Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası.png

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası (BHNA; ing. International Air Transport Association; qısaca IATA).

1945-ci ilin aprel ayında Havanada (Kuba) keçirilən 31 ölkənin 57 hava nəqliyyatı şirkətinin iştirak etdiyi Konfransda təsis olunmuşdur.

İATA hava nəqliyyatı sahəsində qeyri-hökumət təşkilatıdır. İATA-nın fikir və tövsiyyələrini İCAO nəzərə alır və istifadə edir. İATA-nın üzvləri həqiqi (beynəlxalq hava daşımaları həyata keçirən istənilən kommersiya avia şirkətlər) və assosiasiya edilmiş (daxili hava daşımalarını həyata keçirən avia şirkətlər) üzvlərə bölünürlər.

İATA tarif və rüsumlara, sərnişinlərə ümumi xidmət standartalarına dair tövsiyyələrin işlənib hazırlanması, daşıma sənədlərinin unifikasiyası və standartlaşdırılması kimi işlərlə məşğul olur. İATA-nın üzvü olan aviaşirkətlər arasında özünün xüsusi hesablama orqanı vasitəsilə maliyyə hesablamaları aparır.

İATA-nın idarəedici və işçi orqanları: Ümumi iclas, İcraiyyə Komitəsi, Daimi komitələr, Katiblik, Daşımalar üzrə müvəqqəti regional konfranslar.

Mənzil-qərargahı Monrealda (Kanada) yerləşir.

MDB ölkələrinin bir çox iri avia şirkətləri İATA-nın üzvüdür. MDB-nin Dövlətlərarası Aviasiya Komitəsi, İATA ilə 1994-cü il 5 dekabr tarixli ikitərəfli Sazişə əsasən əlaqələr yaratmışdır. Azərbaycan mart 1997-ci ildən etibarən İATA-nın üzvüdür.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

İATA, 1919-cu ildə Niderlandın Haaqa şəhərində yaradılmış Beynəlxalq Hava Hərəkəti Assosiasiyasının(International Air Traffic Association) davamçısıdır. İlk əvvəllər İATA-nın işi texniki idi və sonradan o, həmin illərdə Çikaqo konvensiyasına refleksiya verilməsi və onun qəbul edilməsindən sonra beynəlxalq hökumət təşkilatı olaraq fəaliyyətə başlayan İCAO təşkilatına girişi təmin etdi. 1947-ci ildə keçirilən ilk Nəqliyyat Konfransı zamanı İATA-nın etirazsız olaraq 400 qərarı qəbul edildi. Aviasiya növbəti onilliklər boyunca sürətlə böyüdü və Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının (BHNAnın) işi lazımi tərzdə genişləndi və 1978-ci ildə qiymət artımının baş verməsi səbəbilə Birləşmiş Ştatların dövlət nəzarətindən kənarlaşdırıldı.

İATA, böhranlar qarşısında yeni-yeni proqramların istifadəsi ilə “aviasiya sənayesinin səsi” adı altında öz mövqeyini qorudu. Bütün bu faktiki təsirlərə baxmayaraq, İATA qanunverici hakimiyyət(güclər) olmadan fəaliyyət göstərən ticarət qrupudur.

Prioritetlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Təhlükəsizlik.  Təhlükəsizlik İATA üçün nömrə bir prioritetdir. Təhlükəsizlik üçün əsas vasitə isə İOSA(IATA Əməliyyat Təhlükəsizliyi Auditi) və onun davamçısı böyüdülmüş(genişləndirilmiş) İOSA-dır. İOSA bir neçə ölkədə dövlət səviyyəsində fəaliyyət göstərir. 2012-ci ildə aviasiya sahəsi özünün ən təhlükəsiz ilini elan etdi və bu ildə hər 5 milyon uçuşa 1 qəza düşürdü. 2014-cü ildə İATA özünün yeni xüsusi panelini yaratdı və bunun sayəsində o, uçuşları real vaxt ərzində izləməni təmin etdi. Lakin bu sistemə cavab olaraq isə 8 Mart 2014-cü ildə Malaziya Hava Yolları Uçuş 370 təyyarəsinin yoxa çıxması hadisəsi baş verdi.
  • Mühafizə. Mühafizə məsələsi 2001-ci il Sentyabrın 11-də baş vermiş hücumdan sonra daha da genişləndirildi və müxtəlif ölkələrin razılaşması ilə gələcəkdə sənayedə yeni “Buraxılış Məntəqəsi” anlayışının yaranmasına səbəb oldu. Bu yenilik isə risklərin qiymətləndirməsinə və sərnişin fərqləndirməsinə (diferensiallanmasına) əsaslanır.
  • Biznes sadələşdirilməsi. 2004-cü il biznes sadələşdirilməsi anlayışı yaradılmışdır. Bu təşəbbüs sərnişin səyahəti üçün bir neçə kritik (həlledici) konsepsiyanı (anlayışı) təqdim etmişdir, elektron bilet və bar daxil olmaqla minik talonunun kodlaşdırılması buna daxildir.
  • Xidmətlər.

Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyası(BHNA) aviasiya üçün həlledici olan sahələr üzrə konsultasiya və təlim xidmətlərini təmin edir.

Səyahət Agentliyi Akkreditasiyası sadəcə səyahət mütəxəssisləri üçün uyğundur. Tam akkreditasiya(Akkreditasiya- səlahiyyətli orqan vasitəsi ilə konkret işləri yerinə yetirmək üçün uyğunluğun qiymətləndirilməsi orqanlarının səlahiyyətlərinin rəsmi tanınması prosedurudur) agentlərə İATA-nın üzvlüyündə olan havayollarının adından bilet satışına icazə verir.

Yük daşınması Agentliyi (Cargo Agent) də eyni proqramdır.

İATA həmçinin Hesabların tərtibi və tənzimlənməsi planlarını işə salır (idarə edir) və bu hava yolları(airline) xərcini idarə edən maliyyə sisteminin 300 milyard $-dır.

Və o bir neçə işgüzar intellektual nəşr və xidməti təmin edir.

Təlim, başlanğıc kursdan yüksək idarəetmə kursuna qədər bütünlüklə aviasiya aspektlərini əhatə edir.

Hazırda İATA-nın üzvləri sırasına 119 ölkədən 255 aviasiya şirkəti daxildir. İATA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini uçuşların təhlükəsizliyi, normativ tələblərin, beynəlxalq rüsumların təyin olunması və treninqlərin keçirilməsi təşkil edir. Assosiasiyanın dünya üzrə 10 institutu var və bu təhsil ocaqlarında hər il minlərlə aviasiya mütəxəssisi yetişir.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]