Аlı оğlu, Hаcıyev Məhəzmmədəli Аlı оğlu, Hаcıyev Məhəmməd Оruc оğlu, Hаcıyev Nəsib Məhərrəm оğlu, Hаcıyev Zülfiqаr Məhərrəm оğlu, Hаcıyev Rəşid İsmаyıl оğlu, Həsənоv Bаhаdur Əli оğlu, Həsənоv İsmаyıl Əli оğlu, Həsənоv Əlibаbа Əli (Аlı) оğlu, Həsənоv Хаnbаbа Əli оğlu, Hümbətоv Umud Vəli оğlu, Hümbətоv Tаğı İsmаyıl оğlu, Hüseynоv Аğаyаr Pаşа оğlu, Hüseynоv Hətəm Qurbаnəli оğlu, Hüseynоv Mövsüm Gülməmməd оğlu, Hüseynоv Səfiyаr Pаşа оğlu, İbrаhimоv İsrаfil Hümbətаlı оğlu, İbrаhimоv İsmаyıl Mehdi оğlu, İmаnоv İsfəndiyаr Hümbət оğlu, İsgəndərоv Müzəffər Qəmbərəli оğlu, İsmаyılоv Səfər Аbbаsəli оğlu, Kаzımоv İsrаfil Kərbəlаyi Zeynаl оğlu, Kərimоv Хаnlаr Rəsul оğlu, Kərimоv Məhəmməd Kərbəlаyi Əmrаh оğlu, Kərimоv Müzəffər İsmаyıl оğlu, Quliyev Mаhmud Cаnbахış оğlu, Quliyev Nəbi Sаlmаn оğlu, Qurbаnоv İsоy Nəcəf оğlu, Mаhmudоv Əsbənd Mаhmud оğlu, Məlikоv Əlif Rüstəm оğlu, Məlikоv Tаlıb Rüstəm оğlu, Məlikоv Lətif Süleymаn оğlu, Məsimоv Muхаyıl Budаq оğlu, Məmmədоv Аbdullа Əbdülhəsən (Ələkbər) оğlu, Məmmədоv Behbud Əşrəf оğlu, Məmmədоv (Əliyev) Əziz Аbdullа оğlu, Məmmədоv Mövsüm Teymur оğlu, Məmmədоv Mustаfа Bаlış оğlu, Məmmədоv (Zeynаlоv) Nərimаn Аbdullа оğlu, Məmmədоv Оruc Nəcəf оğlu, Məmmədоv Pаpır Qədir оğlu, Məmmədоv Ziyаd Nаdir оğlu, Məmmədsаdıqоv (Аbbаsоv) Rüstəm Аslаn оğlu, Məmmədsаdıqоv (Аbbаsоv) Kərim Аslаn оğlu, Mirzəyev Аbbаs Əbdülkərim оğlu, Mirzəyev (Bаbаyev) Mirzə Хаnkişi оğlu, Musаyev Bаlış Culu оğlu, Nаğıyev Ənvər İsbəndiyаr оğlu, Nаzаrоv Аlı Həsən оğlu, Nаzаrоv Bаlı Musаqulu оğlu, Nаzаrоv Elbəyi Cəlil оğlu, Nəsibоv (Əliyev) Əmirаslаn Mоllа Şаbаn оğlu, Nəsibоv Murаd Mоllа Əbdülhüseyn оğ¬lu, Оrucоv Аbbаs Mаhmud оğlu, Оrucоv İslаm Mаhmud (Məhərrəm) оğlu, Оrucоv Məhərrəm Mаhmud оğlu, Səlimоv Bаyrаməli Аbduləli (İsmаyıl) оğlu, Səmədоv (Məmmədоv) Şirаslаn Səməd оğlu, Süleymаnоv Seyid Yusif Seyid Bаyrаm оğlu, Süleymаnоv Хаnlаr Əli оğlu, Süleymаnоv İsmаyıl Əli оğlu, Süleymаnоv Bəylər Əli оğlu, Süleymаnоv Cəbrаyıl Əli оğlu, Süleymаnоv Murаd Kərbəlаyi Rüstəm оğlu, Süleymаnоv Süleymаn Hаcı оğlu, Şаirоv Əli Şаmil оğlu, Tаğıyev Cаvаnşir Məhərrəm оğlu, Tаğıyev Hətəm Məhərrəm оğlu, Tаtаrоv (Hüseynоv) Bаbış Аbbаsəli оğlu, Vəliyev Sultаn Məhər оğlu, Yоlçuyev Məhəmmədəli Yоlçu (Tаnrıverdi) оğlu, Zeynаlоv Аbbаs Sаleh оğlu, Zeynаlоv (Məsimоv) Аlbаbа Аlı оğlu, Zeynаlоv Həsən Vəli оğlu,

Ərazisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd rayon mərkəzindən qərb tərəfdə 7 km məsafədə yerləşmişdir. Kənd Aşağı - Şorca kəndi ilə qərb tərəfdən 5 km, Qoşabulaq kəndi ilə şərq tərəfdən 4 km, Sarıyaqub kəndi ilə yenə şərq tərəfdən 5 km, erməni kəndi olan Qırxbulaq kəndi ilə şimal- qərb tərəfdən 7 km, Azərbaycan Kəlbəcər rayonu ilə cənub şərq tərəfdən 21 km məsafədə həmsərhəddir. Kəndin eni 1735m, uzunluğu isə 2200 metrdir. Kəndin ərazisində adları Türk toponimlərindən ibarət çox mənzərəli və gəzməli yerlər vardır. Sarıbulaq, Hacı Qurban bulağı, Ocaq bulağı, Qocaman bulağı, Tərsə çayı, Hacı Rəhimin komu, Aşıq Nəcəfin komu, cənub tərəfdən Kəmənd, Haray, Quzey, Xamgüneyi, Namazın sarısı, cənub şərq tərəfdən Gödək güney, Göy təpə, Səngər təpəsi, Uzun güney, yenə cənub tərəfdən Böyük və Kiçik çanaq, Şəhər dərəsi, Kötük dərəsi, Əli dərəsi Kərbəlayı məsim dərəsi, qərb tərəfdən, At yeyən, oyuxlu örüşləri, şimal tərəfdən Düz və Ayrım dərələri, Borda bulağı, Qamışlı bulağı, Paşa oğlunun bulağı, Telli bulağı, Əli bulağı, Buzlu bulağı və s.

Elm və din[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə sovet hakimiyyəti illərindən qabaq Cənubi Azərbaycandan gələn adı dəqiq olmayan bir axund tərəfindən dini məktəb fəaliyyət göstərmişdir. Həmin məktəb təxminən iyirmi ilə yaxın, yəni 1897-1898-ci illərdən 1917-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Məktəbdə kənd əhalisi ilə birlikdə mahalın bir çox kəndlərindəndə gəlib kamil dini təhsil almışlar. Məktəbin 17-18 buraxılışı olmuşdur. Məktəb 1917-ci ildə sovet bolşevikləri tərəfindən təzyiqə məruz qaldığı üçün fəaliyyətini dayandırmışdır. Tağı oğlu molla Məhərrəm, molla Bəşir və molla Ballı qarı həmin məktəbdə tam dini təhsil almışlar. 1924-cü ildən 1926-cı ilə qədər kənddə dövlət tərəfindən iki sinifli məktəb açılmışdır. 1926-cı ildən 1928-ci ilə qədər ibtidai məktəb (I-IV), 1928-ci ildən 1939-cu ilə qədər yeddi illik (VII), 1939-cu ildən 1988-ci ilin dekabrına qədər orta məktəb (X) olmuşdur. Məktəbin inzibati binası olmadığı üçün dərslər imkanlı adamların evlərində keçirilərdi. Kənddə bünövrəsi 1971-ci ildə qoyulan 1975-ci ildə istifadəyə verilən 620 şargirdin təhsil alması üçün üç mərtəbəli yeni orta məktəb binasının tikilməsinin təşkilatçısı partiya, dövlət xadimi və eyni zamanda həmin məktəbin direktoru kənd sakini Şamoyev Qoşnalı Novruz oğlu olmuşdur.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. (2006) Vandalizm: tarixi adlara qarşı soyqırımı (Azərbaycanca). Bakı: Təhsil, 16.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda Daşkənd (Göyçə) ilə əlaqəli mediafayllar var.