Tıva

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Tıva Respublikası səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Tıva Respublikası
Тыва Республика
Rusiya bayrağı
Bayraq
Rusiya gerbi
Gerb
Tuva Respublikası
Tuva republic map.png

Tıva Respublikası (Республика Тыва) — Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri.

Coğrafiya[redaktə]

Respublikanın ərazisi 170.5 min kvadrat kilometrdir .[1] Tuvanı Asiya qitəsinin coğrafi mərkəzi adlandırırlar. Bu həm də Tuvanın nəqliyyat yolları üzərində yerləşməsi ilə əlaqədardır. Tıva Respublikası dağlıq ölkədir. Tuva və Toca çökəklikləri yerləşir. Əsas faydalı qazıntıları kobalt, civə, qızıl, daş kömür, dəmir və s-dir. İqlimi kəskin kontinentaldır. Yanvar ayının temperaturu- 35oC, iyul ayınınkı 12oC olur. Yağıntının miqdarı 250-400 mm-dir. Əsas çayları Yenisey və onun qollarıdır. Respublika ərazisində çol landşaftı, dağ şabalıdı torpaqlar geniş yayılmışdır. Dağ yamaclarında qaraşam, dağlıq sahələrdə tundra bitkiləri yayılmışdır. Bu isə əkinçilik və heyvandarlığın inkişafına geniş imkanlar yaradır.

Əhali[redaktə]

2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən respublikada 305.510[2] , 1 yanvar 2007-ci ilə olan rəsmi təxminə əsasən isə 309.439 nəfər[3] əhali yaşayır. Tıva Respublikası əhalisinin 60% - dən çoxu tıvalılardır. Əhalinin 47% - i şəhərlərdə, 53%- i kəndlərdə yaşayır. Böyük şəhərləri Qızıl, Şanqonar və Cadandır.

İqtisadiyyat[redaktə]

Tıvada hasilat sənayesi, yüngül və yeyinti sənayesi, meşə-ağac emalı inkişaf etmiş inkişaf etmişdir. Kənd təsərrüfatı dənli və yem bitkilərinin becərilməsi və heyvandarlıq istiqamətlidir. Heyvandarlıqda ətlik – südlük qaramal və zərifyunlu qoyunçuluq əsas yer tutur. Respublikanı xarici aləmlə bağlayan yeganə avtomobil yolu Qızıl – Minusinsk magistralıdır.

Rayonlar[redaktə]

Şəhərlər[redaktə]

  • Qızıl – 104.105 nəfər (2002-ci il siyahıya almasına əsasən)[4]

Təbii fəlakət[redaktə]

  • 27 dekabr 2011-ci il tarixində saat Moskva vaxtı ilə 19:22-də Kaa-Xem rayonunda (Kızıldan 100 km şərqdə) maqnitudası 6,7 olan 9,5 bal gücündə zəlzələ olub. Daha sonra isə 6 bal gücündə təkrar təkanlar (afterşok) baş verib[5][6][7].(rus.)

İstinadlar[redaktə]

  1. RussiaOutdoors - Путешествия по России.
  2. Население по национальности по субъектам Российской Федерации (XLS). Проверено 4 мая 2009.
  3. Tuva Respublikası hökumətinin rəsmi veb səhifəsi
  4. RussiaOutdoors - Путешествия по России.
  5. http://news.rambler.ru/12300513/
  6. http://www.gazeta.ru/news/lastnews/2011/12/28/n_2149769.shtml
  7. http://www.vesti.ru/doc.html?id=672954&cid=7

Xarici keçidlər[redaktə]

VikiAnbarda Tıva ilə əlaqəli mediafayllar var.

Həmçinin bax[redaktə]