Abdulla Qəbulzadə

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox auteur.png
Abdulla Qəbulzadə
Fotoqrafiya
Doğum tarixi 1853(1853-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Doğum yeri Qax, Flag of the Russian Empire (black-yellow-white).svg Rusiya İmperiyası
Vəfatı 1943(1943-Şablondakı doğum və ya ölüm tarixində texniki yanlışlıq var!-00)
Vəfat yeri Qax, Flag of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic.svg Azərbaycan SSR

Qəbulzadə Abdulla əfəndi İbrahim (Hacıbaba) əfəndi oğlu (1853, Qax - 1943, Qax) — XX yüzil Azərbaycan aydınlarının öncül nümayəndəsi. Maarifsevər din alimi. Zaqatala Dairəsi Qax bölgəsinin qazısı. Qaxda maarif yayan müəllimlərdən biri. Görkəmli ictimai-siyasi xadim. Əhrar partiyasının üzvü. Azərbaycanın qurtuluşu və bağımsızlığı uğrunda fəal mücahid. 16.1.1919-dan 16.10.1919-adək Azərbaycan Cümhuriyyəti Parlamanının üzvü.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Qəbulzadə Abdulla əfəndi İbrahim (Hacıbaba) əfəndi oğlu, Q a z ı b a b a (1853, Qaxmuğal k. – 1943, orada) – maarifpərvər din alimi, Qax bölgəsinin qazısı, ictimai-siyasi xadim. Yerli ruhanilərdən, Dağıstan üləmalarından dərs almış, sonra iki il Bağdadda oxuyaraq, həm də dünyəvi elmləri mənimsəmişdir. Zaqatala dairəsində nüfuzlu əfəndi kimi tanınan A.Qəbulzadə Qax bölgəsinə qazı – şəriət məhkəməsinin hakimi təyin edilmişdir. O, həm də Qaxmuğal məscidi nəzdində məktəb açaraq müəllimlik edirdi. Görkəmli dövlət xadimi, akademik İmam Mustafayev də Abdulla əfəndidən dərs almışdır. A.Qəbulzadə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasını alqışlamış və yerli əhalini yeni dövlətə sədaqətlə xidmətə çağırmışdır. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa Qaxda olarkən Abdulla əfəndi onun təmtəraqla qarşılanmasını təşkil etmiş və İslam bəy Qəbulovun evində paşa ilə görüşmüşdür.

Fəaliyyəti[redaktə | əsas redaktə]

A.Qəbulzadə 1919-cu ilin yanvarından Zaqatala AXC parlamentinə deputat seçilmişdir. Əvvəlcə bitərəf olmuş, sonra Əhrar (Azadlıqsevər) partiyasına keçmiş, qanun layihələri hazırlayan komissiyada fəaliyyət göstərmişdir. O, parlament müzakirələrində sırf xalq mənafeyindən çıxış edirdi. Məsələn, 1919-cu ilin martında sarı səpmə yatalaq xəstəliyi ilə mübarizə üçün Şəki şəhərinə 200 min rubl faizsiz borc verilməsi barədə məsələnin müzakirəsi zamanı A.Qabulzadə çıxış edərək, şəhərdəki iqtisadi vəziyyətin ağır olduğunu xatırlatmış, hökumət məmurlarına 8 milyon rubl müavinət ayrldığı bir vaxtda Şəkiyə 200 min rublun borc yox, ianə kimi verilməsinin zəruriliyini vurğulamışdı. Ancaq təəssüf ki, təklifi qəbul olunmamışdı. Bundan sonra parlament fəaliyyətindən soyuyan A.Qəbulzadə səhhəti və ailə vəziyyəti ilə əlaqədar noyabrda istefa vermişdir. Onun yerinə oğlu Baba bəy Qəbulov seçilmişdir. Sovet dövründə də Qaxda yaşayan Abdulla əfəndini dəfələrlə Bakıya – Bakı Dövlət Universitetin şərqşünaslıq fakültəsində dərs deməyə dəvət etmişdilər. Lakin o, ahıl yaşda olduğuna və səhhətinə görə getməmişdir. A.Qəbulzadə 1930-cu illərin repressiya dalğasından xeyli sonra, 1942-ci ildə həbs edilmiş, lakin yaşının çoxluğuna görə bir neçə gündən sonra buraxılmışdır. Onu həbs edərkən son dərəcə zəngin və qiymətli kitabxanasında nə varsa, hamısını aparıb yandırmışdılar. A.Qəbulzadə indiki Qax şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.

Qeyd: Abdulla əfəndinin oğlu Baba bəy Gabulzadə 1937 ilin oktyabrında Bakıda həbs edilmiş və həmin ilin noyabrında Nargin adasında " troykanın" gərarına əsasən güllələnmişdir.Ailəmizə 1989 ildə verilən reabilitasiya haggındaki sənətdə belə yazılmışdı. (nəvəsi: Sevda Qasımovanın qeydləri)

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Azərbaycan Tarixi Şəcərə Cəmiyyətinin Xəbərləri (səkkizinci buraxılış), Bakı, 2012, səh. 218–220;
  • Tahirzadə Ədalət:Qəbulzadə Abdulla əfəndi İbrahim (Hacıbaba) əfəndi oğlu, 525-ci qəzet, 20 mart, 3, 10 aprel 2011-ci il.