Baba bəy Qəbulzadə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Baba bəy Qəbulzadə
Baba bəy Abdulla əfəndi oğlu Qəbulzadə
Baba bəy Qəbulzadə.jpg
Doğum tarixi:10 dekabr 1893(1893-12-10)
Doğum yeri: Qax rayonu, Azərbaycan Respublikası
Vəfat tarixi: 29 oktyabr 1937 (43 yaşında)
Vəfat yeri: Bakı, Azərbaycan Respublikası
Vəfat səbəbi: Repressiya
Atası: Abdulla Qəbulzadə
Uşaqları: Naimə xanım (1930), Minirə xanım (1932).

Baba bəy Qəbulzadə - ( tam adı: Baba (İbrahim) bəy Abdulla Əfəndi oğlu Qəbulov 10 dekabr 1893-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunda , 29 oktyabr 1937 Bakıda vəfat edib.) Anadan olanda ona babasının şərəfinə İbrahim adı veriblər. Bu səbəbdən də ailədə Baba deyiblər və bu, sonradan sənədlərdə də rəsmiləşmişdir. İctimai-siyasi xadim, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

İlk təhsilini evdə atası A.İ.Qəbulzadədən alan B.Qəbulov 1910-cu ildə Zaqatalada ali ibtidai məktəbi bitirmiş, burada və Şəkidə dərs demişdir. Gənc yaşlarından siyasətlə maraqlanmış, müsavatçı ideyalara rəğbət bəsləmişdir. Ancaq atasının da üzv olduğu Əhrar (Azadlıqsevərlər) partiyasına daxil olmuşdur. 1919-cu ilin dekabrında atası səhhətinə görə AXC parlamentinin deputatlığından istefa etdikdən sonra Baba bəy Zaqatala dairəsindən deputat seçilmişdir. Sovet dövründə də əsasən, müəllimliklə məşğul olmuş, Zaqatalada (o cümlədən, Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda), 192327-ci illərdə Şəki oğlan müəllim seminariyasında tarixdən dərs demişdir. 1920-ci il mayın 24-də Çeka tərəfindən həbs edilmiş, lakin 16 gün sonra buraxılmışdır. 1927-ci işdən çıxarılmış, az sonra həbs edilərək, Bakıya sürgün olunmuşdur. Üç ildən sonra Zaqatalaya qayıdaraq, yenidən müəllimlik etmiş, ancaq bir müddət sonra onu məktəbdən uzaqlaşdırıb meyvə-tərəvəz birliyinə tədarükçü göndəriblər. Sonra Gəncəyə gəlmiş, Moskva Yeməkxanalar Birliyinin şöbəsində tədarük üzrə müvəkkil işləmişdir. Təqiblər üzündən yaşayış yerini tez-tez dəyişməyə məcbur olan Baba bəyin həyatının son iki ili ŞəkiBakıda keçmişdir. 1938-ci il 18 sentyabrda Bakıda həbs olunmuş, oktyabrda güllələnmişdir. 1959-cu ildə qohumları ona bəraət verilməsi barədə müraciət etsələr də, nəticəsiz olmuşdur. Baba bəy yalnız 1989-cu ildə bəraət almışdır

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

Baba bəy Cümhuriyyət parlamentinin işində çox fəal iştirak etmişdir. O, iclaslardakı çıxışlarında dövrün ən mühüm problemlərinə toxunur, özünün vətəndaş mövqeyini açıqlayırdı. Bu baxımdan onun 1920-ci il martın 9-da parlamentin 132-ci iclasında Qars məsələsinin müzakirəsindəki çıxışından bir hissəni xatırlatmaq kifayətdir: Burada biz açıq danışmalıyıq. Siz bilirsiniz ki, bu gün ortalıqda bir erməni məsələsi vardır. Və o məsələni Azərbaycan milləti və Parlamenti, milli hissiyatı – vətənpərvəranısi çaşqın olanlar həll etməlidirlər. Artıq quru danışıq və alqışlar ilə bir şey olmaz. Belə şeylər ilə Zəngəzurda qırılan, irzü namusu puç olan müsəlmanların dərdinə dərman olmayır. Baxınız, əgər İstanbulda naxoşluqdan bir erməni ölürsə, ermənilər bütün Avropa əfkari-ümumiyyəsinə türklər filan qətli-amda bunu öldürdülər – deyə qışqırırlar. Avropa əfkari-ümumiyyəsi də onları eşidir, fəqət erməni bandaları, canavərləri, mauzeristləri tərəfindən tarmar edilən xanimanları Avropa görmür. Ərşə qalxan ah-nalələri onlar eşitmir… Bu yerdə zaldakılar onu alqışlayır və Baba bəy əsəbiləşir: Əl çalmayınız. Əl çalmaq ilə dərdə əlac etmək olmaz. Mən hissiyyata qapanıb danışmıram. Bu cür məsələləri müahidələr ilə, konfranslar ilə həll etmək olmaz. Artıq biz aldanmamalıyıq, çünki o qatillərin şüarı islamı qırmaqdır. Hamımız bilirik ki, daşnaklar Avropanı qarış-qarış gəzib Türkiyə məsələsinin bir cür həll edilməsi üçün hər alçaqlığı qəbul etmişlərdir. Onlar Osmanlı türk məsələsindən sonra Azərbaycan məsələsinə girişmişlərdir. Onlar süni yollar ilə erməni məsələsini hayqırmaq istəyirlər, bu, inkar edilməz… Biz quru protesto edirik, fəqət bunlarla dərdə əlac olmaz… Avropadan isə şimdiyə qədər bu fəlakətləri görmürlər, çünki onların gözlərindəki çeşməklər Poqos Nübar paşaların əlilə taxılmışdır. Nə qədər ki, o çeşməklər çıxarılmamış, biz xilas olmayacağıq və onlar da həqiqəti görməyəcəklər. İş böylə olduqda, biz aramızdakı təfriqəni bir yana buraxıb yığışalım, tədbir edəlim və çalışalım; ölmək icab edərsə, nə eybi var, qoy desinlər ki, Parlament əzasından bir neçəsi gedib özünü millətə fəda etdi. Və birdəfəlik bu zalımların qarşısına bir sədd çəkəlim…

Baba bəy Qəbulzadə Azərbaycan Milli Şurasının Azərbaycan Məclisi-Məbusanının təsisi haqqında qanununa (1918, 19 noyabr) əsasən, Parlamentə daxil olunmuşdu.

Qəbulzadə Cümhuriyyətin görkəmli xadimi Əlimərdan bəy Topçubaşov, Səməd bəy MehmandarovXudadad bəy Məlikaslanovla birlikdə Parlamentin müstəqillər fraksiyasını təmsil edirdi.

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

1937-də onu Bakıda həbs edərək 29 oktyabr 1937-də güllələyiblər. 1956-da bəraət alıb.

Baba bəyin qızları:

  • Naimə xanım (1930)
  • Minirə xanım (1932).

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

  • Ömür Yoluna Zindandan Baxış-Unudulmuş Azman-Aliabbas Qedimov -BAKI-2012-205S

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918–1920). Parlament (stenoqrafik hesabatlar), cild 2, Bakı, 1988;
  • Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri (səkkizinci buraxılış), Bakı, 2011, səh. 222–224;
  • Tahirzadə Ədalət ; Qəbulzadə Baba bəy Abdulla əfəndi oğlu, 525-ci qəzet, 23, 29 oktyabr, 5 noyabr 2011-ci il.