Osmanlı sultanlarının siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Osmanlı Sultanları səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar

Osmanlı Sultanları1299-1922-ci illər arasında Osmanlı İmperiyasını idarə etmiş Sultanlara verilən ümumi ad. Sultanlar tərəfindən idarə olunan Osmanlı İmperiyası şimaldan Macarıstan, cənubdan Somali, qərbdən Əlcəzair və şərqdən İraq ilə əhatələnmişdir. Sultanlar imperiyanı paytaxtdan idarə edirdilər. Osmanlı İmperiyasının ilk paytaxtı 1329-cu ildə fəth olunan Bursa şəhəri olmuşdur. Paytaxt 1366-cı ildə Ədirnə şəhərinə, 1453-cü ildə isə Konstantinopolun fəth olunmasından sonra İstanbul şəhərinə köçürülmüşdür.

# Sultan Portret Hakimiyyətinin əvvəli Hakimiyyətinin sonu Tuğra Qeyd
1 I Osman Osman Gazi2.jpg 1299 1324
2 I Orxan Orhan Gazi.jpg 1324 1361 Tughra of Orhan.JPG
  • I Osman və Mal Xatunun oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[2]
3 I Murad Murat Hüdavendigar.jpg 1360 1389 Tughra of Murad I.JPG
4 İldırım Bəyazid Yıldırım I. Bayezit.JPG 1389 1402 Tughra of Bayezid I.JPG
  • I Muradın və Gülçiçək xatunun oğlu;
  • Anadoluda türk birliyini təmin etdi.
  • Ankara döyüşü zamanı əsir düşmüşdür (hakimiyyəti bitmişdir);
  • 1402-ci ildə durğunluq dövrü başladı.
  • 1403-cü ilin 8 mart tarixində Ağşəhərdə əsirlikdə saxlanılan zaman vəfat etmişdir.[4]
Durğunluq dövrü
(1402–1413)
5 I Mehmed Çelebi Mehmet.jpg 1413 1421 Tughra of Mehmed I.JPG
6 II Murad II. Murat.jpg 1421 1444 Tughra of Murad II.JPG
  • I Mehmed və Əminə Xatunun oğlu;[6]
  • Öz istəyi ilə hakimiyyətdən oğlu II Mehmedin xeyrinə geri çəkilmişdir.
7 II Mehmed Fatih II. Mehmet.jpg 1444 1446 Tughra of Mehmed II.JPG
  • II Murad və Hüma Xatunun oğlu[7];
  • Atasının yenidən hökümdar olmasını istəməsi səbəbindən, hakimiyyətdən könüllü şəkildə imtina etmişdir.
II Murad II. Murat.jpg 1446 3 fevral 1451 Tughra of Murad II.JPG
  • İkinci dəfə hakimiyyətə gəlməsi;
  • Yeniçərilərin üsyanı nəticəsində hakimiyyətə qayıtmalı oldu.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.
II Mehmed Fatih II. Mehmet.jpg 3 fevral 1451 3 may 1481 Tughra of Mehmed II.JPG
  • İkinci çıkışı;
  • 29 may, 1453-cü ildə Konstantinopol şəhərini fəth etdi;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[8]
8 II Bəyazid Sultan II. Bayezit.JPG 19 may 1481 25 aprel 1512 Tughra of Bayezid II.JPG
9 I Səlim Yavuz Sultan I. Selim Han.jpg 25 aprel 1512 21 sentyabr 1520 Tughra of Selim I.JPG
  • II Bəyazid və Gülbahar Xatunun oğlu;
  • İslam birliyinin yaradılmasına çalışmışdır.
  • İlk İslam Xəlifəsi (Misirin fəth olunması ilə başlamışdır)
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[10]
10 Sultan Süleyman Qanuni Kanuni.jpg 30 sentyabr 1520 7 sentyabr 1566 Tughra of Suleiman I the Magnificent.svg
  • I Səlim və Aişə Hazifə Xatunun oğlu;
  • Avropada böyük hərbi uğurlar əldə etmişdir. 1526-cı ildə Moxaç döyüşündə Macar krallığınını varlığına son qoymuşdur.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[11]
11 II Səlim II. Selim Han.jpg 29 sentyabr 1566 21 dekabr 1574 Tughra of Selim II.JPG
  • Sultan Süleyman QanuniXürrəm Sultan oğlu;
  • Dənizçilik sahəsini genişləndirmişdir. II Səlimin dövründə Kipr və Tunis fəth edilmişdir.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[12]
12 III Murad III. Murat Han.jpg 22 dekabr 1574 16 yanvar 1595 Tughra of Murad III.JPG
  • II Səlim və Nurbanu Xatunun oğlu;
  • Qərb istiqamətində olan fəthləri davam etdirmişdir.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[13]
13 III Mehmed Mehmed III.jpg 27 yanvar 1595 21 dekabr 1603 Tughra of Mehmed III.JPG
  • III Murad və Səfiyə Xatunun oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[14]
14 I Əhməd Sultan I. Ahmet.jpg 21 dekabr 1603 22 noyabr 1617 Tughra of Ahmed I.JPG
  • III Mehmed və Xandan Sultanın oğlu;
  • Zitvatot müqaviləsini imzalamışdır. Müqaviləyə əsasən Avropa ilə Osmanlı imperiyası arasında eyni hüquqular yaradılmışdır.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[15]
15 I Mustafa Mustafa 1.jpg 22 noyabr 1617 26 fevral 1618 Tughra of Mustafa I.JPG
  • III Mehmed və Fuldanə Sultanın oğlu;
  • Ağıl kəmliyi səbəbindən əmisi oğlu II Osmanın lehinə hakimiyyətdən imtina etmişdir.[16]
16 II Osman Genç Osman.JPG 26 fevral 1618 19 may 1622 Tughra of Osman II.JPG
I Mustafa Mustafa 1.jpg 20 Mayıs 1622 10 Eylül 1623 Tughra of Mustafa I.JPG
  • İkinci dəfə taxta çıxmışdır;
  • Əmisi oğlunun öldürülməsi səbəbindən yenidən taxta çıxmışdır;
  • Ağıl kəmliyi səbəbindən ikinci dəfə taxtdan salınmışdır;
  • 20 yanvar 1639-cu ildə İstanbul şəhərində vəfat etmişdir. Ömrünün sonuna qədər həbsdə qalmışdır.
17 IV Murad IV. Murat.jpg 10 sentyabr 1623 9 fevral 1640 Tughra of Murad IV.svg
  • I Əhməd və Kösəm Sultanın oğlu;
  • Qərb istiqamətində yürüşləri genişləndirmişdir.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[18]
18 I İbrahim Ibrahim I.jpg 9 fevral 1640 8 avqust 1648 Tughra of Ibrahim.JPG

[19]

19 IV Mehmed 4. Mehmet.jpg 8 avqust 1648 8 noyabr 1687 Tughra of Mehmed IV.JPG
  • I İbrahim və Turxan Sultanın oğlu;
  • İkinci Moxaç döyüşündə məğlub olması səbəbindən taxtdan salınmışdır;
  • 6 yanvar 1693-cü ildə Ədirnə şəhərində vəfat etmişdir.[20]
20 II Süleyman 8 noyabr 1687 22 iyun 1691 Tughra of Suleiman II.JPG
  • I İbrahim və Salihə Sultanın oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[21]
21 II Əhməd Ahmet II.jpg 22 iyun 1691 6 fevral 1695 Tughra of Ahmed II.JPG
  • I İbrahim və Xədicə Sultanın oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[22]
22 II Mustafa II. Mustafa.jpg 6 fevral 1695 22 avqust 1703 Tughra of Mustafa II.JPG
  • IV Mehmed və Rabia Gülnüş Sultanın oğlu;
  • Karlova müqaviləsini imzalaması ilə Osmanlı imperiyasının ilk dəfə geniş şəkildə ərazi itirməsinə səbəb oldu;
  • Ədirnə hadisələri zamanı yeniçərilər tərəfindən 22 avqust 1703-cü ildə taxtdan salınmışdır;
  • 8 yanvar 1804-cü ildə İstanbul şəhərində vəfat etdi.[23]
23 III Əhməd III. Ahmet.jpg 22 avqust 1703 2 oktyabr 1730 Tughra of Ahmed III.JPG
24 I Mahmud Mahmud1.jpg 2 oktyabr 1730 13 dekabr 1754 Tughra of Mahmud I.JPG
  • II Mustafa və Səliha Sultanın oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[25]
25 III Osman Portrait of Osman III by John Young 13 dekabr 1754 30 oktyabr 1757 Tughra of Osman III
  • II Mustafa və Şahsuvar Xatunun oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[26]
26 III Mustafa Portrait of Mustafa III by John Young 30 oktyabr 1757 21 yanvar 1774 Tughra of Mustafa III
  • III Əhməd və Mihrişan Sultanın oğlu;
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[27]
27 I Əbdülhəmid Portrait of Abdülhamid I by John Young 21 yanvar 1774 7 aprel 789 Tughra of Abdülhamid I
  • III Əhməd və Rabia Sultanın oğlu;
  • Ruslarla mübarizə aparmışdır.
  • Ömrünün sonuna qədər hakimiyyətdə qalmışdır.[28]
28 III Səlim Portrait of Selim III by Konstantin Kapidagli 7 Nisan 1789 29 Mayıs 1807 Tughra of Selim III
29 IV Mustafa Portrait of Mustafa IV by John Young 29 may 1807 28 iyul 1808 Tughra of Mustafa IV
30 II Mahmud MahmutII.jpg 28 iyul 1808 1 iyul 1839 Tughra of Mahmud II.JPG
31 I Əbdülməcid Sultan Abdulmecid Pera Museum 3 b.jpg 1 iyul 1839 25 iyun 1861 Tughra of Abdülmecid I.JPG
32 Əbduləziz Sultan Abdulaziz I.JPG 25 iyun 1861 30 may 1876 Tughra of Abdülaziz.JPG
  • II Mahmud və Pertevinal Sultanın oğlu;
  • Avropaya səyahət məqsədi ilə getmiş ilk Sultandır.
  • Nazirləri tərəfindən taxtdan salındı;
  • Taxtdan salınmasından 5 gün sonra yataq otağında ölü tapıldı.[33]
33 V Murad V. Murad.JPG 30 may 1876 31 avqust 1876 Tughra of Murad V.JPG
  • I Əbdülməcid və Şəfiqə Sultanın oğlu;
  • Ağıl kəmliyi olduğu üçün taxtdan salınmışdır;
  • 29 avqust 1904-cü ildə Çırağan Sarayında vəfat etdi.[34]
34 II Əbdülhəmid Abdulhamit.jpg 31 avqust 1876 27 aprel 1909 Tughra of Abdülhamid II.JPG
  • I Əbdülməcid və Tirmüngen Sultanın oğlu;
  • 23 aprel 1876-cı ildə Birinci Məşrutiyyət adlanan qanunu qəbul etmişdir;
  • 31 mart hadisələrinə görə 27 aprel 1909-cu ildə taxtdan salındı;
  • Selanik şəhərinə sürgün edilmişdir;
  • 1912-ci ildə Selanikin Yunanıstan tərəfindən işğal edilməsindən sonra Bəylərbəyi Sarayına gətirilmişdir. 1912 - 1918-ci illərdə bu sarayda qalmış, 1918-ci ildə vəfat etmişdir.[35]
35 V Mehmed Sultan Mehmed V.jpg 27 aprel 1909 3 iyun 1918 Tughra of Mehmed V.JPG
  • I Əbdülməcid və Gülcamal Sultanın oğlu;
  • Osmanlı imperiyası parçalanmağa başladı, Balkan yarımadası, Liviya və Yaxın Şərq əraziləri itirilid.
  • Ömrünün sonuna qədər Təlat Paşa, İsmail Ənvər və Camal Paşandan aslı vəziyyətdə taxtda qalmışdır.[36]
36 VI Mehmed Mehmet VI Vahidettin (cropped).jpg 4 iyun 1918 1 noyabr 1922 Tughra of Mehmed VI.JPG
Parçalanma
(1922–1923)
II Əbdülməcid Portrait of Abdülmecid II in Topkapı Saray Museum.jpg 18 noyabr 1922 3 mart 1924

İstinadlar[redaktə]

  1. Osmanlı Sultanı I Osmanın hakimiyyəti
  2. Osmanlı Sultanı I Orxanın hakimiyyəti
  3. Osmanlı Sultanı I Muradın hakimiyyəti
  4. Osmanlı Sultanı İldırım Bəyazidin hakimiyyəti
  5. |Osmanlı Sultanı I Mehmedin hakimiyyəti
  6. Osmanlı Sultanı II Muradın hakimiyyəti
  7. Osmanlı Sultanı II Mehmedin hakimiyyəti
  8. Osmanlı Sultanı II Mehmedin hakimiyyəti
  9. Osmanlı Sultanı II Bəyazidin hakimiyyəti
  10. Osmanlı Sultanı I Səlimin hakimiyyəti
  11. Osmanlı Sultanı Sultan Süleyman Qanuninin hakimiyyəti
  12. Osmanlı Sultanı Sultan II Səlimin hakimiyyəti
  13. Osmanlı Sultanı III Muradın hakimiyyəti
  14. Osmanlı SultanıIII Mehmedin hakimiyyəti
  15. Osmanlı Sultanı I Əhmədin hakimiyyəti
  16. Osmanlı Sultanı I Mustafanın hakimiyyəti
  17. Osmanlı Sultanı II Osmanın hakimiyyəti
  18. Osmanlı Sultanı IV Muradın hakimiyyəti
  19. Osmanlı Sultanı I İbrahimin hakimiyyəti
  20. Osmanlı Sultanı IV Mehmedin hakimiyyəti
  21. Osmanlı Sultanı II Süleymanın hakimiyyəti
  22. Osmanlı Sultanı II Əhmədin hakimiyyəti
  23. Osmanlı Sultanı II Mustafanın hakimiyyəti
  24. Osmanlı Sultanı III Əhmədin hakimiyyəti
  25. Osmanlı Sultanı I Mahmudun hakimiyyəti
  26. Osmanlı Sultanı III Osmanın hakimiyyəti
  27. Osmanlı Sultanı III Mustafanın hakimiyyəti
  28. Osmanlı Sultanı I Əbdülhəmidin hakimiyyəti
  29. Osmanlı Sultanı III Səlimin hakimiyyəti
  30. Osmanlı Sultanı IV Mustafanın hakimiyyəti
  31. Osmanlı Sultanı II Mahmud hakimiyyəti
  32. Osmanlı Sultanı I Əbdülməcidin hakimiyyəti
  33. Osmanlı Sultanı Əbdüləzizin hakimiyyəti
  34. Osmanlı Sultanı V Muradın hakimiyyəti
  35. Osmanlı Sultanı II Əbdülhəmidin hakimiyyəti
  36. Osmanlı Sultanı V Mehmedin hakimiyyəti
  37. Osmanlı Sultanı VI Mehmedin hakimiyyəti