Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası
Emblem of Azerbaijan National Independence Party.svg
Qurucu Etibar Məmmədov
Sədri Arzuxan Əlizadə
Quruluş tarixi 4 iyul 1992
Qeydiyyat tarixi 17 iyul 1992
Birləşmə Mütərəqqi Xalq Partiyası
Bölünmə

Azərbaycan Demokratik İstiqlal Partiyası (1993)


Böyük Azərbaycan Partiyası


Vətəndaş və İnkişaf Partiyası (2005)
Baş qərargah Azadlıq Pr. 4
İdeologiya Konservatizm
Üzv sayı 40 000[Mənbə göstərin]
Rəngləri          Qəhvəyi-ağ
Saytı www.amip.az

Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası (AMİP) — 3-4 iyul 1992-ci ildə təsis edilmiş, 17 iyul 1992-ci ildə Ədliyyə Nazirliyindən ilk rəsmi qeydiyyatdan keçmiş partiya. Bu partiyanın yaranması ilə müasir Azərbaycan tarixində 70 ildən sonra çoxpartiyalı sistemin əsası qoyulmuşdur.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

AMİP siyasi hakimiyyət uğrunda mübarizə apardığını elan edən ilk siyasi təşkilatdır. Ölkənin 73 rayonunda yerli təşkilatları olan AMİP-in 40 mindən çox üzvü var.

AMİP Lideri E. Məmmədov Milli Azadlıq Hərəkatının öncüllərindən biri olmuş və 1990-cı ilin yanvarın 26-da keçmiş SSRİ-nin paytaxtı Moskva şəhərində Sovet imperiyasının Bakıda törətdiyi 20 Yanvar qırğınları barədə mətbuat konfransı keçirərkən həbs olunaraq Lefortovo türməsinə salınmışdır.

AMİP Azərbaycan'da ilk rəsmi qeydiyyata alınan siyasi partiyadır.(1992)

Naxçıvandan Bakıya dəvət olunan Heydər Əliyev AMİP sədri Etibar Məmmədova yeni qurulacaq hakimiyyətdə təmsil olunmaq üçün vəzifə təklif etdiyini, lakin AMİP sədrinin bunun üçün müəyyən şərtlər irəli sürdüyünü bildirirdi. Milli istiqlalçıların Heydər Əliyevin komandasında təmsil olunmaq məsələsi o vaxt partiya daxilində də ciddi müzakirəyə səbəb olub. Bir qrup AMİP-in hakimiyyətdə təmsil olunmasının lehinə, digər qrup isə qəti əleyhinə çıxıb. Əleyhdarlar Nazim İmanov, Fuad Ağayev, İsa Məmmədov, Bəxtiyar Nəcəfov olublar.Digər AMİP-çilər Babək Hüseynoğlu, Vaqif Kərimov, Qabil Hüseynli, Mübariz Qurbanlı, Gündüz Cəlilov, Vilayət Quliyev, Eldar Salayev, Elçin Əfəndiyev və başqaları hakimiyyətdə təmsil olunmağı məqbul hesab edirdilər.Lakin AMİP Heydər Əliyevin formalaşdırdığı komandada təmsil olunmadı.

O zamankı proseslərin gedişi AMİP-in parçalanması ilə nəticələnib.Mübariz Qurbanlı, Qabil Hüseynli, Vaqif Kərimov, Vilayət Quliyev, Eldar Salayev, Gündüz Cəlilov, Elçin ƏfəndiyevEtibar Babayevdən ibarət qrup 1993-cü ilin sentyabr ayında AMİP-dən istefa verərək, Azərbaycan Demokratik İstiqlal Partiyasını (ADİP) yaradıblar. (AMİP-dən ən sonda istefa verən Mübariz Qurbanlı olub.) Yeni yaranan partiyanın sədri əvvəlcə Qabil Hüseynli, müavinlərdən biri Mübariz Qurbanlı olub. ADİP dövlət qeydiyyatından keçib. 1993-cü ildə Heydər Əliyev tərəfindən dövlət müşaviri vəzifəsinə irəli çəkilən Qabil Hüseynli 1995-ci ildə vəzifədən getdikdən sonra ADİP sədrliyindən də istefa verib. Vaqif Kərimov istisna olmaqla, adları çəkilən keçmiş AMİP-çilər ADİP-i də parçalayaraq YAP-a birləşiblər.

Seçkilərdə iştirakı[redaktə | əsas redaktə]

1992-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində AMİP Lideri E. Məmmədov namizədliyini geri götürmüşdür. 1995-ci il parlament seçkilərində hökumətin yaratdığı bütün manelərə baxmayaraq partiya 8%-lik baryeri aşaraq Ali Qanunverici orqana 3 mandat qazanmışdır. 12 noyabr 1998-ci prezident seçkilərində AMİP-in namizədi E.Məmmədov sabiq prezident Heydər Əliyevə alternativ olaraq ölkə vətəndaşlarının 1 milyondan çox səsini toplamışdır.

1999-cu ildə partiya bələdiyyə seçkilərini boykot etdi. Buna səbəb demokratik seçki mühitinin olmaması, bərabər rəqabətə imkanların yaradılmaması idi.

AMİP 2000-ci il parlament seçkilərində parlamentə mandat ala bilmədi. 15 oktyabr 2003-cü il prezident seçkilərində AMİP-in ətrafında yaranmış "Qələbə" blokunun namizədi kimi E.Məmmədov hakimiyyət tərəfindən həyata keçirilən bütün saxtakarlıqlara baxmayaraq əldə edilmiş rəsmi protokolların nəticələrinə görə 3-cü olmuşdur.

2004-cü ildə keçirilən bələdiyyə seçkilərinə qatılan AMİP Azərbaycanı əhatə edən bütün bələdiyyə üzvlərinin sayına görə hakim partiya olan Yeni Azərbaycan Partiyasından sonra 2-ci nəticə göstərmişdir.

2005-ci ildə keçirilən parlament seçkilərində Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası "Yeni Siyasət" seçki blokunu yaradan 3 partiyadan biri olmuş və Respublika üzrə 125 Seçki Dairəsindən 54 namizəd irəli sürmüşdür.

AMİP 1995-ci ildən Beynəlxalq Demokrat İttifaqı ilə sıx əməkdaşlıq edir və 1996-cı ildə partiya bu quruma assosativ üzv kimi daxil olur. 1999-cu ilin may ayından isə BDİ-yə tam hüquqlu üzv qəbul edilib. Partiya həmçinin Avropa Parlamentində böyük fraksiya olan Avropa Xalq Partiyası ilə də əməkdaşlıq edir.

İl Namizəd Nəticələri Nəticə
Səs % Yer
1992

Əbülfəz Elçibəy
1 830 448
60.90 %
1.
Seçildi
1993
Boykot
1998

Etibar Məmmədov
389,662
11.2%
2.
Məğlub
2003

Etibar Məmmədov
70,638
2.9 %
4.
Məğlub
2008
Boykot
2013
Boykot
2018
Boykot

İdeologiya[redaktə | əsas redaktə]

Partiyanın ali məqsədi düşüncədə millilik və müasirlik, adət-ənənədə və əxlaqda mühafizəkarlıq, iqtisadiyyatda liberallıq, sosial həyatda ədalətçilik prinsiplərini birləşdirərək vətəndaşların, ailələrin, cəmiyyətin və dövlətin birlik və bütövlüyünə nail olmaqdır.

Partiyanın Simvolları[redaktə | əsas redaktə]

Bayrağı və loqosu[redaktə | əsas redaktə]

AMİP-in loqosunun müəllifi AMİP-in lideri Etibar Məmmədovdur. Simvolda göy, qırmızı və yaşıl rəng Azərbaycan bayrağındakı rəngləri özündə əks etdirir. Həmçinin, buradakı aypara və ulduz da Azərbaycan bayrağına istinaddır. Simvolda ox göstərilib ki, bu da AMİP-in daşıdığı mühüm prinsipi özündə əks etdirir. Bunlar vətənçilik (azərbaycançılıq), hürriyyətçilik, milli dövlətçilik, milliyyətçilik, öncüllük-müasirlik və istiqlalçılıqdır.

Partiyanın bayrağı ağ ipək parçanın üzərində qeyd olunan simvolun əksindən ibarətdir[1].

Partiya qərargahı[redaktə | əsas redaktə]

AMİP hazırda partiyanın Nəsimi rayon təşkilatının ofisinə sığınıb. Tibb Universitetinin yaxınlığında yerləşən qərargah 3 otaqdan və bir zaldan ibarətdir[2].

Rəhbərlik[redaktə | əsas redaktə]

Lider: Etibar Məmmədov
Sədr: Arzuxan Əlizadə
Mərkəzi Şuranın sədri: Rəşad Bayramov
Təşkilat və Seçki Məsələləri üzrə sədr müavini:Afsəddin Nəbiyev
Beynəlxalq Məsələlər üzrə sədr müavini:Elşən Mustafayev
Mərkəzi İntizam Komissiyasının sədri: Maarif Abbasov
Gənclər Təşkilatının sədri: Ayxan Etibaroğlu

Məhşur üzvləri[redaktə | əsas redaktə]

  1. Etibar Məmmədov-sabiq millətvəkili, AMİP-in sabiq sədri
  2. Nazim İmanov-sabiq millətvəkili, AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun direktoru
  3. Fuad Ağayev-Tanınmış vəkil
  4. İsa Məmmədov-İqtisadçı alim
  5. Bəxtiyar Nəcəfov-Tarix elmləri doktoru, professor
  6. Babək Hüseynoğlu- AzTV-nin sabiq sədri (1993-1996);
  7. Vaqif Kərimov-ADİP sədri;
  8. Qabil Hüseynli-sabiq ADİP sədri;
  9. Eldar Salayev-AMEA-nın sabiq prezidenti (1987-1993);
  10. Gündüz Cəlilov-Xətai Rayonu İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı;
  11. Vilayət Quliyev-sabiq millətvəkili, sabiq Xarici İşlər Naziri (1999-2004), səfir;
  12. Elçin Əfəndiyev-yazıçı, şair, baş nazirin sabiq müavini;
  13. Mübariz Qurbanlı-sabiq millətvəkili, Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədri (2014-)
  14. Etibar Babayev- Space TV-nin sabiq prezidenti (2001-2006);
  15. Şadman Hüseyn-sabiq deputat;
  16. Abutalıb Səmədov Müəllif Hüquqları Agentliyinin sabiq sədri (2006-2008),Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sabiq sədr müavini (2008-2018)
  17. Əli Əliyev-Vətəndaş və İnkişaf Partiyasının sədri; AMİP-in sabiq sədri
  18. Yusif Bağırzadə-sabiq millətvəkili, AMİP-in sabiq sədri;
  19. Firudin Cəlilov - Sabiq Təhsil naziri
  20. Elşad Musayev - AMİP-in keçmiş baş katibi, Böyük Azərnaycan Partiyasının sədri.
  21. Məhərrəm Zülfüqarlı - 1998-2001-ci ildə AMİP sədrinin müavini olub. Hazırda Azərbaycan Turizm İnstitutunun dosentidir.
  22. Rasim Əliquliyev- Hazırda AMEA-nın akademik-katibi,AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun direktorudur.
  23. Hacıəmi Atakişiyev - Azərbaycan Reklamçılar İttifaqının prezidenti.
  24. Gülnarə Qurbanova - Şıxəli Qurbanovun qızı, sabiq deputat.
  25. Rauf Tağıyev - Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin nəzdindəki Dövlət Əmək Müfəttişliyinin sabiq rəis müavini
  26. İlqar Məmmədov - 1998-2003-cü illərdə Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası sədrinin müavini. 2009-cu ildən Respublikaçı Alternativ Hərəkatının (REAL), 2018-ci ildən REAL Partiyasının sədri.
  27. Novruz Məmmədov-sabiq baş nazir (2018-2019);

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]