T-55

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
T-55
T-55 4.jpg
Növü Əsas döyüş tankı
Mənşəyi Flag of the Soviet Union.svg SSRİ
İstismar tarixi
İstismar 1949 - davam edir
İstehsal_tarixi
Konstruktor KMDB (T-54)
OKB-520 (T-54A və sonrakı variantlar)
Konstruksiya tarixi 1945 - 1958
İstehsalçı KhPZ, UVZ (SSRİ)
Bumar-Labedy (Polşa)
ZTS Martin (Çexoslovakiya)
İstehsal tarixi 19461981 (SSRİ)
19561979 (Polşa)
19571983 (Çexoslovakiya)
Cəmi istehsalı 86,000–100,000
Texniki məlumatlar (T-55)
Ağırlığı 36 ton
Uzunluğu 6.45 m
Eni 3.37 m
Hündürlüyü 2.40 m
Ekipaj 4

Zireh Qüllə zirehi 205 mm
Əsas
silahı
D-10T 100 mm
Köməkçi
silahı
7.62 mm SGMT
Motoru Model V-55(V-54) V-12 (su ilə soyudulan)
800 at gücü (son variantlarda)
Güc/Ağırlıq 14.6 a.g./ton
Ötürücü Mexanik
Yanacaq tutumu 580 litr (daxili)
320 litr (xarici)

T-55 – sovet döyüş tankı. İlk dəfə 1947-ci ildə döyüş texnikası siyahısına qəbul edilmiş, T-54 tankını əvəz etmişdir.

İkinci Dünya Müharibəsinin bitməsilə, T-34 tankı Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının ümumi olaraq istifadə etdiyi əsas müharibə tankı halına gəlmişdir; bundan əlavə M1944 kodlu 85mm-lik topla təchiz edilmiş alt modeli (T34/85) də döyüş daxilindəki ən yaxşı tanklardan biri olaraq qəbul edilirdi. Buna baxmayaraq, döyüş sonrası dünyadakı qütübləşmə Sovetləri T-34 tankının yerinə keçəcək yeni bir ana müharibə tankı axtarışına yönləndirdi. Bu yeni tanka ilkin keçid üçün T-34 tankını inkişaf yoluna da getdilər. T-34-dən törəyən bu tank T-44 adlandırıldı. 1944-cü ildən başlayaraq çox sayda fikir üzərində çalışılsa da, dizayn etmə mərhələsinə çox qısa bir zaman ayrılması ucbatından bir çox problem ortaya çıxdı və T-44 quru tankı olma hədəfinə belə çatmadı.

Beləliklə, Sovet mühəndisləri tamamilə yeni bir tank üzərində çalışmağa başladı. 1949-cu ildə layihə meyvəsini T-54 tankı olaraq verdi. Bu tank dizayn olaraq tamamilə yeni idi. Dəyişik sursat növlərindən istifadə edə bilən D-10T kodlu 100mm-lik bir topla keçmişə nisbətən daha effektiv silah gücünə sahib idi. Tareti qlobal bir quruluşa sahib idi və bu çox daha yaxşı bir balistik qoruma imkanı verirdi. Bununla yanaşı, taretin hərəkət bucaqları +17 və -4 dərəcəydi; bu da tankın lüləsini qərb ölkələrinin tankları qədər aşağı endirə bilməməsi demək idi. Bu xüsusiyyətli dizaynın səbəbi müdafiədən çox hücumun ön planda tutulması deməkdi.

T-54 tankı, istehsala başlandığı andan etibarən çox ardıcıl bir sınaq və yeniləmə prosesindən keçdi. 1968-ci il etibarilə tankın üzərində o qədər çox dəyişiklik edilmişdi ki, tankı T-55 adı ilə yeni bir kodla çağırılmasına qərar verildi. Qərb ölkələri bu tankı 1960-cı ildən sonra tanıdı; bu tarix etibarilə T-55, əvvəlki modeli olan T-54-ə görə böyük bir dəyişmə keçirmişdi və motor gücü, mənzil və sursat tutumu daha üstündü. Yenə də Qərbli rəqiblərinə görə bu tankın əhəmiyyətli zəif nöqtələri vardı. Qərb standartlarına görə zireh incəydi, üstündə daşıdığı əlavə yanacaq bakları yanğın təhlükəsini artırırdı, lüləsini Qərbli rəqibləri qədər aşağı endirə bilmədiyindən gizlənib atəş açması və ya səngərdə dayanması daha çətindi, tankın top qülləsində olan müşahidə pəncərəsi yox idi və tank NBC (Nüvə-Bioloji-Kimyəvi silahlara qarşı qoruma) sisteminə sahib deyildi. Həmçinin, top qülləsinin yumru quruluşu top qülləsinin içinin darlaşmasına səbəb olmuşdu və personal çox daha dar bir mühitdə işləməyə məcburdu. Bütün bu zəifliklərə qarşı, T-55 tankının Qərbli rəqiblərinə qarşı böyük bir üstünlüyü vardı: Sayının çoxluğu. T-55 tankı Qərb tanklarına görə çox ucuzdu, çox daha sürətli və asan istehsal olunurdu. Məhz bu səbəbdən SSRİnin düşməni əzib keç, sonra qüvvələrini bir yerə topla taktikasına uyğun olaraq, bu tanklar müharibə ola biləcək bütün cəbhələrdə dəhşət verəcək qədər çox sayda yerləşdirilmişdir. 1960-cı illərin ortalarında əgər Varşava Müqaviləsi TəşkilatıNATO-ya üzv olan ölkələrin arasında bir müharibə başlasaydı, Şərqi Almaniya üzərindən Qərbi Almaniya və bütün Avropa üzərinə hücuma keçəcək bu tanklar qərb tanklarından sayca on dəfə daha çox idilər. Bu isə qərb ölkələrinin əsas problemlərindən biri idi.

Ancaq bu tanklar Avropada heç bir zaman Qərb tankları ilə qarşılaşmamışdırlar.

Bu dünyanın ən çox sayda istehsal olunan və ən çox ölkə tərəfindən istifadə olunmuş tankıdır. İlk başda, Sovetlər Birliyi içərisində Rusiya SFSR tərəfindən istehsal edilmiş, sonra lisenziya ilə Polşa, Çexoslovakiya kimi digər Varşava Paktı ölkələrinda istehsalına başlanılmış və Varşava Paktı ölkələrinin hamısına paylanılmışdı. Bununla yanaşı, T-55 ən çox ixrac edilən tanklardan biridir; ucuzluğu və sadə quruluşu sayəsində üçüncü dünya ölkələrinin və Ərəb ölkələrinin üstünlük verdiyi əsas müharibə tanklarından biri olmuşdur.

Bu tanklar sonralar Sovet ordusu tərəfindən daha da inkişaf etdirilmiş olan T-62, T-64, T-72, T-80 tankları ilə dəyişdirilmişdir. Ancaq hələ də bu tanklardan bir çox ölkələrin silahlı qüvvələrində istifadə olunur.

İstifadəçilər[redaktə | əsas redaktə]

-15 T-55

  • Flag of Togo.svg Toqo-1 T-55 ve 1 T-54

‎Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda T-55 ilə əlaqəli mediafayllar var.