II Əbdülhəmid

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
II Əbdülhəmid
الثاني عبد الحميد
II Əbdülhəmid
Bayraq
34-cü Osmanlı sultanı
31 avqust 1876 — 27 aprel 1909
Sələfi: V Murad
Xələfi: V Mehmed
 
Doğum tarixi: 21 sentyabr 1842(1842-09-21)
Doğum yeri: Topqapı sarayı, İstanbul, Osmanlı imperiyası
Vəfat tarixi: 10 fevral 1918 (75 yaşında)
Vəfat yeri: Bəylərbəyi Sarayı, İstanbul, Osmanlı imperiyası
Dəfn yeri: Sultan Mahmud türbəsi, İstanbul
Dini: Sünni, İslam
Atası: I Əbdülməcid
Anası: Tirimüjgan Sultan
Həyat yoldaşı: Nazikəda Qadınəfəndi
Nurəfsun xanım
Bədrifələk Qadınəfəndi
Bidar Qadınəfəndi
Dilpəsənd xanım
Məzidə Qadınəfəndi
Əmsalinur xanım
Müşfiqə Qadınəfəndi
Sazkar xanım
Fatma Pəsənd xanım
Peyvəstə Qadınəfəndi
Behicə Qadınəfəndi
Naciyə Qadınəfəndi
Uşaqları: Ülviyə Sultan
Mehmed Səlim Əfəndi
Zəkiyə Sultan
Naimə Sultan
Mehmed Əbdülqadir Əfəndi
Əhməd Nuri Əfəndi
Nailə Sultan
Mehmed Burhanəddin Əfəndi
Şadiyə Sultan
Ayşə Sultan
Rəfiyə Sultan
Əbdürrəhim Hayri Əfəndi
Xədicə Sultan
Əhməd Nurəddin Əfəndi
Mehmed Bədrəddin Əfəndi
Mehmed Abid Əfəndi
Səmiyə Sultan
 
Tuğra: Tuğra

II Əbdülhəmid1876-1909-cu illərdə Osmanlı imperatoru. Osmanlı İmperiyasının 34-cü padşahı və 26-cı Osmanlı xəlifəsidir.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

I Əbdülməcidin oğludur. 1842-ci ildə anadan olub. Osmanlı Dövlətində idarəni ələ keçərən bəzi paşalar, V Muradın şüurunun pozulması üzərinə, dövlət işlərinə qarışmaması və tək millət məclisinin çıxaracağı qanunlara görə hərəkət etməsi şərtiylə, Əbdülhəmidi sultan elan etdilər.

Taxtdan çıxdığında Osmanlı Dövləti tam bir böhran içində idi. ÇernoqoriyaSerbiyada aparılan müharibələr osmanlıların əleyhinə dönmüş, Bosniya və Herseqovinada və Griddə qiyamlar başlamış, maliyyə böhranı son həddə çatmışdır. Bu vaxt sədrəzəm Midhət Paşa və yoldaşlarının istəyi üzərinə 23 dekabr 1876-cı ildə Birinci Məşrutə elan edildi. Qeyri müsəlmanların da iştirak etdiyi Məclisin ilk işi Rusiyaya hərb elanı oldu. Bu döyüş, Osmanlı Dövləti üçün bir fəlakət gətirdi. Ruslar İstanbul önlərinə qədər gəldi. Bir milyondan çox türk, Bolqarıstandan İstanbula köç etdi. Sülh istəyən Sultan Əbdülhəmid ilk iş olaraq dövləti parçalanma və yox olma yoluna doğru aparan Məclisi bağladı (13 fevral 1878) və dövlət idarəsini əlinə aldı. Ayastenfanos andlaşması ilə Osmanlı Dövləti, Makedoniya, Qərb Trakya, Kırklareli, Qars, ƏrdahanBatumu itirirdi. Ancaq Böyük Britaniya ilə razılaşan Əbdülhəmid Kipr idarəsini onlara buraxmaq şərtiylə, yenidən yığdığı Berlin konfransında itirilən torpaqların bir qisiminə sahib oldu.

Əbdülhəmid böyük məsələlər qarşısında böhrana düşən Osmanlı Dövlətini bundan sonra balans siyasətilə idarə etdi. İki yüz əlli iki milyon tutan dövlət borclarını yüz altı milyona endirdi. Məmləkətdə böyük bir abadlıq fəaliyyəti ilə təhsil və təhsil səfərbərliyi başlatdı. Çoxu şəxsi pulundan olmaq üzrə, məscid, məktəb, mədrəsə, xəstəxana, bulaq, körpü və s. (cəmi 1552) tikdirdi. Ölkənin dörd bir tərəfinə dəmiryolu xətti çəkdirdi. Yunanların Griddə üsyan qaldırması səbəbindən, Yunanıstana hərb elan etdi. Alman qərargahının keçilməz adlandırdıqları Fermopil keçidini 24 saatda aşan Osmanlı ordusu, Afina önünə çatdı. Yunanıstanın tamamilə Osmanlı əlinə keçəcəyini anlayan Avropalı dövlətlər, sülhə məcbur etdilər və buna müvəffəq oldular.

Əbdülhəmid yəhudilərin Fələstində bir dövlət qurma təşəbbüslərinin qarşısına çıxdı. Onların Osmanlı borclarını tamamilə silmək təkliflərini də rədd etdi.[Mənbə göstərin] Fələstin torpaqlarının yəhudilərə satılmaması üçün lazımlı tədbirlər gördü. Şərqi Anadoluda erməni hərəkətlərinin qarşısını aldı və bölgədə asayişi təmin edib, Osmanlı hakimiyyətini gücləndirdi. O, ucları bütün dövlətə uzanan kəşfiyyat idarəsi olan Yıldız İstihbarat Təşkilatını qurdu.

Əbdülhəmidi taxtdan endirmək üçün sui-qəsdlər tərtib etdilər. 31 mart 1908-ci ildə taxtdan endirilən II Əbdülhəmid Solonikiyə göndərildi (27 aprel 1909) və 10 fevral 1918-ci ildə vəfat etdi.

Müzəffərəddin şah Qacar 1900-cü ildə Osmanlı İmperiyasına rəsmi səfər edir. Bu səfər vaxtı II Əbdülhəmid şahdan Azərbaycan məktəblərində qadağan edilən türk dili tədrisini bərpa edilməsini xahiş etmişdir.

Xarici görünüşü və özəllikləri[redaktə | əsas redaktə]

O, uzun boylu, kürən, uzunca burunlu, ala gözlü, qıvırcıq saqqallı adam idi. Zəka və hafizəsinin güclü olduğu, açıq tərzdə danışdığı, qarşısındakını səbirlə dinlədiyi söylənilir. Gündə 15-16 saat işləyirmiş.[1]

Ailəsi[redaktə | əsas redaktə]

Hərəmxanası[redaktə | əsas redaktə]

Oğlan uşaqları[redaktə | əsas redaktə]

Qız uşaqları[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. II Abdülhamid Zamani Ve Şahsiyeti. Səh. 81

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]