Əliheydər Qarayev

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Əliheydər Qarayev
Əliheydər Qarayev.jpg
Doğum tarixi: 20 iyun 1896(1896-06-20)
Doğum yeri: Şamaxı, Rusiya İmperiyası
Vəfatı: 24 aprel (6 dekabr 20) 1938(1938-04-24)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan SSR
Vəfat səbəbi: Güllələnmə
Mükafatları: "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni (SSRİ)

Qarayev Əliheydər Ağakərim oğlu (20 iyun 1896, Şamaxı - 24 aprel 1938, Bakı) — Azərbaycan SSR dövlət xadimi.

Həyatı[redaktə]

Əliheydər Qarayev əvvəlcə mollaxanada, sonra Şamaxı realnı məktəbində oxumuş, bir müddət Bakıda rus-tatar məktəbində dərs demişdir. 1916-cı ildə Don (indiki Novoçerkassk) Politexnik İnsitutuna daxil olmuş, tələbələrin inqilabi çıxışlarında iştirak etmişdir. 1917-ci ildə Şamaxı Fəhlə və Əsgər Deputatları Sovetinin sədri olmuşdur.

Bakıda sol radikal sosialistlərin liderlərindən biri kimi Əliheydər Qarayev parlament üzvü olmaqla yanaşı mətbuat tarixinə jurnalist, qəzet və jurnal redaktoru, bolşevik ideyalarının təbliğatçısı kimi daxil olmuşdur. Onun redaktorluğu ilə "Bakı Fəhlə Konfransının Əxbarı", "Zəhmət", "Zəhmət Sədası", "Oktyabr İnqilabı", "Füqəra Sədası" qəzetləri və "Məşəl" jurnalı buraxılırdı. Doğrudur, bunlardan bəzilərinin yalnız bir nömrəsi çıxmış, bəzisi isə biri-digərini əvəz etmişdir.

Ə. Qarayev 1920-ci ildə XI Qızıl Ordunu Azərbaycana gətirən və müstəqil Azərbaycan dövlətini süquta yetirənlərdən biri idi.

1920-1931-ci illərdə digər müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışmış, Azərbaycan Müvəqqəti İnqilab Komitəsinin üzvü, Bakı Müvəqqəti İnqilab Komitəsinin sədri, xalq əmək komissarı, xalq hərbi dəniz işləri komissarı, Bakı Sovetinin sədri işləmişdir.

O rus təhsili aldığına görə ruslaşmış, antimilli, bolşevizmin qatı tərəfdarı bir adam idi. Lakin o da, Stalin repressiyasından kənarda qala bilmədi.

Əliheydər Qarayev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamentinin sonuncu iclasında üzünü "Müsavat" partiyasından olan deputatlara tutaraq demişdi ki, "Hamınızı bir-bir güllələdəcəyəm". Bu sözlərinə cavabında isə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə demişdi ki, "sən, özün bolşeviklər tərəfindən güllələnəndə mənim bu sözlərimi yadına salarsan". AXC-nin süqutundan sonra Ə.Qarayev Rəsulzadənin edamına çox çalışsa da, buna nail ola bilməmişdi. Nəhayət 1938-ci ildə "əksinqilabçı millətçi mərkəzin işi" ilə əlaqədər olaraq o da güllələnmişdir[Mənbə göstərin].

Mükafatları[redaktə]

  • "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni

Filmoqrafiya[redaktə]

  1. XI qırmızı ordu hissələrinin Bakıda paradı (II)(film, 1920)(qısametrajlı sənədli film)

İstinadlar[redaktə]