Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi (1989-1995)
Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (2000-h.h.)
Logo of Azerbaijani Popular Front Party.png
Lider Əli Kərimli
Qurucu Əbülfəz Elçibəy
Quruluş tarixi 16 iyul 1989
Baş qərargah
İdeologiya Liberalizm, milli-demokratiya
Müttəfiqlər Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası
Gənclər təşkilatı AXCP Gənclər Komitəsi
Parlamentdə yerləri çağırışlar:
4/125

I
6/125

II
0/125

III
0/125

IV
Mətbuat orqanı Azadlıq qəzeti
Saytı axcp.az
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi və ya Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası, qısaca AXC və ya AXCP - Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatına başçılıq edən mütəşəkkil siyasi təşkilat; Azərbaycanın siyasi partiyalarından biri. 19892000-ci illərdə AXC/AXCP-nin lideri Əbülfəz Elçibəy olub.

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası 1989-cu ildə siyasi təşkilat kimi yaradılan Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin hüquqi varisi hesab olunur. 3 iyun 1992-ci ildə Azərbaycanda siyasi partiyalar haqqında qanun qəbul edildikdən sonra AXC partiyaya çevrilmişdir. 2000-ci ildən etibarən partiyanın sədri Əli Kərimlidir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi[redaktə | əsas redaktə]

1989-cu il iyulun 16-da Bakıda gizli konfransda təsis olunmuşdur. AXC-nin sədri Əbülfəz Elçibəy olub.

İdarə heyəti[redaktə | əsas redaktə]

AXC yaranarkən 15 nəfərdən ibarət ilk İdarə Heyəti formalaşıb:

AXC hakimiyyətə gələndən sonra bu şəxslərin əksəriyyəti yüksək vəzifələrdə təmsil olunublar.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

1989-1990, 1990-1992 və 1992-1993-cü illərdə bir neçə ziddiyyətli mərhələdən keçən (xalq hərəkatının genişlənməsi, siyasi uğurlar və parçalanmalar, 20 yanvar faciəsi və dirçəliş, siyasi hakimiyyət və devrilmə) AXC sonrakı illərdə də siyasi sistemdə aparıcı mövqelərdə olub. Bu gün Azərbaycanda olan partiyaların bir çoxu AXC bazalı təşkilatlardır. Hərəkatda olan siyasətçilərin əksəriyyəti özlərinin ayrıca partiyasını yaradıblar.

AXC-nin varisi 1995-ci ildə yaradılmış, hazırda Əli Kərimlinin sədr olduğu Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasıdır. Adında Xalq Cəbhəsi olan daha iki partiya var – Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası (lideri Mirmahmud Mirəlioğlu) və Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası (lideri Qüdrət Həsənquliyev).

Azərbaycanda bir çox tanınan siyasi təşkilat (Müsavat, Vətəndaş Həmrəyliyi, Milli İstiqlal, Xalq partiyaları və s.) vaxtilə AXC-nin bazasında yaradılıblar.

Məhəmməd Əmin Rəsulzadə mükafatı[redaktə | əsas redaktə]

1990-cı ilin fevral ayında Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin İdarə Heyətinin qərarı ilə AXC-nin "Məmməd Əmin Rəsulzadə mükafatı" təsis edildi. İdarə Heyəti Məmməd Əmin Rəsulzadə mükafatını ilk olaraq milli-azadlıq hərəkatındakı xidmətlərinə görə iki şəxsə: görkəmli alim, vətənpərvər Xudu Məmmədova(ölümündən sonra) və "Azadlıq" radiosunun o zamankı baş redaktoru Mirzə Xəzərə verilməsi qərarını yekdilliklə qəbul etdi. Qərar Əbülfəz Elçibəy tərəfindən imzalandı və eyni gün İdarə Heyətinin üzvü, görkəmli yazıçı və ictimai-xadim Yusif Səmədoğlunun səsi "Azadlıq" radiosundan yayıldı.[1]

Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası[redaktə | əsas redaktə]

1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə partiya Milli Məclisə 4 yer, 2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə isə 6 yer qazanır.

2000-ci ildə Əbülfəz Elçibəyin ölümündən sonra AXCP 2 qola bölünür: konservativ (Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası) və reformist-proqressiv (Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası). 2000-ci ildən etibarən Əli Kərimli Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədridir. 2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər ərəfəsində partiya Müsavat Partiyası, Azərbaycan Liberal Partiyası, Azərbaycan Demokrat PartiyasıVətəndaş və İnkişaf Partiyası ilə birləşərək Azadlıq Blokunun tərkibində seçkilərdə iştirak edir.

Partiya 2008-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərini baykot edir və bu seçkilərdə iştirak etmir.

19 avqust 2015-ci ildə Əli Kərimlidən narazı qüvvələr AXCP-də sabiq müavin olan Razi Nurullayev və tərəfdarları AXCP Etimad Qurultayı Təşkilat Komitəsi (AXCP EQTK) yaratdıqlarını bəyan ediblər.[2]27 sentyabr 2015-ci ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının (AXCP) qurultayında Əli Kərimlinin növbəti dəfə sədr seçilməsindən[3][4] sonra AXCP EQTK bu qurultayı və seçkiləri tanımayıb[5], 17 oktyabr 2015-ci ildə qurultay keçirib və Razi Nurullayevi AXCP sədri seçib.[6][7]

İştirak etdiyi seçkilər[redaktə | əsas redaktə]

Prezident seçkilərində[redaktə | əsas redaktə]

Seçkilər Namizədi Səslər Faiz
1992-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri Əbülfəz Elçibəy 1,829,448[8] 59.4%[8]
2003-cü il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri Etibar Məmmədov 70,638[9] 2.9%[9]
2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezident seçkiləri Cəmil Həsənli 204,642[10] 5.5%[10]

Parlament seçkilərində[redaktə | əsas redaktə]

Seçkilər Səslər Faiz Nəticə
1995-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər - - 4/125 yer[11]
2000-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər 317,316[12] 10.9%[12] 6/125 yer[12][13]
2005-ci il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər - - 0/125 yer[14]
2010-cu il Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilər 31,068[15] 01.3%[15] 0/125 yer[15]

Bayrağı və emblemi[redaktə | əsas redaktə]

AXCP-nin emblemi Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin emblemidir. Belə ki, emblem “AHC” (Azerbaycan Halk Cephesi) yazılmış sözdən ibarətdir. C hərfinin içərisində isə Azərbaycanın üç rəngli bayrağı yerləşdirilib. Partiyanın hazırkı rəhbərliyində təmsil olunan şəxslər emblemin yaranma tarixi ilə bağlı hər hansı konkret məlumat verməyiblər. AXCP sədrinin müavini Fuad Qəhrəmanlının sözlərinə görə, bu emblem meydan hərəkatı zamanı yaradılıb. Partiyanın bayrağı ağ rəngdədir. Bu isə sülh və təmizliyə işarədir.[16]

Qərargahı[redaktə | əsas redaktə]

AXCP 2006-cı ilə qədər Bakı şəhəri, Xaqani küçəsi 33 ünvanında yerləşən binada fəaliyyət göstərib. 2006-cı ilin noyabrında binanın dövlət tərəfindən Hesablama Palatasının balansına verilməsi nəticəsində 23 noyabr 2006-cı ildən partiya qərargahsız qalıb. Bunun qanunsuz olduğunu iddia edən partiya məsələ ilə əlaqədar məhkəməyə müraciət edib. Dövlət tərəfindən partiyaya Keşlə qəsəbəsində qərargah təklif olunsa da partiya tərəfindən bundan imtina edilib. Partiyanın qərargahsız fəaliyyət göstərdiyi dönəmdə toplantılar digər siyasi partiyaların qərargahlarında keçirilib.[17] 2013-cü ildə Nərimanov rayonu, Tələt Şıxaliyev küçəsi 8 ünvanındakı ikimərtəbəli bina icarəyə götürülərək, partiyanın qərargahına çevrilib.[18][19] 3 mart 2014-cü ildə partiyanın qərargahı yerləşən binada partlayış baş verib. Bu səbəb əsas gətirilərək 5 mart 2014-cü ildə qərargah dövlət tərəfindən sökülüb.[20]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. [1]
  2. "AXCP EQTK" (az). axcp.biz. Arxivləşdirilib: [2] saytından 2017-08-01 tarixində. https://web.archive.org/web/20170801084818/http://axcp.biz/4-axcp_eqtk. İstifadə tarixi: 2017-08-01.
  3. "Əli Kərimli AXCP-nin qurultayında yenidən sədr seçilib" (az). Sputnik. 2015-09-27. Arxivləşdirilib: [3] saytından 2017-08-01 tarixində. https://web.archive.org/web/20170801074953/https://sputnik.az/politics/20150927/402173662.html. İstifadə tarixi: 2017-08-01.
  4. Cavanşir Abbaslı (2015-09-28). "Əli Kərimli yenidən AXCP sədri seçildi" (az). musavat.com. Arxivləşdirilib: [4] saytından 2017-08-01 tarixində. https://web.archive.org/web/20170801080121/http://musavat.com/news/siyaset/eli-kerimli-yeniden-axcp-sedri-sechildi_294751.html. İstifadə tarixi: 2017-08-01.
  5. Elçin Mehdiyev (2015-09-28). "Razi Nurullayev: Əli Kərimli növbəti siyasi şouya əl atdı" (az). trend.az. Arxivləşdirilib: [5] saytından 2017-08-01 tarixində. https://web.archive.org/web/20170801085837/https://az.trend.az/azerbaijan/politics/2437387.html. İstifadə tarixi: 2017-08-01.
  6. Röya Rəfiyeva (2015-10-18). "Razi Nurullayev qurultay keçirdi və sədr oldu- FOTOLAR" (az). musavat.com. Arxivləşdirilib: [6] saytından 2017-08-01 tarixində. https://web.archive.org/web/20170801070141/http://musavat.com/news/siyaset/razi-nurullayev-qurultay-kechirdi-ve-sedr-oldu-fotolar_299334.html. İstifadə tarixi: 2017-08-01.
  7. Razi Nurullayev. "AXCP Etimad Qurultayı 18 Oktyabr 2015-ci il - Yeni siyasi tarix" (azərb.). YouTube/Razi Nurullayev (27 oktyabr 2015).
  8. 8,0 8,1 Nohlen, D, Grotz, F & Hartmann, C (2001) Elections in Asia: A data handbook, Volume I,
  9. 9,0 9,1 F.Abdullayev. "PREZIDENT SEÇKILƏRININ NƏTICƏLƏRI" (azərb.). meqam-m.com (28 oktyabr 2003).
  10. 10,0 10,1 "Adam Carr's Election Archive 2013" (ing.).
  11. "Azərbaycan Milli Məclisinin deputatlarının siyahısı (I çağırış)" (azərb.).
  12. 12,0 12,1 12,2 "Adam Carr's Election Archive 2000" (ing.).
  13. "Azərbaycan Milli Məclisinin deputatlarının siyahısı (II çağırış)" (azərb.).
  14. "Azərbaycan Milli Məclisinin deputatlarının siyahısı (III çağırış)" (azərb.).
  15. 15,0 15,1 15,2 "Adam Carr's Election Archive 2010 2010" (ing.).
  16. Elnur Məmmədli. "Partiyaların simvolları – ARAŞDIRMA" (azərb.). lent.az (12 may 2009).
  17. Elnur Məmmədli. "Partiyalarımız hara sığınır? – ARAŞDIRMA" (azərb.). lent.az (4 fevral 2010).
  18. Natiq Ədilov. "AXCP: 7 illik həsrətə son!" (azərb.). azadliq.info (10 noyabr 2013).
  19. "AXCP yeni qərargaha köçüb" (azərb.). azadliq.org (12 oktyabr 2013).
  20. Ramin DEKO. "AXCP-nin partladılmış qərargahını uçurtdular FOTO/VİDEO" (azərb.). azadliq.info (5 mart 2014).

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]