Maykl Faradey

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Maykl Faradey
M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg
Doğum tarixi: 22 sentyabr 1791(1791-09-22)
Doğum yeri: London, İngiltərə
Vəfatı: 25 avqust 1867 (75 yaşında)
Vəfat yeri: London, İngiltərə

Maykl Faradey — ingilis fiziki və kimyaçısı.

Həyatı[redaktə]

14 yaşında Maykl kitab cildçisi ixtisasına yiyələnir. Bundan öncə o yazmaq və oxumağı öyrənmişdir. Yeddi illik təhsil vaxtı onda təbiət elmlərinə maraq yaranır, apardığı müşahidələr haqqında o qeydlər edirdi.

Fardey Hampri Deviyə (Humphry Davy) öz əlyazmalarını göndərəndən sonra 1813-cü ildə Devi onu öz yanına "Zadəganlar İnstitutuna" (London) assistent götürür. 1821-ci ildə o baş müfəttiş, 1825-ci ildə direktor və 1827-ci ildə kimya üzrə professor vəzifələrinə qədər yüksəlir. Eyni zamanda Faradey Vulvitçdəki hərbi məktəbdə professor kimi də fəaliyyət göstərir.

Elmi işləri[redaktə]

Faradeyin ən böyük nailiyyəti elektrotexnika sahəsi üçün olmuşdur. 1821-ci ildə danemarkalı kimyaçı Ostred elektromaqnitizm fenomenini ixtira etdikdən sonra Faradey iki qurğu düzəldir. Bununla o məftil ətrafında maqnit qüvvəsinin dönməsini nümayiş etdirir. On il sonra o bir sıra sınaqlar aparır. 29 avqust 1831-ci ildə nəhayət Faradeyə elektromaqnit insuksiyasını kəşf etmək qismət olur. Bu sınaqlar mütərərəqqi elektromaqnit texnologiyasının əsasını qoyur.

Onlar Faradeyə ilk dinamonu düzəltməyə imkan verirlər. Faradeyə o da məlum idi ki, onun nəzəriyyəsi hələ tam deyildi. Çünki Faradey paradoksu bununla izah oluna bilmirdi.

Faradey öz laboratoriyasında

1832-ci ildə Fradey elektroliz üçün əsas qanunu tərtib edir (Faradey qanunu). 1845-ci ildə o Faradey effektini kəşf edir.

Elektrostatikada Faradey göstərir ki, yük yalnız yüklənmiş keçiricinin xarici səthində cəmləşir. Xaricdəki yükün keçiricinin daxilində olan hissəyə heç bir təsiri olmur. Bu mehafizəedici effektə bu gün Faradey toru deyilir.

O, həmçinin paslanmayan polad növü və təzyiq altında qazın mayeyə çevrilməsini işləmişdir.

1825-ci ildə Faradey, sonralar benzol adlanan nəq oluna bilən qazı kəşf edir. Bu qaz qabları Londonda hazırlanmağa başlayır.

O zadəganlar İnstitutunda şamların kimyəvi və fiziki əsaslarının tarixi haqında (ingiliscə: Titel The Chemical History of a Candle) bir sıra mühazirələr oxuyur.

Mükafatları[redaktə]

1824-cü ildə o "Zadəganlar Cəmiyyəti"nə üzv seçilir. 18321838-ci illərdə o, bu cəmiyyət tərəfindən iki dəfə "Coley" medalı, 18351846-cı illərdə isə iki dəfə "Royal" medalı və 1846-cı ildə Rumford medalı ilə təltif olunmuşdur.

Kondensatorun gücünü ölçmək üçün tətbiq edilən vahid də onun adını daşıyır. Onun rəsmi 1991-2001-ci illərdə 20 lik britaniya fundunun sikkəsinin arxa tərəfini bəzəyirdi.

Mənbə[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]