Rövşən Cavadov

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Rövşən Cavadov
Rövşən Bəxtiyar oğlu Cavadov
Ровшан Джавадов.jpg
Doğum tarixi: 19 oktyabr 1951(1951-10-19)
Doğum yeri: Flag of Azerbaijan SSR.svg Azərbaycan SSR, Laçın
Vəfatı: 17 mart 1995 (43 yaşında)
Vəfat yeri: Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan, Bakı
Vəfat səbəbi: qətl
Atası: Bəxtiyar Cavadov
Anası: Tamara Cavadova
Milliyyəti: azərbaycanlı

Rövşən Bəxtiyar oğlu Cavadov (d. 19 oktyabr 1951, Laçın, Azərbaycan SSR - ö. 17 mart 1995, Bakı) - Azərbaycanlı hərbçi, Polkovnik, Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsinin (OMON) komandiri (1992-1994), Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirinin müavini (1994-1995).

Haqqında[redaktə]

Atası - Cavadov Bəxtiyar Məhərrəm oğlu (1917-2003) Şuşa pedaqoji məktəbini, Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) hüquq fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirmiş, Azərbaycan SSR-nin prokurorluq orqanlarından təqaüdə çıxmazdan əvvəl (1944-1976) öz doğma kəndində - Azərbaycan SSR-nin Laçın rayonunun Hoçaz kəndindəki orta məktəbdə riyaziyyat müəllimi işləmiş, Laçın rayonu komsomol təşkilatının katibi olmuşdur. Anası - Cavadova (Əliyeva) Tamara Seyid Fərrux qızı Laçın rayonunun Seyidlər kəndindəndir. Ailədə 4 uşaq idilər - 2 oğlan, 2 qız. Qardaşı - Mahir Cavadov hal-hazırda Avstriyanın Zaltsburq şəhərində, 2 bacısı isə Bakı şəhərində yaşayır.

Rövşən Cavadov 1973-cü ildə Azərbaycan Tibb Universitetini bitirmişdir. 1973-76-cı illərdə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin qospitalında işləmişdir. Rövşən Cavadov 1980-ci ildə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Akademiyasının Rostov bölməsinin qiyabi fakültəsində ikinci ali təhsilini almışdır.

Siyasi karyerasının başlanğıcı[redaktə]

1980-ci ildə hərbi təhsili başa vurduqdan sonra Rövşən Cavadov könüllü olaraq Əfqanıstan müharibəsinə (1979-1989) getmək istəyirdi. Lakin, Əfqanıstandakı Sovet qoşunlarının komandanlığı anti-kommunist fikirlərinə görə ondan şübhələndi və onun tələbini rədd etdi.

Bu Rövşən Cavadovun uzaq gələcəkdə öz həyat tərzinə - Azərbaycanın əsl vətənpərvər və azadlıq sevən şəxsi olmasına mane ola bilmədi. O, həmişə avtoritar rejimlərin haqsızlığına qarşı olmuşdur. Ona görə də kommunist hakimiyyətinin problemlərinə baxmayaraq sevimli idman növü kimi karateni seçdi. SSRİ-nin kommunist rejiminin orqanları karateni tamamilə qərb idman növü kimi hesab edirdi və rəsmən qadağan edilmişdi. Buna baxmayaraq, Rövşənin bu idman növünə ehtirası onu 1981-ci ildə Azərbaycanda gizli karate bölmələri təşkil etməyə məcbur etdi.

1982-ci ildə Rövşən Cavadov Gəncə şəhərinin polis inspektoru oldu. Bu şəhər Azərbaycanda tarixən taleyi ən narahat bir şəhər kimi, XIII əsrdə monqol işğalı zamanı olduğu kimi, XIXXX əsrdə də rus və sovet bolşevik qoşunları, təcavüzkar qüvvələrin tez-tez həyata keçirilən işğalına qarşı Azərbaycanın müstəqilliyinin müdafiəsi ilə məlumdur. 1987-ci ildə Dağlıq Qarabağda vəziyyət pisləşdiyində Rövşən Cavadov qardaşı Mahir Cavadov ilə birlikdə QarabağdaGəncə şəhərində gizli partiya - Təkamül Partiyasını yaratdı.

1989-cu ildə Qarabağ münaqişəsinin başlanğıcında Təkamül Partiyası Rövşən Cavadovun arzuladığı karateçi bölmələrindən hərbi dəstələr qrupu yaratdı. 1990-cı ilin yanvarında Sovet qoşunları Azərbaycanı işğal etdi, Bakı və digər şəhərlərdə qızğın döyüşlər başladı, Rövşən Cavadov Azərbaycan Xalq Cəbhəsi fəallarının hazırlanmasına və silahla təchiz olunmasına yardım edirdi. Lakin Sovet qoşunlarının Bakını sürətlə işğal etməyi üçün SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin agentləri Xalq Cəbhəsinin bəzi üst səviyyələrinə idarəçi olaraq keçməyə başladı. Rövşən Cavadov Xalq Cəbhəsinə məyus olur, öz tərəfdarları ilə Bakıdan Gəncəyə yola düşməyi və Gəncəni paytaxt elan edərək işğala qarşı hərbi əməliyyatlara davam etməyi planlaşdırır. Onun bunu etməyə vaxtı yox idi, Sovet qoşunları mart ayının ortalarında Gəncəyə gəldi.

Peşəkar hərbi karyera[redaktə]

1987-ci ildə Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin kəskinləşdiyinə görə SSRİ Daxili İşlər Nazirliyi Xankəndidə xüsusi qrup təşkil etdi. Kapitan Rövşən Cavadov əməliyyat işçisi kimi iştirak etmək üçün qrupa dəvət olundu. Qrupun vəzifəsi Dağlıq Qarabağ ərazisində qanunun aliliyi, ictimai asayişin və daxili təhlükəsizliyin təmin olunması, aparıcı anti-sovet təbliğatının, millətlərarası ədavətin qızışdırılmasının müəyyən edilməsi və zərərsizləşdirilməsi idi.

1989-cu ilin yanvarında Dağlıq Qarabağın Həsənabad kəndində Rövşən Cavadovun rəhbərlik etdiyi əməliyyat dəstəsi Xankəndi polis əməkdaşları ilə cinayətkarlar arasındakı qarşıdurmada həbslərə başlamaq məcburiyyətində qaldı. SSRİ DİN xüsusi təyinatlı qrupunun rəhbərliyi Rövşəni hakimiyyətdən sui-istifadə etməkdə mühakimə edirdi. Həbslərin qarşısını almaq üçün Rövşən Cavadov qanunsuz olaraq Pakistana göndərildi.

Pakistanda Cavadov tələbəlik dostu - əfqanıstanlı Qulbəttin Hikmətiyarla görüşdü, hansı ki, tabeliyində rəhbərlik etdiyi ordu var idi. Bu dəstə ilə birlikdə Rövşən Cavadov Əfqanıstanda vuruşur, dostlarının ölümündən sonra dəstəyə rəhbərliyi öz üzərinə götürərək ağır döyüş keçirərək dəstəni Pakistandakı bazaya geri gətirir.

1989-cu ilin noyabrında SSRİ-də Kapitan Cavadovun cinayət işi ləğv edildi, o, vətənə qayıdır və Laçın RPŞ-nin post-partul xidmətinin komandiri təyin edildi. Bu vəzifədə Cavadov 1992-ci ilə qədər - növbəti mayor rütbəsini alana qədər çalışdı.

1992-ci ildə SSRİ-nin dağılması ilə əlaqədar olaraq, Dağlıq Qarabağda SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Milis Dəstəsi (OMON) ləğv edilir. Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin qərarı ilə OMON-un yerinə yerli hakimiyyət orqanlarının çevik qüvvət polisi - Xüsusi Təyinatlı Polis Dəstəsi yaradılır. XTPD-nin komandiri Mayor Rövşən Cavadov təyin edilir. Horadizin erməni işğalından azad edilməsi, Ağdam yaxınlığında 150 nəfərə qədər erməninin əsir götürülməsi, Ağdərənin Heyvalı kəndində erməni düşərgəsinin məhv edilməsində XTPD-nin böyük rolu olub. 1991-ci ildə döyüş meydanında göstərdikləri rəşadətə görə bir sıra XTPD-çi Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülüb. Ölkənin maraqlarının qorunmasındakı böyük xidmətlərinə görə Mayor Rövşən Cavadova növbədənkənar olaraq Polkovnik rütbəsi verilir. Polkovnik Rövşən Cavadov Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirinin müavini təyin olunur.

1992-ci ilin dekabrında Rövşən Cavadov Əfqanıstanın Baş Naziri Qulbəttin Hikmətiyarla görüşmək üçün Əfqanıstana gedir, görüşməkdə məqsəd Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Respublikasına yardım üçün 1993-cü ilin yazında 1000 nəfərdən çox Əfqan döyüşçüsünün Azərbaycana göndərilməsi idi. Eyni zamanda o, Azərbaycan əsgərlərini yetişdirmək üçün ABŞ ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin veteranlarından ibarət bir qrupu da ölkəyə dəvət etdi. Bütün bu əməliyyatların maliyyələşdirilməsinin bir qismi Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyinin, bir qismi tanınmış şəxslərin vəsaiti, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Naziri İsgəndər Həmidov, Mahir Cavadov və şübhəsiz Rövşən Cavadovun şəxsi vəsaiti hesabına həyata keçirilirdi.

1993-cü ildə Rövşən Cavadovun rəhbərlik etdiyi Karate üzrə Azərbaycan Milli Komandası Yaponiyada keçirilən Dünya Çempionatına yollandı və inanılmaz çıxış edərək 1-ci yeri tutdu. Məğlubiyyətə uğramış Yaponiya Karate Federasiyası Rövşən Cavadovu 10-cu dan fəxri adı ilə təltif etdi.

Rövşən Cavadov artıq gənclərin kumirinə çevrilmiş, onlar üçün şərəf və cəsarət modeli idi. Rövşən Azərbaycan Gənclər Hərəkatının sədri seçilmişdi.

Hakimiyyət orqanları ilə fikir ayrılığı[redaktə]

1993-cü ildə Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasında hakimiyyətə gəlişi ilə əfqan mücahidləri Azərbaycanın bir neçə rayonunda döyüşsüz təslim oldu və Əfqanıstana geri göndərildi, 1994-cü ildə imzalanan Bişkek protokoluna əsasən Azərbaycan Respublikasının dövlət orqanları ilə Ermənistan Respublikası və tanınmamış Dağlıq Qarabağ Respublikası arasında sülh danışıqları başlandı.

Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin sədr müavini Afiyəddin Cəlilov, Müdafiə Nazirliyinin Əks kəşfiyyat rəisi Şəmsi Rəhimov, Mahir və Rövşən Cavadovlar bu müqaviləyə qarşı idilər və bu protokolu Azərbaycan xalqının maraqlarına xəyanət kimi qiymətləndirirdilər. Bu səbəbdən Cəlilov və Rəhimov müəmmalı şəraitdə həyatlarını itirdilər və onların öldürülməsində Mahir Cavadov günahlandırıldı, onun həbsi üçün order və XTPD-nin dağıdılması haqqında əmr verildi.

Bu uğursuzluqlara görə Cavadov qardaşlarından Qarabağda silahlı mübarizəyə son qoyulması barədə Heydər Əliyevin sərəncamına riayət olunması tələb edildi. 17 mart 1995-ci ildə XTPD-nin Bakıdakı bazası hökumət qoşunları tərəfindən mühasirəyə alındı. Rövşən Cavadov Türkiyənin Bakıdakı səfiri Altan Karamanoğlunun vasitəçiliyi ilə qarşıdurmanı dayandırmaq və Heydər Əliyevlə danışıqlara başlamaq istədi. Bununla razılaşmayan qardaşı Mahir Cavadov hökumət qüvvələri ilə mübarizə üçün XTPD-nin əsgərlərini topladı. Buna cavab olaraq Rövşən Cavadov qardaşından münaqişənin sülh yolu həll olunmasında ona mane olmamasını və bazanı tərk etməsini tələb etdi. Mahir Cavadov bazanı tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Danışıqlar vaxtı Rövşən Cavadov hökumət qüvvələri tərəfindən yaralandı və Azərbaycan Respublikası DİN qospitalında tibbi yardımdan imtina etdiyinə görə qan itirməsi səbəbi ilə vəfat etdi. XTPD-nin yüzlərlə qiyamçısı həbs edildi və uzun müddətli məhkum edildi.

19 dekabr 2003-cü ildə Rövşən Cavadovun yeganə oğlu - 20 yaşlı Laçın Cavadov Moskvada müəmmalı şəkildə vəfat etdi.

Mənbə[redaktə]

İstinadlar[redaktə]


Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]