Nəsib bəy Yusifbəyli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Nəsib bəy Yusifbəyli
Nəsib bəy Usubbəyov

Nəsib bəy Yusif oğlu Yusifbəyli
Nəsib bəy Yusifbəyli  Nəsib bəy Usubbəyov
Bayraq
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 1-ci Maarif və Dini Etiqad Naziri
Bayraq
17 aprel, 1919 — 14 mart, 1919
Sələfi: Nəsib bəy Yusifbəyli
Xələfi: Rəşid xan Qaplanov
Bayraq
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 2-ci Baş Naziri
28 may, 1919 — 30 mart, 1920
Sələfi: Fətəli xan Xoyski
Xələfi: Məmmədhəsən Hacınski
Bayraq
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 4-cü Daxili İşlər Naziri
Bayraq
16 iyun, 1919 — 22 dekabr, 1919
Sələfi: Xəlil bəy Xasməmmədov
Xələfi: Məmmədhəsən Hacınski
 
Təvəllüdü: 1881(1881-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Gəncə, Yelizavetpol quberniyası, Rusiya İmperiyası
Vəfatı: 31 may 1920(1920-05-31)
Ölüm səbəbi: qətl edilmişdir
Atası: Yusif bəy Yusifbəyli
Anası: Cəmilə xanım
Həyat yoldaşı: Şəfiqə xanım
Uşaqları: oğlanları:'
Niyazi bəy, ;
qızları:
Zöhrə xanım

Yusifbəyli Nəsib bəy Yusif oğlu (1881-1920) – ictimai-siyasi və dövlət xadimi, publisist.

Həyatı[redaktə]

Nəsib bəy Yusifbəyli 1881-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur[1]. Orta təhsilini Gəncə gimnaziyasında almışdır. 1902-ci ildə Novorossiysk (Odessa) Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş, amma universiteti bitirə bilməmişdir. Tələbələrin inqilabi hərəkatından qorxuya düşən çar hökuməti universtiteti müvəqqəti bağladıqdan sonra Nəsib bəy Baxçasaray (Krım) şəhərinə getmiş və burada İsmayıl Qaspiralının "Tərcüman" qəzetiylə əməkdaşlıq etməyə başlamışdır. Burada o, özü baş rolda oynamaqla Azərbaycan dramaturqlarının əsərlərini səhnələşdirmişdir.

1908-ci ildə Nəsib bəy İstanbula köçərək publisistik fəaliyyət göstərməklə bərabər "Türk dərnəyi" cəmiyyətinin təşkili ilə də məşğul olmuşdur. Az sonra Şəfiqə Soltan xanımla ailə həyatı quraraq bir müddət İstanbulda qalmışdır. 1909-cu ildə Gəncəyə qayıdaraq, şəhər bələdiyyəsində çalışmışdır. 1911-ci ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalına və qəzetlərə məqalələr göndərmiş, "Müsəlman xeyriyyə cəmiyyəti", "Müsəlmanların maariflənməsi cəmiyyəti", "Aktyorlar cəmiyyəti"nin fəaliyyətlərində yaxından iştirak etmişdir. Bu zaman o, Məmməd Əmin Rəsulzadə ilə tanış olmuş və ictimai siyasi fəaliyyətə başlamışdır.

1917-ci ilin mart ayında Nəsib bəy Yusifbəyli öz yaxınları ilə Gəncədə "Milli Federalistlərin Türk Partiyası"nı yaratmışdır. Yeni yaradılan partiyanın əsas tələbi Rusiyanın milli ərazi muxtariyyətləri əsasında təşkili idi. 1917-ci ilin iyulunda bu partiya M.Ə. Rəsulzadənin başçılığı ilə "Müsəlman Demokratik Müsavat Partiyası" ilə birləşərək "Müsavat" adlandırılmağa başlamış və onun proqramlarında millətçi-federalistlərin əsas tələbi – Rusiyanın milli ərazi muxtariyyətləri əsasında qurulması saxlanılmışdır.

M.Ə.Rəsulzadə Müsavat Partiyasının mərkəzi komitəsinin sədri seçildikdən sonra Gəncədə partiyanın rəhbəri N. Yusifbəyli olmuşdur. 1917-ci ildə Rusiyada bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra partiya öz nizamnaməsində dəyişiklik edərək Azərbaycanın tam müstəqilliyini tələb etməyə başlamışdır.

Nəsib bəy Yusifbəyli Zaqafqaziya Seyminin üzvü, Zaqafqaziya federativ hökumətində – maarif naziri, ADR hökumətində 1918-ci il may ayının 28-dən 1919-cu ilin martına kimi maarif naziri, 1919-cu ilin martından 1920-ci ilin martına kimi hökumət sədri, eləcə də Daxili İşlər Naziri (16 iyun 1919 – 22 dekabr 1919) işləmişdir. 1920-ci ildə Sovet Rusiyası tərəfindən Azərbaycan tutulduqdan və kommunist rejimi qurulduqdan sonra Nəsib bəy ona qarşı olan təqiblərdən yaxa qurtarmaq məqsədi ilə mühacirətə getmək üçün Bakını tərk etmiş, lakin 31 may 1920-ci ildə yolda, Yevlaxın Qarxun kəndində faciəli surətdə qətlə yetirmişdir.

Mənbə[redaktə]

  • Üzeyir Hacıbəyov Ensiklopediyası. Bakı,2007. səh.211.

İstinadlar[redaktə]

  1. Musa Qasımlı, Cavid Hüseynov. Azərbaycanın baş nazirləri. Bakı: 2005.