Ağbulaq (Gorus)

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Kənd
Ağbulaq
Ölkə Ermənistan
Region Zəngəzur mahalı
Rayon Gorus rayonu
Koordinatlar 39°21′04″ şm. e. 46°23′54″ ş. u. / 39.35111° şm. e. 46.39833° ş. u. / 39.35111; 46.39833Koordinatlar: 39°21′04″ şm. e. 46°23′54″ ş. u. / 39.35111° şm. e. 46.39833° ş. u. / 39.35111; 46.39833
Saat qurşağı UTC+4
Xəritəni aç/bağla
Ağbulaq (Gorus) (Ermənistan)
Red pog.png

Ağbulaq — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Gorus rayonunda kənd.[1]

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Rayon mərkəzindən 15 km qərbdə, Bazarçayın sağ qolu olan Kəşin çayının sol sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində «Ağbulaq qışlağı» formasında[2] qeyd edilmişdir. Toponim Azərbaycan dilində «keyfiyyətli, içməyə yararlı» mənasında işlənən ağ sözü ilə bulaq hidroterminindən əmələ gəlmişdir. Kəndin adı ərazidəki eyni adlı bulağın adından götürülmüşdür. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

Kənddə yaşayan azərbaycanlılar 1918-ci ildə erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarına qayıda bilmişdir. Burada 1926-cı ildə 66 nəfər, 1931-ci ildə 88 nəfər[3], 1939 - cu ildə 146 nəfər, 1959 - cu ildə 187 nəfər, 1970-ci ildə 335 nəfər[4] yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayının sonlarında Ermənistan dövləti tərəfindən Kəndin sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.

Gorus rayon mərkəzindən 40 km cənub-qərbdə, Kəpəz dağının ətəyində, meĢə içərisində yerləĢir. Kəndin adı Kəpəz dağından axan Ağbulaq adlı çeĢmədən götürülmüĢdür. 1830-cu ildən sonra salındığı güman edilir. Rayonun ən abad kəndlərindən biri idi. 1918-ci ildə Ağbulaq camaatı Andronikin quldur dəstəsinə qarĢı mərdliklə döyüĢmüĢ, uzun müddət öz kəndlərini tərk etməmiĢlər. Lakin kəndin müdafiəçilərinin sursatı qurtardıqdan sonra camaat kənddən çıxmağa məcbur olmuĢ və Qubadlı, Füzuli, Ağdam rayonlarında məskunlaĢmıĢlar. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra kənd camaatının bir hissəsi (40-a yaxın ev) geri qayıdaraq, Ağbulaq kəndini yenidən bərpa etmiĢlər. Kənddə 1931-ci ildə məktəb açılmıĢ, 1935-ci ildə isə kolxoz qurulmuĢdur. 1941-45-ci illərdə Ağbulaq kəndindən 35 nəfər müharibədə iĢtirak etmiĢ, onlardan 14 nəfəri həlak olmuĢdur. 1948-52-ci illərdə Ağbulaq kəndindən 51 ev Azərbaycana (Yevlax və Bərdə rayonlarına) köçürülmüĢdür. 1988-ci ildə Ağbulaq kəndində 70 ev, 240 nəfər əhali var idi. Kənddə klub, kitabxana, məktəb, kolxoz idarəsinin binası, tibb məntəqəsi, mağaza və s. sosial obyektlər var idi. 1988-ci ilin noyabrında Ağbulaq kəndi ermənilər tərəfindən zorla boĢaldılmıĢ, həmin hadisələr zamanı kənd sakini Əsgərov Bərxudar Əmrah oğlu vəhĢicəsinə qətlə yetirilmiĢdir. Ağbulaq camaatı hal-hazırda Bakı, Sumqayıt,Mingəçevir Ģəhərlərində, Füzuli, Cəbrayıl, Beyləqan və Qubadlı rayonlarında yaĢayırlar. Qarabağ uğrunda gedən döyüĢlərdə Ağbulaq kəndində anadan olmuĢ Seymur Quliyev qəhrəmancasına həlak olmuĢdur. Kəndin toponimləri: Ağbulaq, Xor-xor bulaq, Çömçə bulaq, DaĢ bulaq, AləmĢah, Zaman təpəsi, ÇiriĢli, Dəf yalı, ġingirlik, Qalanın quzeyi, Çarıq dələn, Vənli güney, Mac, Kəndirbaz, Gəlin qaya, GamıĢ yatağı, Öküz ziyarəti, Pullu bulaq, Oğlan-qız, Qanbel, Yellicə, Sadıq gölü, Seyidlər düĢən və s. (Kənd haqqında məlumatların toplanmasında göstərdiyi köməyə görə Telman Əliyevə təĢəkkürümüzü bildiririk - müəll.).[5]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. PDF versiyası. // Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri. Müəllifi: İ. M. Bayramov; Redaktorları: B. Ə. Budaqov, H. İ. Mirzəyev, S. A. Məmmədov. Bakı: "Elm" nəşriyyatı, 696 səh. ISBN 5-8066-1452-2
  2. Пагирев Д.Д. Алфавитный указатель к пятиверстной карт Кавказского края, Тифлис, Типография К.П.Казловского, 1913. s.4
  3. erm. Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931). Հեղինակ: Զավեն Կորկոտյան. Յերեվան: Մելքոնյան ֆոնդի հրատ, 1932.; rus. Население Советской Армении за последние сто лет (1831-1931). Автор: Завен Коркотян. Ереван: Издательство «Мелконян фонд», 1932.; azərb. Son yüzildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831–1931). Müəllif: Zaven Korkotyan. İrəvan: «Melkonyan fond» nəşriyyatı, 1932. s.28-29, 112-113
  4. Hakopyan T.X., MəlikBaxşyan St.T., Barseğyan O.X. Ermənistan və ətraf vilayətlərin toponimlər lüğəti, (erməni dilində). I c., AD, İrəvan, «İrəvan Universiteti», 1986. s.166
  5. * Musa Urud, «Zəngəzur», Bakı, "Nurlar", 2005.