Gığı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Gığı
39°13′12″ şm. e. 46°09′20″ ş. u.
Ölkə  Ermənistan
Rayon Qafan rayonu
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi
  • 68,67 km²
Mərkəzin hündürlüyü 1.580 m
Saat qurşağı
Əhalisi
Əhalisi
Rəsmi dili ermənicə
Xəritəni göstər/gizlə
Gığı xəritədə
Gığı
Gığı
Vikianbarın loqosu Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Gığı — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd.[2]

Tarixi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Gığı kəndi rayon mərkəzindən 35 km şimal-qərbdə, Kığı çayının sahilində yerləşir. Burada azərbaycanlılarla bağlı X əsrə aid tarixi abidə indi də durur.

Toponim türk mənşəli kiği - kiğili etnonimi[3] əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Geği kimi işlədilir.

Gığı dağı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda dağ. Hündürlüyü 3343 mdir.

Oronim türk mənşəli kiği etnonimi[3] əsasında formalaşmışdır. Etnooronimdir.

Gığı çayı[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda çay. Mənbəyini Qazangöl gölündən götürür.

Hidronim kiği türk etnonimini[3] əks etdirir. Etnohidronimdir.

Gığı qalası[redaktə | mənbəni redaktə et]

Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunun Kığı kəndində qala. Qafan şəhərindən 28 km qərbdə, Gığı çayının sağ sahilində yerləşir. Qala uçub dağılsa da, qalıqları indi də durur[4].

Əhalisi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Kənddə 1831-ci ildə 131 nəfər, 1873 - cü ildə 191 nəfər, 1886-cı ildə 254 nəfər, 1897-ci ildə 215 nəfər, 1904 - cu ildə 569 nəfər, 1914 - cü ildə 190 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[5]. 1918-ci ilin martında azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən deportasiya olunımuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 335 nəfər, 1926-cı ildə 265 nəfər, 1931-ci ildə 380 nəfər[5], 1939 - cu ildə 491 nəfər, 1959 - cu ildə 570 nəfər, 1970-ci ildə 932 nəfər, 1979 - cu ildə 1115 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır[6].

1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tamamilə tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.

Gığı kəndinin görkəmli şəxsiyyətləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Quliyev Əsgər Nəsib oğlu - tarixçi
  • Quliyev Təhməz Nəsib oğlu - kimya elmləri doktoru, professor
  • Dağıstan Yusifov - alim
  • Rövşən Nüsrətoğlu - yazıçı, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
  • Əhmədov Məşqulat Məstəli oğlu - tarixçi,
  • Əliyev İlqar Paşa oğlu - kimya üzrə flsəfə doktoru,
  • Aslanov Rizvan Oruc oğlu - jurnalist,
  • Babayev Ağabala Qulamalı oğlu - tarixçi,
  • Gəncəliyev Səvxan Xəlil oğlu - həkim,
  • Əhmdov Bəkir Məşqulat oğlu - həkim kardioloq,
  • Babayev Məcdun Ağabala oğlu - həkim,
  • Quliyev Vaqif Mərdan oğlu - həkim,
  • Astanov Seyidəli Nəcəfalı oğlu - hüquqşünas,
  • Piriyev Aydın Yunis oğlu - lahiyəçi

İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. Հայաստանի Հանրապետության բնակավայրերի բառարան (erm.)Երևան: 2008. — 184 səh.
  2. İbrahim Bayramov, "Qərbi Azərbaycanın türk mənşəli toponimləri", Bakı, "Elm", 2002. ISBN 5-8066-1452-2
  3. 1 2 3 Зелинский С.П. Экономический быть государственных крестьян в Зангезурском уезде, Елисаветпольской губернии. - Материалы для изучения экономического быта государственных крестьян Кавказского края, т.IV, ч.I, Тифлис, 1886. s.24
  4. Ermənistan azərbaycanlılarının tarixi coğrafiyası, Bakı, «Gənclik», 1995. s.150
  5. 1 2 erm. Խորհրդային Հայաստանի բնակչությունը վերջին հարյուրամյակում (1831-1931). Հեղինակ: Զավեն Կորկոտյան. Յերեվան: Մելքոնյան ֆոնդի հրատ, 1932.; rus. Население Советской Армении за последние сто лет (1831-1931). Автор: Завен Коркотян. Ереван: Издательство «Мелконян фонд», 1932.; azərb. Son yüzildə Sovet Ermənistanının əhalisi (1831–1931). Müəllif: Zaven Korkotyan. İrəvan: «Melkonyan fond» nəşriyyatı, 1932. s.56-57, 134-135
  6. Hakopyan T.X., MəlikBaxşyan St.T., Barseğyan O.X. Ermənistan və ətraf vilayətlərin toponimlər lüğəti, (erməni dilində). I c., AD, İrəvan, «İrəvan Universiteti», 1986. s.829