Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (IATA)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(BHNA səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası.png

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (ing. International Air Transport Association).

1945-ci ilin aprel ayında Havanada keçirilən 31 ölkənin 57 hava nəqliyyatı şirkətinin iştirak etdiyi Konfransda təsis olunmuşdur.

IATA hava nəqliyyatı sahəsində qeyri-hökumət təşkilatıdır. IATA-nın fikir və tövsiyələrini ICAO nəzərə alır və istifadə edir. IATA-nın üzvləri həqiqi (beynəlxalq hava daşımaları həyata keçirən istənilən kommersiya avia şirkətlər) və assosiasiya edilmiş (daxili hava daşımalarını həyata keçirən avia şirkətlər) üzvlərə bölünürlər.

IATA tarif və rüsumlara, sərnişinlərə ümumi xidmət standartlarına dair tövsiyələrin işlənib hazırlanması, daşıma sənədlərinin unifikasiyası və standartlaşdırılması kimi işlərlə məşğul olur. IATA-nın üzvü olan aviaşirkətlər arasında özünün xüsusi hesablama orqanı vasitəsilə maliyyə hesablamaları aparır.

IATA-nın idarəedici və işçi orqanları: Ümumi İclas, İcraiyyə Komitəsi, Daimi Komitələr, Katiblik, Daşımalar üzrə müvəqqəti regional konfranslar.

Mənzil-qərargahı Monrealda yerləşir.

MDB ölkələrinin bir çox iri avia şirkətləri IATA-nın üzvüdür. MDB-nin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi, IATA ilə 1994-cü il 5 dekabr tarixli ikitərəfli sazişə əsasən əlaqələr yaratmışdır. Azərbaycan mart 1997-ci ildən etibarən IATA-nın üzvüdür.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

IATA, 1919-cu ildə Niderlandın Haaqa şəhərində yaradılmış Beynəlxalq Hava Hərəkəti Assosiasiyasının (International Air Traffic Association) davamçısıdır. İlk əvvəllər IATA-nın işi texniki idi və sonradan o, həmin illərdə Çikaqo konvensiyasına refleksiya verilməsi və onun qəbul edilməsindən sonra beynəlxalq hökumət təşkilatı olaraq fəaliyyətə başlayan ICAO təşkilatına girişi təmin etdi. 1947-ci ildə keçirilən ilk Nəqliyyat Konfransı zamanı IATA-nın etirazsız olaraq 400 qərarı qəbul edildi. Aviasiya növbəti onilliklər boyunca sürətlə böyüdü və Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (BHNA-nın) işi lazımi tərzdə genişləndi və 1978-ci ildə qiymət artımının baş verməsi səbəbilə Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət nəzarətindən kənarlaşdırıldı.

IATA, böhranlar qarşısında strategik proqramların istifadəsi ilə “Aviasiya Sənayesinin Səsi” adı altında öz mövqeyini qorudu. Bütün bu faktiki təsirlərə baxmayaraq, IATA qanunverici hakimiyyət (güclər) olmadan fəaliyyət göstərən ticarət qrupudur.

Prioritetlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Təhlükəsizlik. Təhlükəsizlik IATA üçün nömrə bir prioritetdir. Təhlükəsizlik üçün əsas vasitə isə IOSA (IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi) və onun davamçısı böyüdülmüş IOSA-dır. IOSA bir neçə ölkədə dövlət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə aviasiya sahəsi özünün ən təhlükəsiz ilini elan etdi və bu ildə hər 5 milyon uçuşa 1 qəza düşürdü. 2014-cü ildə IATA özünün yeni xüsusi panelini yaratdı və bunun sayəsində o, uçuşları real vaxt ərzində izləməni təmin etdi. Lakin bu sistemə cavab olaraq isə 8 Mart 2014-cü ildə Malayziya Hava Yolları Uçuş 370 təyyarəsinin yoxa çıxması hadisəsi baş verdi.
  • Mühafizə. Mühafizə məsələsi 2001-ci il sentyabrın 11-də baş vermiş hücumdan sonra daha da genişləndirildi və müxtəlif ölkələrin razılaşması ilə gələcəkdə sənayedə yeni “Buraxılış Məntəqəsi” anlayışının yaranmasına səbəb oldu. Bu yenilik isə risklərin qiymətləndirilməsinə və sərnişin fərqləndirməsinə (diferensiallaşmasına) əsaslanır.
  • Biznes sadələşdirilməsi. 2004-cü ildə biznes sadələşdirilməsi anlayışı yaradılmışdır. Bu təşəbbüs sərnişin səyahəti üçün bir neçə kritik konsepsiyanı təqdim etmişdir, elektron bilet və bar daxil olmaqla minik talonunun kodlaşdırılması buna daxildir.
  • Xidmətlər.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (BHNA) aviasiya üçün həlledici olan sahələr üzrə konsultasiya və təlim xidmətlərini təmin edir.

Səyahət Agentliyi Akkreditasiyası sadəcə səyahət mütəxəssisləri üçün uyğundur. Tam akkreditasiya (Akkreditasiya - səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə konkret işləri yerinə yetirmək üçün uyğunluğun qiymətləndirilməsi orqanlarının səlahiyyətlərinin rəsmi tanınması prosedurudur) agentlərə IATA-nın üzvlüyündə olan havayollarının adından bilet satışına icazə verir.

Yük daşınması Agentliyi (Cargo Agency) də eyni proqramdır.

IATA həmçinin Hesabların Tərtibi və Tənzimlənməsi planlarını işə salır və bu hava yolları xərcini idarə edən maliyyə sistemi 300 milyard $-dır.

Və o bir neçə işgüzar intellektual nəşr və xidməti təmin edir.

Təlim, başlanğıc kursdan yüksək idarəetmə kursuna qədər bütünlüklə aviasiya aspektlərini əhatə edir.

Hazırda IATA-nın üzvləri sırasına 119 ölkədən 255 aviasiya şirkəti daxildir. IATA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini uçuşların təhlükəsizliyi, normativ tələblərin, beynəlxalq rüsumların təyin olunması və treninqlərin keçirilməsi təşkil edir. Assosiasiyanın dünya üzrə 10 institutu var və bu təhsil ocaqlarında hər il minlərlə aviasiya mütəxəssisi yetişir.

IOSA[redaktə | əsas redaktə]

Uçuşların təhlükəsizliyi IATA üçün bir nömrəli prioritetdir. Uçuşların təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas alət IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi (IATA Operational Safety Audit (IOSA) və onun sonrakı inkişaf etmiş versiyası Enhanced IOSA. Bir sıra ölkələr tərəfindən milli təhlükəsizlik tələbi olaraq IOSA yoxlaması həyata keçirilir. 2012-ci il aviasiya tarixində ən təhlükəsiz il olmuşdur. Qərb istehsalı olan təyyarələrdə aviasiya qəzalarının qlobal reytinqi 0,20 təşkil edib ki, bu da 5 milyon uçuşda 1 aviasiya qəzasına ekvivalentdir.

ISAGO[redaktə | əsas redaktə]

Yerüstü xidmət üçün analoji İOSA standartı mövcuddur — IATA-nın yerüstü xidmətin təhlükəsizliyi üzrə auditi (IATA Safety Audit for Ground Operations).

İATAnın üzvləri[redaktə | əsas redaktə]

Aviaşirkət İATA kodu Ölkə
1 Adria Airways JP Sloveniya Sloveniya
2 Aegean Airlines A3 Yunanıstan Yunanıstan
3 Aer Lingus EI İrlandiya İrlandiya
4 Aero Contractors NG Nigeriya Nigeriya
5 Aero República P5 Kolumbiya Kolumbiya
6 Аэрофлот SU Rusiya Rusiya
7 Aerolineas Argentinas AR Argentina Argentina
8 Aerolineas Galapagos Ekvador Ekvador
9 AeroMexico AM Meksika Meksika
10 Afriqiyah Airways 8U Liviya Liviya
11 Aigle Azur ZI Fransa Fransa
12 Air Algerie AH Əlcəzair Əlcəzair
13 Air Arabia G9 BƏƏ BƏƏ
14 Air Astana KC Qazaxıstan Qazaxıstan
15 Air Austral UU Avstraliya Avstraliya
16 Air Baltic BT Latviya Latviya
17 Air Botswana BP Botsvana Botsvana
18 Air Burkina 2J Burkina-Faso Burkina-Faso
19 Air Cairo SM Misir Misir
20 Air Caledonie TY Yeni Kaledoniya Yeni Kaledoniya
21 Air Canada AC Kanada Kanada
22 Air China
中国国际航空公司
CA ÇXR ÇXR
23 Air Corsica XK Fransa Fransa
24 Air Europa UX İspaniya İspaniya
25 Air France AF Fransa Fransa
26 Air India AI Hindistan Hindistan
27 Air Italy IG İtaliya İtaliya
28 Air Koryo JS Şimali Koreya Şimali Koreya
29 Air Macau NX Makao Makao
30 Air Madagascar MD Madaqaskar Madaqaskar
31 Air Malta KM Malta Malta
32 Air Mauritius MK Mavriki Mavriki
33 Air Moldova 9U Moldova Moldova
34 Air Namibiyaa SW Namibiya Namibiya
35 Air New Zealand NZ Yeni Zelandiya Yeni Zelandiya
36 Air Niugini PX Papua-Yeni Qvineya Papua-Yeni Qvineya
37 Air Nostrum YW İspaniya İspaniya
38 Air Serbia JU Serbiya Serbiya
39 Air Seychelles HM Seyşel adaları Seyşel adaları
40 Air Tahiti VT Fransa Polineziyası Fransa Polineziyası
41 Air Tahiti Nui TN Fransa Polineziyası Fransa Polineziyası
42 Air Transat TS Kanada Kanada
43 AirBridgeCargo RU Rusiya Rusiya
44 Aircalin SB Yeni Kaledoniya Yeni Kaledoniya
45 Airlink 4Z Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası
46 Alaska Airlines AS ABŞ ABŞ
47 Alitalia AZ İtaliya İtaliya
48 All Nippon Airways NH Yaponiya Yaponiya
49 Allied Air 4W Nigeriya Nigeriya
50 AlMasria Universal Airlines UJ Misir Misir
51 American Airlines AA ABŞ ABŞ
52 Arik Air W3 Nigeriya Nigeriya
53 Arkia Israeli Airlines Ltd IZ İsrail İsrail
54 Asiana Airlines OZ Cənubi Koreya Cənubi Koreya
55 Atlas Air 5Y ABŞ ABŞ
56 Atlas Global KK Türkiyə Türkiyə
57 Austral AU Argentina Argentina
58 Austrian Airlines OS Avstriya Avstriya
59 Avianca AV Kolumbiya Kolumbiya
60 Avianca Brasil О6 Braziliya Braziliya
61 AZAL J2 Azərbaycan Azərbaycan
62 Azul Brazilian Airlines AD Braziliya Braziliya
63 Bahamasair UP Baham adaları Baham adaları
64 Bangkok Airways PG Tailand Tailand
65 Белавиа B2 Belarus Belarus
66 BH Air 8H Bolqarıstan Bolqarıstan
67 Biman Bangladesh Airlines BG Banqladeş Banqladeş
68 Binter Canarias NT İspaniya İspaniya
69 Blue Air Rumıniya Rumıniya
70 Blue Panorama BV İtaliya İtaliya
71 BMI Regional BM Böyük Britaniya Böyük Britaniya
72 Boliviana de Aviación OB Boliviya Boliviya
73 Braathens Regional Aviation TF İsveç İsveç
74 British Airways BA Böyük Britaniya Böyük Britaniya
75 Brussels Airlines SN Belçika Belçika
76 Bulgaria Air FB Bolqarıstan Bolqarıstan
77 C.A.L. Cargo Airlines 5C İsrail İsrail
78 Camair-Co QC Kamerun Kamerun
79 Capital Airlines JD ÇXR ÇXR
80 Cargojet Airways Ltd. W8 Kanada Kanada
81 Cargolux S.A. CV Lüksemburq Lüksemburq
82 Caribbean Airlines BW Trinidad və Tobaqo Trinidad və Tobaqo
83 Carpatair V3 Rumıniya Rumıniya
84 Cathay Pacific CX Honkonq Honkonq
85 China Airlines CI ÇXR ÇXR
86 China Cargo Airlines Ltd. CK ÇXR ÇXR
87 China Eastern MU ÇXR ÇXR
88 China Postal Airlines CF ÇXR ÇXR
89 China Southern Airlines CZ ÇXR ÇXR
90 CityJet WX İrlandiya İrlandiya
91 Comair MN Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası
92 Condor Airlines DE Almaniya Almaniya
93 Copa Airlines CM Panama Panama
94 Corendon Airlines XC Türkiyə Türkiyə
95 Corsair SS Fransa Fransa
96 Croatia Airlines OU Xorvatiya Xorvatiya
97 Cubana CU Kuba Kuba
98 Czech Airlines OK Çexiya Çexiya
99 Delta Air Lines DL ABŞ ABŞ
100 DHL Air Ltd. D0 Böyük Britaniya Böyük Britaniya
101 DHL International E.C. ES* Bəhreyn Bəhreyn
102 Днеправиа Z6* Ukrayna Ukrayna
103 Dragonair KA Honkonq Honkonq
104 EgyptAir MS Misir Misir
105 EL AL LY İsrail İsrail
106 Emirates EK BƏƏ BƏƏ
107 Ethiopian Airlines ET Efiopiya Efiopiya
108 Etihad Airways EY BƏƏ BƏƏ
109 EuroAtlantic Airways YU Portuqaliya Portuqaliya
110 European Air Transport QY Almaniya Almaniya
111 Eurowings EW Almaniya Almaniya
112 EVA Air BR ÇXR ÇXR
113 Federal Express FX ABŞ ABŞ
114 Fiji Airways FJ Fici Fici
115 Finnair AY Finlandiya Finlandiya
116 Flybe BE Böyük Britaniya Böyük Britaniya
117 Flydubai FZ BƏƏ BƏƏ
118 FlyEgypt FT Misir Misir
119 Freebird Airlines FH Türkiyə Türkiyə
120 Garuda GA İndoneziya İndoneziya
121 Georgian Airways A9 Gürcüstan Gürcüstan
122 Germania ST Almaniya Almaniya
123 Gulf Air GF Bəhreyn Bəhreyn
124 Hahn Air HR* Almaniya Almaniya
125 Hainan Airlines HU ÇXR ÇXR
126 Hawaiian Airlines HA ABŞ ABŞ
127 Hi Fly 5K Portuqaliya Portuqaliya
128 Hong Kong Airlines HX Honkonq Honkonq
129 Hong Kong Express Airways UO Honkonq Honkonq
130 Iberia IB İspaniya İspaniya
131 Icelandair FI İslandiya İslandiya
132 Insel Air 7i Kürasao Kürasao
133 Interjet 4O Meksika Meksika
134 Iran Air IR İran İran
135 Iran Aseman Airlines EP İran İran
136 Israir 6H İsrail İsrail
137 Japan Airlines JL Yaponiya Yaponiya
138 Jazeera Airways J9 Küveyt Küveyt
139 Jet Airways 9W Hindistan Hindistan
140 Jet Lite (India) Limited S2 Hindistan Hindistan
141 JetBlue B6 ABŞ ABŞ
142 Jordan Aviation R5 İordaniya İordaniya
143 Nordavia 5N Rusiya Rusiya
144 Juneyao Airlines HO ÇXR ÇXR
145 Kenya Airways KQ Keniya Keniya
146 Kish Air Y9 İran İran
147 KLM KL Niderland Niderland
148 Korean Air KE Cənubi Koreya Cənubi Koreya
149 Kuwait Airways KU Küveyt Küveyt
150 LACSA LR Kosta-Rika Kosta-Rika
151 LAM TM Mozambik Mozambik
152 Lan Airline LA Çili Çili
153 Lao Airlines QV Laos Laos
154 LATAM Airlines Brasil JJ Braziliya Braziliya
155 LATAM Argentina 4M Argentina Argentina
156 LATAM Cargo Brasil M3 Braziliya Braziliya
157 LATAM Cargo Chile UC Çili Çili
158 LATAM Cargo Mexico М7 Meksika Meksika
159 LATAM Colombia Kolumbiya Kolumbiya
160 LATAM Ecuador XL Ekvador Ekvador
161 LATAM Paraguay PZ Paraqvay Paraqvay
162 LATAM Peru LP Peru Peru
163 LIAT Airlines LI Antiqua və Barbuda Antiqua və Barbuda
164 Loong Air GJ ÇXR ÇXR
165 LOT Polish Airlines LO Polşa Polşa
166 Lucky Air 8L ÇXR ÇXR
167 Lufthansa LH Almaniya Almaniya
168 Lufthansa Cargo LH Almaniya Almaniya
169 Lufthansa CityLine CL Almaniya Almaniya
170 Luxair LG Lüksemburq Lüksemburq
171 Mahan Air W5 İran İran
172 Malaysia Airlines MH Malayziya Malayziya
173 Mandarin Airlines AE ÇXR ÇXR
174 Martinair MP Niderland Niderland
175 Mauritania Airlines International L6 Mavritaniya Mavritaniya
176 Middle East Airlines ME Livan Livan
177 MIAT Mongolian Airlines OM Monqolustan Monqolustan
178 Mistral Air М4 İtaliya İtaliya
179 Montenegro Airlines YM Monteneqro Monteneqro
180 Myanmar Airways International 8M Myanma Myanma
181 Nesma Airlines NE Misir Misir
182 Nextjet 2N İsveç İsveç
183 Nile Air NP Misir Misir
184 Nippon Cargo Airlines KZ Yaponiya Yaponiya
185 Nordwind Airlines N4 Rusiya Rusiya
186 Nouvelair BJ Tunis Tunis
187 Okay Airways BK ÇXR ÇXR
188 Olympic Airlines OA Yunanıstan Yunanıstan
189 Oman Air WY Oman Oman
190 Onur Air 8Q Türkiyə Türkiyə
191 Overland Airways Nigeriya Nigeriya
192 Pakistan International Airlines PK Pakistan Pakistan
193 Pegasus Airlines PC Türkiyə Türkiyə
194 PGA-Portugalia Airlines NI Portuqaliya Portuqaliya
195 Philippine Airlines PR Filippin Filippin
196 Precision Air PW Tanzaniya Tanzaniya
197 PrivatAir PV İsveçrə İsveçrə
198 Qantas QF Avstraliya Avstraliya
199 Qatar Airways QR Qətər Qətər
200 АО «Авиакомпания «Rusiya» FV Rusiya Rusiya
201 Royal Air Maroc AT Mərakeş Mərakeş
202 Royal Brunei BI Bruney Bruney
203 Royal Jordanian RJ İordaniya İordaniya
204 RwandAir WB Ruanda Ruanda
205 S7 Airlines S7 Rusiya Rusiya
206 SAA SA Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası
207 Safair FA* Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası
208 Safi Airways 4Q Əfqanıstan Əfqanıstan
209 SAS SK İsveç İsveç
210 SATA Air Acores SP Portuqaliya Portuqaliya
211 SATA International S4 Portuqaliya Portuqaliya
212 Saudi Arabian Airlines SV Səudiyyə Ərəbistanı Səudiyyə Ərəbistanı
213 SBA Airlines S3 Venesuela Venesuela
214 Shandong Airlines SC ÇXR ÇXR
215 Shanghai Airlines FM ÇXR ÇXR
216 Shenzhen Airlines ZH ÇXR ÇXR
217 SIA SQ Sinqapur Sinqapur
218 SIA Cargo SQ Sinqapur Sinqapur
219 Sichuan Airlines 3U ÇXR ÇXR
220 Silk Way West Airlines ZP Azərbaycan Azərbaycan
221 Silkair MI Sinqapur Sinqapur
222 Sky Airline H2 Çili Çili
223 South African Express XZ Cənubi Afrika Respublikası Cənubi Afrika Respublikası
224 SriLankan Airlines UL Şri-Lanka Şri-Lanka
225 SunExpress XQ* Türkiyə Türkiyə
226 Surinam Airways PY Surinam Surinam
227 Swiss LX İsveçrə İsveçrə
228 Syrianair RB Suriya Suriya
229 TAAG Angola Airlines DT Anqola Anqola
230 TACA TA Salvador Salvador
231 TACA Peru T0 Peru Peru
232 TACV Cabo Verde Airlines VR Kabo-Verde Kabo-Verde
233 TAME EQ Ekvador Ekvador
234 TAP - Air Portugal TP Portuqaliya Portuqaliya
235 TAROM RO Rumıniya Rumıniya
236 Tassili Airlines SF Əlcəzair Əlcəzair
237 Thai Airways TG Tailand Tailand
238 Thai Lion Air SL Tailand Tailand
239 Tianjin Airlines GS ÇXR ÇXR
240 TNT Airways 3V Belçika Belçika
241 TransAsia Airways GE ÇXR ÇXR
242 TUIfly X3* Almaniya Almaniya
243 Tunis Air TU Tunis Tunis
244 Turkish Airlines TK Türkiyə Türkiyə
245 T'way Airlines TW Cənubi Koreya Cənubi Koreya
246 Ukraine International Airlines PS Ukrayna Ukrayna
247 United Airlines UA ABŞ ABŞ
248 UPS Airlines 5X ABŞ ABŞ
249 Ural Airlines U6 Rusiya Rusiya
250 Utair UT Rusiya Rusiya
251 Uzbekistan Airways HY Özbəkistan Özbəkistan
252 VietJet Air VJ Vyetnam Vyetnam
253 Vietnam Airlines VN Vyetnam Vyetnam
254 Virgin Atlantic VS Böyük Britaniya Böyük Britaniya
255 Virgin Australia VA Avstraliya Avstraliya
256 Volaris Y4* Meksika Meksika
257 Волга-Днепр VI* Rusiya Rusiya
258 VRG Linhas Aéreas S.A. G3 Braziliya Braziliya
259 Vueling Airlines VY İspaniya İspaniya
260 Wamos Air EB İspaniya İspaniya
261 WestJet WS Kanada Kanada
262 White Airways WI Portuqaliya Portuqaliya
263 Wideroe WF Norveç Norveç
264 Xiamen Airlines MF ÇXR ÇXR
265 Yemenia IY Yəmən Yəmən
266 Somon Air TJ Tacikistan Tacikistan



Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]