Aran iqtisadi-coğrafi rayonunun nəqliyyatı

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Aran iqtisadi-coğrafi rayonunun nəqliyyatı Aran iqtisadi-coğrafi rayonunun əlverişli nəqliyyat-coğrafi mövqeyi burada müxtəlif nəqliyyat sahələrinin yaranmasında, eləcə də təsərrüfat quruluşunun təkmilləşdirilməsində mühüm rol oynayır. İqtisadi-coğrafi rayonun nəqliyyat sistemi dəmir yoluavtomobil nəqliyyatı, boru kəməri, hava nəqliyyatı və qismən çay nəqliyyatı ilə təmsil olunmuşdur. İqtisadi-coğrafi rayonun bölgədaxili, regionlar və respublikanın mərkəzi ilə iqtisadi əlaqələrinin inkişafında onun nəqliyyat sisteminin rolu böyükdür. İqtisadi-coğrafi rayonun nəqliyyat sistemində dəmir yolu nəqliyyatı aparıcı yer tutur. Qərb istiqamətində Bakı-Ağstafa-Tbilisi, Bakı-Ələt-Culfa, Bakı-Yevlax-Balakən, Yevlax-Ağdam, cənub istiqamətində Osmanlı-Astara dəmir yolu xətlərinin Aran iqtisadi-coğrafi rayonu ərazisindən keçən hissəsi həmsərhəd olduğu Gəncə-Qazax, Yuxarı Qarabağ, Lənkəran-Astara regionları və Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə iqtisadi əlaqələrini tənzimləməklə mərkəzi mövqe tutur.

Nəqliyyat qovşaqları[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi-coğrafi rayon daxilində iqtisadi əlaqələrin inkişafı, yük və sərnişin axınlarının tənzimlənməsi, əsasən Daşburun, İmişli, Saatlı, Sarıcalar, Hacıqabul, Salyan, Mingəçevir, Yevlax, Bərdə dəmir yolu stansiyaları vasitəsilə həyata keçirilir. Burada formalaşmış Yevlax, Hacıqabul, Ləki, KürdəmirŞirvan nəqliyyat qovşaqlarının müstəsna əhəmiyyəti vardır. Qeyd etmək lazımdır ki, iqtisadi-coğrafi rayon üzrə dəmir yolu ilə daşınan yüklərin 30-32%-i Yevlax stansiyasının payına düşür. Cədvəl 7.8.

Regionda respublika və yerli əhəmiyyətli yolların quruluşu

[Z.S.Məmmədova (2002) görə] 

İnzibati rayonlar Cəmi avtomo

bil yolları, km

Xüsusi çəkisi,

%-lə

Respublika əhəmiyyətli, yol, km Xüsusi çəkisi,

%-lə

Yerli əhəmiyyətli

yol, km

Xüsusi çəkisi,

%-lə

Ağcabədi 289 4,4 123 4,0 166 4,6
Ağdaş 476 7,3 200 6,6 276 7,7
Bərdə 768 11,6 210 6,9 558 15,6
Beyləqan 330 5,2 140 4,6 190 5,3
Biləsuvar 293 4,4 83 2,7 210 5,8
Göyçay 682 10,3 382 12,7 300 8,3
Kürdəmir 444 6,7 220 7,3 224 6,2
Zərdab 501 7,6 210 6,9 291 8,1
Sabirabad 522 7,9 243 8,6 279 7,8
Salyan 569 8,6 275 9,1 294 7,9
Neftçala 260 3,9 184 6,1 76 2,1
Saatlı 186 2,8 78 2,6 108 3,6
Ucar 692 10,5 288 9,5 404 1,3
İmişli 284 4,3 181 6,2 103 2,8
Yevlax 294 4,5 189 6,2 105 2,9
Cəmi 6590 100 3006  100 3584 100

 Avtomobil nəqliyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Avtomobil nəqliyyatı iqtisadi-coğrafi rayonun təbii ehtiyat potensialından səmərəli istifadə edilməsində, regionun və respublikanın daxili iqtisadi əlaqələrinin inkişafında aparıcı yer tutur. Beynəlxalq və respublika əhəmiyyətli avtomobil yolları əsasən magistral dəmir yollarına paralel çəkilmişdir. Respublikada olan avtomobil yollarının 22,6%-i, yük daşımalarının və dövriyyəsinin 15,2%-i, sərnişin daşınmasının 13,6%-i, sərnişin dövriyyəsinin 6,5%-i bu regionun payına düşür [Azərbaycanın nəqliyyatı, 2013]. Region üzrə avtomobil yollarının ümumi uzunluğu 6590 km təşkil edir ki, bunun da 46%-i respublika, 54%-i yerli əhəmiyyətli yollardır. Regionda avtomobil yollarının əsas texniki göstəricilərindən biri onun örtük səviyyəsinin quruluşudur. Bu baxımdan iqtisadi-coğrafi rayonun ümumi avtomobil yollarının 19%-i asfalt örtüklü, 22%-i qara örtüklü, 38%-i çınqıl örtüklü, 21%-i isə qrunt yollardan ibarətdir. Həmçinin, iqtisadi-coğrafi rayondakı avtomobil yollarının 0,8%-i birinci, 5,2%-i ikinci, 33%-i üçüncü, 56,7%-i dördüncü və 4,4%-i beşinci dərəcəli yollardır (cədvəl 7.9).

 İqtisadi-coğrafi rayonda avtomobil yollarının texniki vəziyyəti

 [Z.S.Məmmədova (2002) görə]

İnzibati rayonlar Avtomobil yollarının

uzunluğu

(km)

O cümlədən
Asfalt örtüklü

(km)

Qara örtüklü

(km)

Çınqıl örtüklü

(km)

Qrunt yollar

(km)

Yevlax 294 156 30 105 3
Ağdaş 476 103 111 179 83
Ucar 692 65 78 206 343
Göyçay 682 99 207 176 200
Kürdəmir 444 98 77 191 78
Ağcabədi 289 40 101 133 15
Zərdab 501 89 168 133 111
Bərdə 768 109 153 445 61
Beyləqan 330 22 122 130 56
İmişli 284 20 68 100 96
Saatlı 186 39 67 80 -
Sabirabad 522 102 65 242 113
Biləsuvar 293 80 47 126 40
Salyan 569 116 79 224 150
Neftçala 260 110 98 47 5
Cəmi 6590 1248 1471 2517 1354

 Bakı-Ceyhan, Bakı-Supsa magistral neft kəmərləri, Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri və Qaradağ-Ağstafa, Şirvan-Bakı yerli əhəmiyyətli neftqaz kəmərləri iqtisadi-coğrafi rayonun ərazisindən keçir.

Hava nəqliyyatı[redaktə | əsas redaktə]

İqtisadi-coğrafi rayonun hava nəqliyyatını Yevlaxda yerləşən aeroport və bütün inzibati rayon mərkəzlərində təcili xidmətləri həyata keçirmək üçün vertolyotların düşməsini mümkün edən meydançalar təmsil edir.

Su nəqliyyatı[redaktə | əsas redaktə]

Kür çayının mənsəbindən Yevlax şəhərinə qədər olan hissəsi gəmiçilik üçün yararlıdır.[1]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Azərbaycan Respublikasının Coğrafiyası, III cild, Regional Coğrafiya, Bakı, 2015. səh 400 (Paşayev N.Ə., Ağakişiyeva G.R.)