Şah Sultan Hüseyn Səfəvi

Şah Sultan Hüseyn Səfəvi
Doğum tarixi:	1657-ci il(1657-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfatı:	1726-cı il(1726-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)

Sah Sultan Hüseyn Səfəvi-(1657-1726), hakimiyyət illəri (1694-1722), Səfəvilər dövlətinin hökmdarı

Hökmranlığı

Şah Sultan Hüseynin hakimiyyəti çox zəif idi. XVII yüzilin sonu- XVIII yüzilin önlərində Səfəvi Iranı qorxunc bir iqtisadi və siyasi böhran keçirirdi. Ölkənin mərkəzi və şərq hissəsi əfqan işğalı altına düşmüşdü. Azərbaycan, Şirvan və bunlarla həmsərhəd ərazilər Türkiyə (Osmanlı dövləti) tərəfindən işğal olunmuşdu. Rusiya da Qafqazda böyük fəallıq göstərməyə başlayırdı. 1723-cü ildə I Pyotr Bakı üzərinə yürüş etmiş və Xəzərboyu əraziləri zəbt etmişdi. Urmiya ətrafında və qonşu Osmanlı dövlətində yaşayan kürdlər fəallaşmışdılar.

Şah Sultan Hüseyn və qiyamçı əfqanlar

Sultan Hüseynin şah olmasına baxmayaraq ölkəsinin hər oymağında bir bəy ağalıq edirdi.Bundan yararlanan əfqanlar Gülnabad vuruşmasında Qızılbaşları yendilər.Səfəvilər 700 döyüşçü və 24 top itirdilər.Qılzaylardan isə yalnız 131 nəfər öldürüldü.Xoşbəxtlikdən Qılzaylar Qızılbaşları izləmədilər.Çünki onlar Qızılbaşların onları tuzağa düşürmək üçün qaçdıqlarını düşünürdülər.Qılzaylara keçmiş Səfəvi təbəəsi Mir Mahmud başçılıq edirdi.Gülnabad qəsəbəsindən sonra o,Xorasanı alıb İsfahana saldırdı.Qızılbaş şahı özü dirənişlə qarşılaşıb mühasirəyə düşdü.Şəhərin ağır durumunu görən Sultan Hüseyn Mir Mahmudla danışığa girməyi qərara aldı.Çünki camaat aclıqdan şəhərdəki itləri kəsib yeyirdi.Mühasirə 8 ay sürdü.

Sonunda,1722-ci il noyabrın 23-də şah Sultan Hüseyn bütün ailəsi ilə Mir Mahmudun düşərgəsinə gəlib təslim aktına qol çəkdi.Bu,bölgədəki Türklərin tarixindəki ən ağır günlərdən biri idi.Şah özü öz əliylə tacını götürüb Mir Mahmudun başına qoydu.Mir Mahmud şah olsa da şahzadə Təhmasib durduqca onun şahlığının yasalara uyğun olmadığın bilirdi.Təhmasib bu çağda Qəzvində idi.Mir Mahmud ən yaxın yardımçısı Əmənulla xanı 8 minlik qoşunla Qəzvini almağa göndərdi.O,şəhəri qəfil yaxaladı.Savunmaya hazır olmayan əhali dirənişsiz təslim olmalı oldu.Ancaq karvansaralarda,inzibati evlərdə yerləşən Qılzaylar elə soyğunçuluğa başladılar ki,xalq daha dözə bilməyib sui-qəsd hazırladı.Qəfildən saldırıb 4 min Qılzayı bir gecədə qırdılar.Qalanları da güclə qaçın canlarını qurtardılar.Bu yeniliyi eşidən və qaçqın döyüşçüləri görən Mir Mahmud şəhərin adlı-sanlı adamlarını və şahın qohum-əqrəbasını qonaqlığa çağırıb hamısını qılıncdan keçirtdi.Şahın yalnız xəstə oğlu Mirzə Səfiyə və körpə uşaqlarına aman verdilər.Bununla yetinməyib şəhərdə olan 3 min Qızılbaş döyüşçüsünü də qırdılar.Bu xəbər bütün Səfəvi xaqanlığını həyəcana gətirdi.Gecələrin birində taxt-tacın varisi şahzadə Səfi İsfahandan bəxtiyari boyunun yanına qaçdı.Bunu eşidən Mahmud iki-üç körpəni çıxmaqla şahın bütün ocağını qılıncdan keçirtdi.

Həmçinin bax

• Səfəvilər