Mərvan ibn Həkəm

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Keçid et: naviqasiya, axtar
Mərvan ibn Həkəm
Əməvilər sülaləsindən olan dördüncü ərəb xəlifəsi
684 — 685
Sələfi: II Muaviyyə
Xələfi: Əbdülməlik ibn Mərvan
Mədinə valisi
661 — 683
 
Milliyəti: Ərəb
Dini: İslam
Təvəllüdü: H.Q. 2
Məkkə
Vəfatı: M. 685 / H.Q. 65
Şam, Ərəb Xilafəti
Dəfn yeri: Şam
Sülalə: Əməvilər sülaləsi, Mərvanilər qolu
Atası: Həkəm ibn Əbu əl-As
Uşaqları: oğlanları: Əbdülməlik ibn Mərvan; Əbdüləziz ibn Mərvan

Mərvan ibn Həkəm — (tam adı: Mərvan ibn Həkəm ibn Əbu əl-As ibn Ümeyyə ibn Əbdüşşəms ibn Əbdülmanaf) - Əməvilər sülaləsindən olan dördüncü ərəb xəlifəsi.

Üçüncü raşidi xəlifəsi Osman ibn Əffanın əmisi oğlu və kürəkəni.

Həyatı[redaktə]

M. 28 mart 623/H.Q. 2-ci ildə Məkkə şəhərində dünyaya gəlmişdir. Məhəmməd atasını Taifə sürgün etdiyinə görə uşaqlığı orada keçmişdir. Əmisi oğlu Osman ibn Əffan xəlifə seçildikdən sonra Mərvan və atası Həkəmi sürgündən geri çağırmışdır. Sonra isə özünə xəlifə katibi təyin etmişdir. Daha sonra qızını da ona ərə vermişdir. 656-ci ildə Osmanın xəlifəliyinə qarşı qiyam qaldırmış qiyamçılarla döyüşəndə boynundan ağır yaralanmış və boynu ömürlük əyri qalmışdır. Elə həmin il xəlifə seçilən Əli tərəfindən xəlifə katibliyi vəzifəsindən azad edilmişdir. 656-cı ildə baş vermiş Cəməl döyüşündə Aişə, ZübeyrTəlhənin başçılıq etdiyi dəstədə Əliyə qarşı savaşmışdır. Eyni tərəfdə olmaqlarına baxmayaraq atdığı ox nəticəsində Təlhə döyüşdə ölmüşdür. 661-ci ildə xəlifə Muaviyyə tərəfindən Hicaz valisi[1] təyin olunmuşdur. 683-cü ildə xəlifə Yezid öldükdən sonra Şama getmiş və yeni xəlifə olmuş II Muaviyyənin də xəlifəlikdən imtina etməsindən sonra Kufə və Bəsrə valisi olan Übeydullah ibn Ziyadın da dəstəyi ilə xəlifə olmuşdur. Mərvanın xəlifəliyi zamanı Şam valisi olan əl-Dəhhaq öz qəbiləsi ilə Mərvanı yox Məkkədə öz xəlifəliyini elan etmiş Abdullah ibn Zübeyri xəlifə olaraq qəbul etdiyini elan etmişdir. Bu hadisədən sonra Mərvan öz qəbiləsi ilə əl-Dəhhaqın başçılıq etdiyi ordu ilə Merj Rahid adlanan yerdə üzləşmiş və həftələrlə davam edən döyüşlər sonrası döyüşlərin birində əl-Dəhhaq öldürülmüş və beləliklə bütün Suriya Mərvana tabe edilmişdir. Daha sonra Abdullah ibn Zübeyr öz qardaşının başçılığı ilə Mərvanın üzərinə qoşun göndərmiş, lakin Mərvan bu döyüşü də qalibiyyətlə başa vurmuş və daha sonra Misirə hücum edərək bu əyaləti də özünə tabe etmişdir. Daha sonra Misirdən Suriyaya qayıdan Mərvan 685-ci ildə Yezidin dul arvadı və vəliəhd Xalidin anası olan qadınla evlənmişdir. Sonradan öz oğlu Əbdülməliki vəliəhd elan etmişdir. Xəlifəliyinin 9-cu ayında M. 7 may 685/ H.Q. 65-ci ildə arvadı olan Yezidin dul qadını tərəfindən Şamda, yatağında öldürülmüşdür.

Mənbə[redaktə]

  • Altay Cəmil, "Rəbbim Allahdır" deyənlər, Bakı, Şərq-Qərb, 2009, səh. 123
  • Muhammad ibn Jarir al-Tabari (red.: Ehsan Yar-Shater; tər.: David Stephan Powers)(1989-2007) The History of al-Ţabarī 40 Cilt, Albany: State University of New York Press ISBN 0-88706-563-5 (Cilt 24) (ing.)

İstinadlar[redaktə]

  1. Hicaz vilayətinin mərkəzi Mədinə şəhəri olduğuna görə bu valiliyə Mədinə valiliyi də deyilmişdir.

Həmçinin bax[redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə]