Əhəmənilər İmperiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar

Bu məqalənin azərbaycan dili əlifbasının ərəb qrafikası ilə qarşılığı vardır. Bax: ماد

Əhəmənilər İmperiyası
Ariyānām Xšaçam

Imperatorluq
E.ə. 550 — E.ə. 330


Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg Standard of Cyrus the Great (White).svg
II Kirin bayrağı II Kirin gerbi
AchaemenidMapBehistunInscription.png
Əhəmənilər İmperiyasının ən geniş sərhədləri
Paytaxt Babil
Böyük şəhərlər Həmədan, Persepolis
Dil(lər) Qədim farsca
Din Zərdüştilik
Pul vahidi Darik
Sahəsi 8.000.000 km²
Əhalisi 50 000 000 nəfər
İdarəetmə forması Monarxiya
Sülalə Əhəmənilər
Varislik
Midiya
Lidiya
Makedoniya İmperiyası
Map achaemenid empire en.png

Əhəmənilər İmperiyası — e.ə. VI əsrin ortalarından 330-cu ilədək Yaxın və Orta Şərqin bir çox ölkəsini hakimiyyəti altında birləşdirən qədim İran dövləti.

Əhəmənilər (Haxamanişilər) qədim İran hökmdarları sülaləsi idi. Nümayəndələri: II Böyük Kir, II Kambis, I Dara, I Kserks, I Artakserks, II Kserks, Soqdian və ya Sekudian, II Dara, III Artakserks, Arses, III Dara. Makedoniyalı İsgəndər Əhəmənilər sülaləsinə son qoymuşdur.

Tarix[redaktə]

E.ə 558-ci ildə II Kir İran tayfaları ittifaqına başçılıq etmişdir. Bu ittifaqin başçılığı altında e.ə 553-cü ildə Midiya dövlətinə qarşı üsyan baş verdi. Üsyanın mərkəzi Parsua (Fars) vilayəti idi. Midiya hökmdarı Astiaq Parsuadakı qiyamın qarşısını ala bilmədi. Nəticədə e.ə 553-550-ci illərdə Midiya-Əhəməni müharibəsi baş verdi. Bəzi Midiya əyanları II Kirin ətrafına yığıldı. Beləliklə, Midiya süqut etdi. Torpaqlarında Əhəməni dövləti yarandı.

Əhəməni şahı II Kir-E.ə 553-530[redaktə]

  1. E.ə 550-ci ildə Midiya torpağları işğal olundu
  2. E.ə 546-cı ildə Lidiya və Yunan(Kiçik Asiya) şəhər-dövlətləri işğal olundu
  3. E.ə 545-539-cu illərdə Kiçik Asiyada işğallar həyata keçirdi
  4. E.ə 538-ci ildə Babilistan işğal olundu.

Əhəməni şahı II Kambiz-E.ə 530-522[redaktə]

E.ə 525-ci ildə Misir işğal olundu E.ə 525-ci ildə Misir fironu elan olundu E.ə 522-ci ildə Midiya kahini Qaumatanın başçılığı altında üsyan

Əhəməni şahı I Dara-E.ə 522-486[redaktə]

  1. E.ə 519-512-ci illərdə Egey dənizi adaları, Frakiya, Makedoniya, Hindistan(şm.-q) işğal edildi
  2. İnzibati,Mədəni,Maliyə islahatları keçirdi
  3. E.ə 500-493-cü illərdə Kiçik Asiyada yunan üsyanları

Əhəməni şahı I Kserks-E.ə 486-465[redaktə]

Əhəməni şahı I Artakserks-E.ə 465-424[redaktə]

Əhəməni şahı II Kserks-E.ə 424[redaktə]

Əhəməni şahı Soqdian(Sekudian)-E.ə 424-423[redaktə]

Əhəməni şahı II Dara-E.ə 423-404[redaktə]

  1. E.ə 405-ci ildə Misir üsyanı

Əhəməni şahı II Artakserks-E.ə 404-358[redaktə]

Əhəməni şahı III Artakserks-E.ə 358-338[redaktə]

Əhəməni şahı Arses-E.ə 338-336[redaktə]

Əhəməni şahı III Dara-E.ə 336-330[redaktə]

Əhəməni-Yunan müharibəsi Əhəməni-Makedoniya müharibəsinə çevrilmişdi.Nəticədə III Dara məğlub oldu və Baktriya canişini Bess tərəfindən öldürüldü

Xarici keçidlər[redaktə]

VikiAnbarda Əhəmənilər İmperiyası ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax[redaktə]