Əli

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Əli bin Əbu Talib səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Stop bad orthography.svg
Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

Müdaxilə etməyə tələsməyin!
  • Əgər məqalə yarımçıq qalmışsa, məqaləni başlayan istifadəçi ilə əlaqə yaradıb məqalənin vəziyyətini onunla müzakirə edə bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin siyahısını görə bilərsiniz.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.
W21-1a.svg Bu səhifədə iş davam etməkdədir.

İstəsəniz, siz də kömək edə bilərsiniz:

  • Əgər məqalə yarımçıq qalıbsa, məqaləni başlayan istifadəçi ilə əlaqə yaradıb məqalənin vəziyyətini onunla müzakirə edə bilərsiniz.
  • Səhifənin tarixçəsində məqalə üzərində işləmiş istifadəçilərin siyahısını görə bilərsiniz.
  • Redaktələrinizi mənbə və istinadlarla əsaslandırmağı unutmayın.
Bu şablon 7 gündən çox redaktə edilməyən məqalələrdən silinə bilər.
Əli bin Әbu Talib
علي بن أبي طالب
Əli bin Әbu Talib
Sünnilikdə Ərəb XilafətininRaşidi xəlifələrin 4-cüsü[1][2]
656[2] — 661[3]
(ləqəbi Əmir əl-möminin, Mürtəza[4], Əbu Turab[1], Əsədulla əl-qalib[4])
Sələfi: Osman ibn Əffan[2]
Xələfi: Həsən ibn Əli
Şiələrin 1-ci imamı
632 — 661
Sələfi: Sələfi yoxdur
Xələfi: Həsən ibn Əli
Şiələrin 2-ci məsumu
600 — 661
Sələfi: Məhəmməd
Xələfi: Həsən ibn Əli
 
Dini: İslam
Təvəllüdü: 23 oktyabr 598(598-10-23)[5]/HQ 13 Rəcəb,17 mart 599(599-03-17),17 mart 600(600-03-17)[3][6]20 sentyabr 601(601-09-20)[7] və ya17 iyul 607(607-07-17)[8]
Kəbə[3], Məkkə, Ərəbistan[3]
Vəfatı: 30 yanvar 661 (61 yaşında)

[5]/ HQ 21 Ramazan 40[6][9]
Kufə, İraq, Ərəb Xilafəti

Atası: Əbu Talib[5][2]
Anası: Fatimə binti Əsəd[1]
Həyat yoldaşı: 1. Fatimə[2]
2. Ümamə binti Zeynəb
3. Ümmül Banu
4. Leyla binti Məsud
5. Əsma binti Ümeys
6. Havilə binti Cəfər əl-Hənəfiyyə
7. Əs-Səhba binti Rabiyə
Uşaqları: 1-ci nigahdan:
oğlanları: Həsən, Hüseyn, Muhsin
qızları:Zeynəb, Ümmü Gülsüm
2-ci nigahdan:
oğlanları: Hilal
3-ci nigahdan:
oğlanları: Abbas, Cəfər, Abudulla, Osman
4-cü nigahdan:
oğlanları: Abdulla, Əbu Bəkr
5-ci nigahdan:
oğlanları: Yəhya, Məhəmmədül Əsgər
6-cı nigahdan:
oğlanları: Məhəmməd ibn Hənəfiyyə
Əli bin Əbu Talib

Əli (tam adı: Əli ibn Əbu Talib ərəb. علي بن أﺑﻲ طالب‎‎; d.  13 rəcəb H.Q.t.-dən 22 və ya 16 il əvvəl — 21 ramazan 40; M. 23 oktyabr 598[5]/17 iyul 600[10], 20 sentyabr 601 və ya 17 iyul 607, Kəbə, Məkkə, Ərəbistan27 yanvar 661[6], Kufə, İraq, Ərəb Xilafəti) - Məhəmmədin əmisioğlu[2], səhabəsi, Əhli-beytinin üzvü, kürəkəni[2]. 4-cü Raşidi xəlifə[11][2]. Əbu Talibin oğlu[2][11]. İslamı qəbul edən ilk kişi.[12][13] Sünnilikdə Ərəb XilafətininRaşidi xəlifələrin dördüncü xəlifəsi[2][5]. Şiəlikdə canişini, I imam və xəlifə, II məsum.[3]

Xüsusən Şiə mənbələri başda olmaqla İslami mənbələrə görə Əli Kəbədə dünyaya gələn yeganə şəxsdir.[3] Atası Əbu Talib[2], anası isə Fatimə binti Əsəddir.[3] Əmisioğlu Məhəmməd[2] tərəfindən himayə olunub və onun evində böyüyüb. Məhəmməd ilahi vəhy aldığını bildirdiyi zaman, Əli İslamı qəbul edən ilk kişi olmuş və həyatını bu dinə həsr etmişdir.[1][6][14][15][16]

Əli Məhəmməddən sonra Mədinəyə köçmüşdür. Orada Əli Məhəmmədin qızı Fatimə ilə ailə həyatı qurmuşdur.[2] Bundan sonra Əli Mədinədə Məhəmmədlə keçirdiyi 10 il ərzində, savaşlarda rəhbər kimi iştirak etmiş, bildiriş və əmrləri çatdırmış, demək olar ki, bütün müharibələrdə iştirak edərək fəal rol oynamışdır. Əli 656-cı ildə Osman ibn Əffanın öldürülməsindən sonra Mәdinә mәscidindә xalq tərəfindən xəlifə seçilmişdir.[2]Cite error: Invalid <ref> tag; refs with no name must have contentCite error: Invalid <ref> tag; invalid names, e.g. too many[17][18][19]

İslam mədəniyyətində Əlinin özünəməxsus yeri vardır. Belə ki, o İslamda müdriklik, dürüstlük, igidlik, hörmət və s. rəmzidir. Xüsusən Təsəvvüfdə Əli təfsir, fiqh və dini fikir sahələrində ən yüksək şəxs hesab olunur və o Məhəmmədin nəslinin davamçısı kimi qəbul edilir.[20][21][22]

Həyatı[redaktə]

Məkkədə[redaktə]

Təvəllüdü və uşaqlığı[redaktə]

Əlinin atası Əbu Talib Qüreyş qəbiləsinin tayfalarından biri olan Bəni-Haşimin şeyxlərindən və Kəbənin mühafizlərindən biri olmuşdur. O Məhəmmədin əmisi idi. Əlinin anası Fatimə binti Əsəd də həmçinin Bəni-Haşim tayfasındandır. Əli İbrahimin oğlu İsmailin nəslindəndir.[23]

Bəzi islami, xüsusən şiə mənbələrində qeyd olur ki, Əli Məkkədə, Kəbədə dünyaya gəlmiş və 3 gün orada qalmışdır. 3 gündən sonra anası qucağında Əli ilə qırağa çıxmış, Məhəmməd körpə Əlini qucağına götürərək ona "ulu" mənasını verən Əli adını qoymuşdur.[3][24][25][26][27][28][29] Məhəmmədin Əlinin ailəsi ilə yaxın əlaqələri olmuşdur. Məhəmməd yetim qaldıqdan sonra babası Əbdülmüttəlibin də ölməsindən sonra əmisi, Əlinin atası Əbu Talib onu evinə aparmışdır. Əli MəhəmmədXədicə binti Xüveylidin nikahından 2 və ya 3 il sonra doğulmuşdur.[30] Əli 5 və ya 6 yaşında olarkən Məkkədə iqtisadi çətinlik yarandı və bu Əbu Talibin ailəsinə də təsir etmişdir. Məhəmməd də Əlini öz himayəsinə götürmüşdür.[3][14][31]

Bir il Məkkədə аclıq üz vermişdi. Bu zаmаn Məhəmmədin əmisi Əbu Talib böyük bir аiləyə bаşçılıq edirdi. Оnlаrı çох çətinliklə dоlаndırırdı. Məhəmməd Bəni-Haşim tаyfаsının vаrlılаrındаn оlаn digər əmisi Аbbаsа təklif etdi ki, Əbu Tаlibin dоlаnışığınа kömək etmək məqsədilə gedib hərəsi оnun bir uşаğını götürüb öz evində sахlаsın. Аbbаs Məhəmmədin bu təklifi ilə rаzılаşdı. Beləliklə də Аbbаs Cəfəri Məhəmməd isə Əlini öz öhdəsinə götürüb öz evlərinə аpаrdılаr. Əli Məhəmməd peyğəmbər seçilənədək оnun evində qаldı. Məhəmməd peyğəmbərliyə seçildikdən dərhаl sоnrа Əli оnu qəbul edib оnа itаət etməyə bаşlаdı[32][33][34][35].

İslamı qəbul etməsi[redaktə]

Bəzi rəvayətlərə görə Hira mağarasında özünün iddia etdiyinə görə Məhəmmədə vəhy gələndə onunla görüşən yalnız Əli olmuşdur.[36][37][38]

3 il müddətində Məhəmməd insanları İslama gizli dəvət etdi. Qurana əsasən[39] də o ilk öncə ailəsi Bəni-Haşimi bir tədbirdə İslama dəvət etdi. Təbəri, İbn əl-Əsir, Əbülfida və s. kimi alimlərə görə dəvətgi qəbul edən şəxs, Məhəmmədin yoldaşı, qardaşı, vəkili və xələfi olacaqdı. Əli bu zaman 13 və ya 14 yaşında olmuş və ilk o ayağa qalxaraq önə çıxmışdır. Məhəmməd dəvəti 3 dəfə təkrar etsə də bunu qəbul edən yalnız bir şəxs olmuşdur, o da Əli. Məhəmmədin dəvətinə bir tək və israrla Əlinin müsbət cavab verməsindən sonra Məhəmməd onu özünün qardaşı, vəkili, xələfi və naibi elan etmiş və ona itaəti vacib buyurmuşdur. Dəvətdə Əli, onun atası və ailəsi yanaşı Əbu Ləhəbin də daxil olduğu Məhəmmədin əmiləri də iştiak edirmişlər. Və hadisələrin bu hissəsində Əbu Ləhəb gülərək qardaşı, Əlinin atası Əbu Talibə "hə indi sən öz oğluna beyət edəcəksən?" sualını vermişdir.[40][41][42] Bu hadisə tarixdə "Dəvət ayəsi" olaraq qalmışdır. Bəni-Haşim Məkkədə boykot altında olduğu zaman Əli Məhəmmədə dəstək olmuşdur.

İbn İshaq və digər bəzi tarixçilərə görə Əli İslamı ilk qəbul edən kişidir. Lakin Təbəri və digər bəzi tarixçilər isə İslamı qəbul edən ilk kişinin Zeyd ibn Harisə və ya Əbu Bəkr olması haqqında bəzi ənənəvi rəvayətlər qeyd edirlər[43]. Bəzi alimlər Əlini İslamı qəbul edərkən uşaq olduğuna görə İslamı qəbul edən ilk müsəlman kişi kimi qəbul etmirlər. [44]

Mədinəyə hicrət[redaktə]

Əsas məqalə: Hicrət

622-ci ildə Məhəmməd Məkkədən Yəsribə (indiki Mədinə) hicrət etmiş və həmin vaxt Əli Məhəmmədin yatağında yatmışdır.[3][14][45] Bu gecə Leylət əl-Məbit adlandırılmışdır. Bəzi hədislərə əsasən "İnsanların eləsi də vardır ki, Allahın razılığını qazanmaq yolunda (Allah rizası üçün) öz canını fəda edər." ayəsi məhz bu hadisəylə əlaqədar olaraq nazil olmuşdur.[46][47]

Əli sui-qəsdi dəf etsə də Məkkədə qalıb Məhəmmədin təlimatlarına uyğun hərəkət etməyə başlamışdır. Əli həmçinin burada Məhəmmədə əmanət edilmiş mal-dövlətləri mühafizə etmişdir. Əli daha sonra anası, Məhəmmədin qızı Fatimə və iki qadınla birlikdə Mədinəyə getmişdir.[6][14]

Mədinədə[redaktə]

Məhəmməd dövrü[redaktə]

Əli 22 və ya 23 il Mədinədə yaşamışdır. Məhəmməd Mədinədə səhabələrə arasında qardaşlıq yaradarkən məhz Əlini özünə qardaş seçmişdir.[6][14][48] 10 il müddətində Əli əhəmmədə köməklik etmiş və onun əmrlərinə uyğun olaraq vali, ordu komandanı, elçi, bayraqdar olaraq faəl fəaliyyət göstərmişdir.[49][50]

Ailə həyatı[redaktə]

623-cü ildə Məhəmmədin razılığı ilə Əli onun qızı Fatimə ilə ailə həyatı qurmuşdur.[3] Bu hadisədən sonra Məhəmməd Fatiməyə belə dmişdir: "Sən mənim ailəmdən mənə sevimli olan biriylə ailə həyatı qurdun".[51] Məhəmməd bu ailəni Ali-Əba hədisində və Mübahilə günü öz Əhli-Beyti adlandırmışdır. Onların adı Quranın Təthir ayəsində də çəkilmişdir.[52][53]

Əlinin Fatimədən 4 övladı olmuş, 1 övladı da daha dünyaya gəlməmiş Fatimənin bətnində ölmüşdür. Məhəmməd onların 2 oğlunu (Həsən və Hüseyn) öz övladı və Cənnət cavanlarının ağası adlandırmışdır.[54]

Əvvəl-əvvəl çox kasıb yaşamışdırlar. Ailə həyatı qurduqları bir neçə il ərzində Fatimə ev işlərini özü görmüşdür. Quyudan su daşımaqdan çiyinləri şişmiş, əl dəyirmanında qarğıdalı üyüdməkdən əlləri suluqlanmışdır.[55] Fatimə ev işlərində çox diqqətcil olmuş, xəmir düzəltmiş, çörək bişirmişdir. Əli də öz növbəsində evə yanacaq odun gətirmiş və ailəsini ərzaqla təmin etmişdir.[56] Xeybər döyüşündən qazanılan qənimət müsəlmanlar arasında bölüşdürüldükdən sonra bir çox müsəlman ailələri kimi Əlinin ailəsinin də maddi vəziyyəti xeyli yaxşılaşmışdır. Vəziyyətləti yaxşılaşdıqdan sonra Fatimə evə bəzi kənizlər almış, lakin onlarla ailə üzvü kimi rəftar etmişdir.[57]

Müharibələrdə[redaktə]
Ərəbcədən tərcümədə "Əlidən başqa igid, Zülfüqardan başqa qılınc yoxdur." mənasını verən ərəbcə cümlə.

Əli Məhəmmədin sağlığında Təbuk döyüşündən başqa bütün döyüşlərdə iştirak etmişdir.[14] Bəzi döyüşlərdə sıravi bir döyüşçü kimi döyüşmüş, bəzilərində isə başçılıq etdiyi dəstəsiylə hücumlar təşkil etmişdir.

Əli ilk dəfə Bədr döyüşündə iştirak etmişdir. Əməvilərin məşhur sərkərdələrindən Vəlid ibn Utbə başda olmaqla bir çox sərkərdə və əsgərləri məğlub etmişdir. Müsəlman mənbələrinə əsasən Əli hər döyüşdə 20-30, əksər mənbələrə əsasən 27 döyüşçü öldürmüşdür.[58][59]

Əli Uhud döyüşü başda olmaqla bir çox döyüşdə Zülfüqar adlı ikiqıynaqlı qılıncıdan istifadə etmişdir.[60] Uhud döyüşündə müsəlmanlar qaçarkən, Məhəmmədi qoruyaraq xüsusi rol ifa etmiş[3]Məhəmməd də onun haqqında "Əlidən başqa igid, Zülfüqardan başqa qılınc yoxdur." demişdir.[61] Əli Xeybər döyüşündə müsəlman ordusuna başçılıq etmişdir.[62][63] Bu döyüşdən sonra Məhəmməd ona ərəbcədən tərcümədə "Allahın aslanı" mənasını verən "Əsədullah" ləqəbini vermişdir.[3] Əli 630-cu il Huneyn döyüşündə də Məhəmmədi müdafiə etmişdir.

İslam missiyası[redaktə]
Mübahilə[redaktə]
Qədir Xum[redaktə]

Məhəmmədin mirası[redaktə]

Məhəmməddən sonrakı həyatı[redaktə]

Əli və Raşidi xəlifələr[redaktə]

Osmanın mühasirəsi[redaktə]

Xilafəti[redaktə]

Xəlifə seçilməsi[redaktə]

Xəlifəliyi[redaktə]

İlk fitnə[redaktə]

Siyasəti[redaktə]

Ölüm[redaktə]

Məzar[redaktə]

İndiki İraq dövlətinin Nəcəf şəhərində dəfn olunmuşdur.

Sonrasında[redaktə]

Məlumat[redaktə]

Əsərləri[redaktə]

Nəvələri[redaktə]

Baxış[redaktə]

İslami baxış[redaktə]

Şiə[redaktə]

Sünni[redaktə]

Təsəvvüf[redaktə]

Tanrı olaraq[redaktə]

Qeyri-İslami baxış[redaktə]

Tarixçilik[redaktə]

Haqqında nəql olunan kəlamlar[redaktə]

Qalereya[redaktə]

İstinadlar[redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Dinlər, təriqətlər, məzhəblər, səh. 79
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 İslam, səh. 53
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 Nasr, Seyyed Hossein. "Ali". Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc.. http://www.britannica.com/eb/article-9005712/Ali. İstifadə tarixi: 2007-10-12.
  4. 4,0 4,1 Dinlər, təriqətlər, məzhəblər, səh. 81
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Dinlər, təriqətlər, məzhəblər, səh. 78
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 "Alī ibn Abu Talib". Encyclopædia Iranica. http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-abi-taleb. İstifadə tarixi: 2010-12-16.
  7. Al-Haj Salmin, Muhammad Ali. Ali The Caliph. p. 3 & 6. Qassim Ali Jairazbhoy Publishers; 1931 1st Edition.
  8. Abu Mikhnaf, Lut bin Yahya. Kitab Maqtal Ali (144 AH / 761 CE). Hashami, Ibrahim bin Sulayman. Kitab Maqtal Amir Al-Muminin (183 AH / 799 CE). Al-Kalbi, Hisham ibn Muhammad. Maqtal Amir ul-Muminin (201 AH / 817 CE). Reference: I.M.A.M. (Imam Mahdi Assoc. of Marjaeya) Publication (Muharram-Safar 1427 AH), Vol. 2-Issue 5.
  9. Shad, Abdur Rahman. Ali Al-Murtaza. Kazi Publications; 1978 1st Edition. Mohiyuddin, Dr. Ata. Ali The Superman. Sh. Muhammad Ashraf Publishers; 1980 1st Edition. Lalljee, Yousuf N. Ali The Magnificent. Ansariyan Publications; Jan 1981 1st Edition.
  10. Ahmed 2005, səh. 234
  11. 11,0 11,1 Biographies of the Prophet's companions and their successors, Ṭabarī, translated by Ella Landau-Tasseron, pp.37-40, Vol:XXXIX
  12. Kelen 2001, səh. 29
  13. Watt 1953, səh. xii
  14. 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 Tabatabaei 1979, səh. 191
  15. Ashraf 2005, səh. 14
  16. Diana, Steigerwald. "Alī ibn Abu Talib". Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1. MacMillan. .
  17. Lapidus 2002, səh. 47
  18. Holt, Lambton & Lewis 1970, səh. 70–72
  19. Tabatabaei 1979, səh. 50–75 and 192
  20. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named zb80
  21. İslam, səh. 55
  22. Madelung 1997, səh. 309 and 310
  23. Ashraf 2005, səh. 5
  24. Ashraf 2005, səh. 6
  25. "Khalifa Ali Ibn Abu Talib". witness-pioneer.org. 2004-11-05. Arxivləşdirilib on December 8, 2008. http://www.witness-pioneer.org/vil/Articles/companion/00_ali_bin_talib.htm. İstifadə tarixi: 2008-12-19.
  26. "Hz. Əmirəlmöminin Əli (ə.s.) Rəcəb ayının on üçündə Ammulfil ilinin otuzunda Məkkədə Beytullahın içində dünyaya gəldi. Nə Əlidən əvvəl, nə də ondan sonra kimsə o mübarək məkanda dünyaya gəlmə səadətinə nail olmamışdır. Hz. Əlinin (ə.s.) Kəbədə dünyaya gəlişi bir fəzilət və şərəfdir ki, uca Allah bunu sadəcə o həzrətə məxsus qılmışdır.
  27. "Onun (Radiyallahu anh) mənqıbələrindən biri də doğumunun Kəbənin içində baş verməsidir."
    • Mühəddis Hind Şah Vəliyullah Dəhləvi, "İzalətul Xifa An Xilafətil Xüləfa", c. 4, Bab: Əmma Mə’suru Əmirilmöminin və İmamu Əşcaiin Əsedullahil Qalib Əli ibn Əbu Talib (Radiyallahun Ənh) Tashih ve Müracaat: Seyyid Cəmaluddin Hərəvi
  28. "Rəvayət edilmişdir ki, Fatimə binti Əsəd (s.ə.) hamilə halı ilə Beytullahı təvaf edirdi. Doğum sancısı vücudunu sardı, bu zaman Kəbənin divarı yarıldı və Fatimə binti Əsəd içəri daxil olub Hz. Əlini (ə.s.) orada dünyaya gətirdi."
  29. "Fatimə binti Əsədin Əmirəlmöminin Əlini (Kərəmullahu vəchəh) Kəbənin içində dünyaya gətirdiyi mövzusunda təvatür həddində hədislər rəvayət edilmişdir."
    • Məhəmməd ibn Əbu Abdullah əl-Hakim ən-Nişapuri, "əl-Müstədrəku aləs-Səhiheyn", c. 3, səh. 550, Təhqiq: Mustafa Abdülqadir Əta, Darul Kutubil Elmiyyə, Beyrut, Birinci nəşr, H.Q. 1411/M. 1990
  30. Ashraf 2005, səh. 6 and 7
  31. Ashraf 2005, səh. 7
  32. İbn Əsir, Əl-Kаmilu fit-tаriх, c. 2, s. 58.
  33. İbn Hişаm, Əs-siyrətün-nəbəviyyə, Təhqiqi: Mustəfа Siqа.
  34. Təbəri, Tаriхul-uməm vəl-muluk, Dаrul-qаmusul-hədis, c. 2, s. 213.
  35. İbn Əbilhədid, Şərhi Nəhcül-bəlаğə, c. 13, s. 119
  36. Məsum imamların həyatı, səh. 7
  37. Şərhi-Nəhcül-bəlağə, c. 13, səh. 119
  38. Şərhi-Nəhcül-bəlağə, c. 13, səh. 208
  39. Quran, 26:214
  40. Təbəri, c. 2, səh. 217
  41. Əl-kamilu fit-tarix, c. 2, səh. 63
  42. Şərhi-Nəhcül-bəlağə, c. 13, səh. 211
  43. Watt, William Montgomery. Muhammad at Mecca. səh. xii. Oxford University Press. 1953
  44. Watt, William Montgomery. Muhammad at Mecca. səh. 86. Oxford University Press. 1953
  45. Ashraf 2005, səh. 28 and 29
  46. Quran 2:207
  47. Tabatabaei, Sayyid Mohammad Hosayn. "Tafsir al-Mizan, Volume 3: Surah Baqarah, Verses 204–207". almizan.org. http://www.shiasource.com/al-mizan/. İstifadə tarixi: 2010-11-25.
  48. Ashraf 2005, səh. 30–32
  49. Momen 1985, səh. 13 and 14
  50. Ashraf 2005, səh. 28–118
  51. Singh 2003, səh. 175
  52. Quran 33:33
  53. Madelung 1997, səh. 14 and 15
  54. "Hasan ibn Ali". Encyclopædia Iranica. http://www.iranicaonline.org/articles/hasan-b-ali. İstifadə tarixi: 2014-01-01.
  55. Ashraf 2005, səh. 42 and 43
  56. Qazwini 1992, səh. 140
  57. Vaglieri, Veccia. "Fatima". Encyclopedia of Islam. Leiden, The Netherlands: Brill. p. Vol. 2 844–850. .
  58. Ashraf 2005, səh. 36
  59. Merrick 2005, səh. 247
  60. Khatab, Amal (May 1, 1996). Battles of Badr and Uhud. Ta-Ha Publishers. ISBN 978-1-897940-39-6.
  61. Ibn Al Atheer, In his Biography, vol 2 p 107 "لا فتی الا علي لا سيف الا ذوالفقار"
  62. Ashraf 2005, səh. 66–68
  63. Zeitlin 2007, səh. 134

Ədəbiyyat[redaktə]

  • İbn Əbilhədid, Şərhi-Nəhcül-bəlağə, təhqiq: Məhəmməd Əbülfəzl İbrahim, birinci çap, Qahirə, Daru İhyail-kutubil-ərəbiyyə, H.Q. 1378
  • Mehdi Pişvаyi, Məsum imаmlаrın həyаtı. Bakı, "Qələm", 2004, 484 səh.
  • Mehdi Pişvayi. Məsum İmamların Tarixi. Bakı, "Mirasnəşr", 2011, 480 s. ISBN 978-9952-450-48-4
  • İslam: Qısa məlumat kitabı. Bakı, "Azərnəşr", 1984, 164 səh.
  • Ziya Bünyadov. Dinlər, təriqətlər, məzhəblər. Bakı, "Şərq-Qərb", 2007, 336 səh.

[redaktə]

Hımçinin oxu[redaktə]

Orginal mənbə[redaktə]

İkinci dərəcəli mənbələr[redaktə]

Books
Encyclopedia
  • Shah-Kazemi, Reza, Ali ibn Abi Talib, in Muhammad in History, Thought, and Culture: An Encyclopedia of the Prophet of God (2 vols.), Edited by C. Fitzpatrick and A. Walker, Santa Barbara, ABC-CLIO, 2014. ISBN 1610691776
  • Encyclopaedia of Islam Online. Brill. 2004. E-ISSN 1573-3912.
  • Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, Inc..
  • Martin, Richard C.. Encyclopaedia of Islam and the Muslim world; vol.1. MacMillan. .
  • Encyclopædia Iranica. Center for Iranian Studies, Columbia University. .
  • Meri, Josef W.; Jere L. Bacharach (2006). Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia. Taylor & Francis. .
  • Jones, Lindsay (2004). Encyclopedia of Religion. Gale Group. .

Həmçinin bax[redaktə]

VikiAnbarda Əli ilə əlaqəli mediafayllar var.

Vikisitatda Əli ilə əlaqəli məlumatlar var.

Xarici keçidlər[redaktə]