Mirvarid Dilbazi

MİRVARİD DİLBAZİ
Mirvarid Paşa qızı Dilbazi
Doğum tarixi:	19 avqust, 1912
Doğum yeri:	Qazax Xanlıqlar indiki Musaköy
Vəfatı:	12 iyul, 2001
Vəfat yeri:	Bakı
Mükafatları:

Dilbazi Mirvarid Paşa qızı (Mirvarid Dilbazi) – şairə, 1934-cü ildən AYİ-nın üzvü, Azərbaycanın Əməkdar Mədəniyyət işçisi (1976), Azərbaycanın xalq şairi (1979).

Həyatı

Mirvarid Dilbazi 1912-ci il avqust ayının 19-da Qazax rayonunun Xanlıqlar (indiki Musaköy) kəndində anadan olmuşdur. APİ-nin dil və Ədəbiyyat-İctimaiyyət fakültəsində təhsil almışdır (1929). İnstitutu bitirdikdən sonra gənc şairə Quba Partiya Məktəbinə ədəbiyyat müəllimi təyin olunmuşdur. İki ildən sonra Bakıya qayıdan Mirvarid xanım Azərbaycan EA-nın Əlyazmaları fondunda şöbə müdiri (1934-1938), Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında tərcüməçi (1938-1940) vəzifələrində çalışmışdır.

İki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni, "Qırmızı Əmək Bayrağı", "İstiqlal" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.

"Qadınların hüriyyəti" adlı ilk şeri 1927-ci ildə "Oktyabr alovları" adlı məcmuədə dərc edilmişdir. Bu dərgidə o cümlədən şairənin keçən əsrin 20-ci illərinin axırlarında yazılmış, Azərbaycan qadınlarının yeni həyat yollarını tərənnüm edən "Zəhra", "Qurtuluş", "Qadın" kimi şerləri dərc olunmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi illərində bir çox sənətkarlarımızda olduğu kimi, M.Dilbazi yaradıcılığında da vətəni müdafiə mövzusu əsas yer tutmuşdur. Bu illərdə şairənin yeddi kitabı çap olunmuşdur ki, bunların altısı Vətən müharibəsinə həsr edilmişdir. "Məhsəti" (1945), "Əlcəzairli qız" (1961), "Partizan Aliyə" (1972) poemalarının müəllifidir.

Bəstəkarlardan Süleyman Ələsgərov, Tofiq Quliyev, Fikrət Əmirov, Şəfiqə Axundova, Ağabacı Rzayeva və başqaları şairənin sözlərinə bir çox mahnı, romans və oratoriyalar bəsləmişlər.

Nizami Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Əlişir Nəvai, Aleksandr Puşkin, Taras Şevçenko, N.Tixonov, Samuil Marşak, Sergey Mixalkov və b. şairlərin əsərlərini, Evripidin "İppolit" faciəsini tərcümə etmişdir. Əsərləri xarici dillərə tərcümə olunmuşdur.

2001-ci il iyulun 12-də vəfat etmişdir.

Kitabları

Müharibəyə qədər işıq üzü görən kitabları

• Bizim səsimiz 1934
• İlk bahar 1937

Müharibə mövzusuna həsr olunmuş kitabları

• Döyüş mahnıları 1941
• Kamal 1942
• Ağarzayev 1942
• Neft 1942
• Vətən eşqi 1942
• Qoçaq ataların qoçaq övladlarına 1942
• Xatirələr 1945

Sonrakı dövrlərdə çap olunan kitabları

• Sənətkarın xəyalı 1948
• "Seçilmiş şerlər" 1957
• Məhəbbət bizimlə qoşa doğulur. Bakı: Gənclik, 1959, 227 s.
• Şerlər. Bakı: Azərnəşr, 1962, 22 s.
• Xatirələr olan yerdə 1964
• Həyat lövhələri 1967
• Bənövşələr üşüyəndə 1970
• Ana qanadı (şeirlər, poemalar və hekayələr). Bakı: Gənclik, 1972, 489 s.
• Yasəmən fəsli 1976
• Dağ çiçəyi. Bakı: Gənclik, 1977, 320 s.
• Seçilmiş əsərləri (üç cilddə) 1981-1983. Bakı: Yazıçı, I cild, 324 s.; II cild, 336 s.; III cild, 218 s.
• Qar çiçəkləri (şeirlər, poemalar, pyeslər). BakıI Gənclik, 1984, 280 s.
• Durnalar ötüşəndə. Bakı: Yazıçı, 1989, 272 s.
• Çiçəkdən-çiçəyə. Bakı: Gənclik, 1991, 287 s.
• Seçilmiş əsərləri. Bakı: Lider, 2004, 278 s.

Uşaqlar üçün yazdığı kitablar

• Nağıllar 1940
• Şerlər 1951
• Kiçik dostlarıma 1956
• Gülbahar 1957
• Yaz gəlir (Bahar nəğmələri) 1968
• Lalənin ağacları 1970
• Abşeron bağlarında (hekayələr, kiçik və orta yaşlı məktəblilər üçün). Bakı: Gənclik, 1984, 96 s.

Haqqında olan ədəbiyyat

• Ə.Əhmədova. Bu ellərə vurulmuşam. Bakı: Yazıçı, 1978, 79 s.
• H.Həmidova. Mirvarid Dilbazi: Biblioqrafik göstəricilər. Bakı: M.F.Axundov kitabxanasının nəşriyyatı, 1990, 130 s.
• B.Nəbiyev. Söz ürəkdən gələndə. Bakı: Yazıçı, 1984, 282 s.
• H.Əliyev. Xalq şairi Mirvarid Dilbazinin 85 illiyinə həsr olunmuş təntənəli yubiley gecəsində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin nitqi//Azərbaycan qəzeti, 1998, 25 aprel, səh.2-4.
• Son mənzil: (Xalq şairi Mirvarid Dilbazi ilə vida mərasimi)//Azərbaycan qəzeti, 2001, 13 iyul, səh.3.
• Z.Şahsevənli. Gözü yaşlı bənövşə: (Xalq şairi Mirvarid Dilbazi haqqında)//Günay qəzeti, 2005, 3 sentyabr, səh.10.

Rus dilində əsərləri

• Вспоминаю вас (стихи). Баку: Азернешр, 1964, 51 стр.
• Яблоневая ветка. Москва: Художественная литература, 1965, 151 стр.

Yaradıcılığı

XƏSTƏXANADA
Dörd divar,
Bir tavan,
Bir döşəmə.
Bir də
Ürəyimdə sıxıntı,
Kədər.
Sabahı gözləyən ümidlər...
Sabahım da bu günümə bənzəsə əgər?..