Saatlı məscidi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
Emojione1 1F3DB.svg
Saatlı məscidi
Saatlı məscidi.jpg
ÖlkəFlag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
ŞəhərShusha2001.png Şuşa
YerləşirM.F.Axundov küçəsi
AidiyyatıŞuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
MemarKərbəlayi Səfixan Qarabaği
Tikilmə tarixi1883
ÜslubuArran memarlıq məktəbi
Minarələri1
Vəziyyətixarabalıqları qalıb
UNESCO Ehtiyyat Siyahısı
Tipi Mədəni
Kriteriya i,iv,v,vi
Təyin edilib 2001
İstinad nöm. 1574
Dövlət Azərbaycan
Region Avropa
İstinad nöm. 355
Kateqoriya Məscid
Əhəmiyyəti Ölkə əhəmiyyətli
Commons-logo.svg Saatlı məscidi Commonsda

Saatlı məscidiŞuşa şəhərinin Saatlı məhəlləsində yerləşən tarixi məsciddir. Məcid 1883-cü ildə memar Kərbəlayi Səfixan Qarabağinin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Abidə memarın son əsərlərindən biri hesab edilir. Məscid Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli tarix-mədəniyyət abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Saatlı məscidi Qarabağda bir neçə monumental dini və mülki tikilinin, o cümlədən Şuşada AşağıYuxarı Gövhər ağa məscidləri, Ağdamda cümə məscidiBərdə imamzadə türbəsinin müəllifi olan Azərbaycan memarı Kərbəlayi Səfixan Qarabağinin layihəsi əsasında 1883-cü ildə inşa edilmişdir.[1] Bu haqqda məlumat məscidin əsas fasadında yerləşdirilmiş inşaat kitabəsində verilir.[2] Məscidin inşa ediliyi yerdə əvvəl Molla Pənah Vaqifin dərs keçdiyi bir-birinə bitişik mədrəsə və məscid binaları olmuşdur.[3]

1980-ci illərdə məsciddə restavrasiya işləri aparılmışdır. Şuşanın işğalından sonra məscid xarabalığa çevirilmiş, onun zəngin interyerləri tamamilə, minarəsi isə qismən dağıdılmışdır.

Memarlıq xüsusiyyətləri[redaktə | əsas redaktə]

Şuşanın düz fasadlı məcidlərindən olan Saatlı məscidi əsas fasadında assimetrik girişə malikdir. [4] Saatlı məscidini Şuşanın digər məhəllə məscidlərindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət onun minarəyə malik olmasıdır. Belə ki, şəhərdəki bu tipli digər məscidlərin damında müəzzin üçün kiçik köşk yerləşdirilsə də, Saatlı məscidi üçün rəngarəng kərpiclərdən istifadə ilə zəngin naxışlarla bəzədilmiş minarə inşa edilmişdir.[2]

Aşağı və Yuxarı Gövhər ağa məscidlərindən fərqli olaraq Saatlı məscidinin minarəsi məscid binası ilə birləşik deyil və minarəyə giriş məscidin daxilindən yox həyətindən həyata keçirilir.[2] Saatlı məscidinin Divanxana meydanından effektiv görünən, ifadəli rəngarəng vertikalı ilə özünəməxsus kompozisiya silueti yaradan minarəsi yerləşdiyi küçənin memarlıq ansamblında tamamlayıcı rol oynayır.[2] Minarənin üstü çadır formalı gümbəzlə tamamlanır.[2]

Məscidin interyerlərinin işlənməsində qabartma və yapma bəzəklərdən bol istifadə olunmuşdur.[2]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. Авалов 1977, s. 79
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Авалов 1977, s. 80
  3. Каджар, Чингиз (2007). Старая Шуша. Баку: Шерг-Герб, 126.
  4. (1979) Проблемы сохранения и реконструкции исторических городов Азербайджана. Баку: Элм, 138.

    Архитектурно-композиционная трактовка главных фасадов мечетей Шуши в основном включает два типа: объемно-пространственный и плоскостной. Объемно-пространственный тип представлен эйваном с широкими арками разнообразных очертаний, составляющим органическое целое с молитвенным залом. В пример можно привести мечети кварталов Мердинли, Гуюлуг, Ходжа Мирджанлы, Кечарли. Второй тип — плоское решение фасада с асимметричным входом. Например, мечети Чёл гала, Сеидли, Джульфалар, Саатлы, Мамаи.

Ədəbiyyat[redaktə | əsas redaktə]

  • Авалов, Э. В. (1977). Архитектура города Шуши и проблемы сохранения его исторического облика. Баку: Элм.
  • Фатуллаев, Ш. С. (1970). Памятники Шуши.
  • Саламзаде, А. В. (1964). Архитектура Азербайджана XVI-XIX вв..

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]