Həsənəli xan Ziyadoğlu-Qacar

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Həsənəli xan Ziyadlı-Qacar səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Həsənəli xan Ziyadoğlu-Qacar
Həsənəli xan Xəlil xan oğlu Ziyadlı-Qacar
Doğum yeri İrəvan
Vəfat tarixi 1759(1759-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri İrəvan

Həsənəli xan Ziyadlı-Qacar — İrəvan xanı (1755-1759).

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Həsənəli xan Xəlil xan oğlu 1755-ci ildə İrəvanın hakimi olmuşdu. O, xanlığa Azad xan Əfqanın yardımı ilə yiyələnmişdi. Bəzi qaynaqlarda göstərilir ki, 1755-ci ildə yerli feodallardan Həsənəli xan Ziyadlı-Qacar, Xəlil xan Özbəyi müdafiə edən Azad xanın İranda Kərim xan Zəndin yanında heç bir nüfuz sahibi olmamasından istifadə edib, İrəvanda saray çevrilişi edərək hakimiyyəti ələ aldı.

Həsənəli xan Eçmiazzin katalikosluğuna vergi təyin etdi. Bundan əvvəl Azad xan Əfqana və Xəlil xan Özbəyə itaət edən "Üç kilsə" monastrının başçısı Aleksandr bu dəfə yeni xana tabe olub, ona yazılı surətdə xahişlə müraciət edərək bildirdi ki, Azad xan başqa monastrlardan vergi aldığı halda "Üç kilsə"ni həmişə vergi verməkdən azad etmişdir. Xahiş edirik ki, bizə də belə səlahiyyət verəsən. Həsənəli xan "Üç kilsə" monastrının xəlifəsi Aleksandrın xahişinə əməl etmiş və monastırı hər cür vergidən azad etmişdir. Həsənəli xanın bu barədə verdiyi fərmanına divanbəyiləri, Şeyx-ül-islam və digər müsəlman zadəganları və möhrlərini vurmuşlar. Bu da təsadüfi deyildi. Məsələ burasındadır ki, Çuxursəd torpağında İrəvan xanlığı yaranar-yaranmaz özlərini çar adlandıran gürcü knyazlarından Kaxetiya hakimi II Teymuraz və onun oğlu Kartli hakimi II İrakli bu xanlığı zəbt etməyə çalışmışlar. Bu məqsədlə də onlar Irəvan xanlığının tərkibində olan və İrəvan xanına itaət edən "Üç kilsə" monastrının xəlifəsi-katalikosu ilə əlaqə saxlayır, İrəvan xanlarına onun əli ilə zərbə endirməyə çalışırdılar. Çox güman ki, bunu nəzərə alan Irəvan xanları, "Üç kilsə" xəlifələrinə güzəştə gedirmişlər. Həsənəli xan İrəvanı yenidən qurmuş, iqtisadiyyatını dirçəltmiş, əhalisini yaxşı yaşamla təmin etmişdi.

Həsənəli xan 1759-cu ilədək İrəvanın müstəqil hakimi olmuşdu.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Həsənəli xanın Məhəmməd xan, Məhəmmədəli xan adlı oğulları vardı.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu. Qacarlar və Qacar kəndi. Bakı: "Şuşa", 2008, 334 səh.
  • F.Əliyev, U.Həsənov. İrəvan xanlığı. Bakı: 1997, səh. 58.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]