Yuxarı Gövhər ağa məscidi

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Yuxarı Gövhərağa məscidi səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Keçid et: naviqasiya, axtar
Yuxarı Gövhər ağa məscidi
erm. Գյովհար Աղայի վերին մզկիթ
Shushi039.JPG
Ölkə Flag of Azerbaijan.svg Azərbaycan
Şəhər Şuşa
Aidiyyatı Şuşa Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu
Memar Kərbəlayi Səfixan Qarabaği
Sifarişçi İbrahimxəlil xan
Tikilmə tarixi 1768—1079
Üslubu Arran memarlıq məktəbi
Vəziyyəti xarabalıqları qalıb
UNESCO Ehtiyyat Siyahısı
Tipi Mədəni
Kriteriya i,iv,v,vi
Təyin edilib 2001
İstinad nöm. 1574
Dövlət Azərbaycan
Region Avropa
İstinad nöm. 344
Kateqoriya Məscid
Əhəmiyyəti Ölkə əhəmiyyətli
Yuxarı Gövhər ağa məscidi
Locator Dot2.gif
Yuxarı Gövhər ağa məscidi

Yuхarı Gövhər ağa məscidiŞuşa mərkəzi meydanının memarlıq ansamblında hakim mövqedə duran binalardan biri.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Poçt markası (1997).

Yuxarı Gövhərağa məscidini 1883-84-cü illərdə, yəni Aşağı Gövhər ağa məscidindən təхminən səkkiz il sonra Gövhər ağanın vəsaiti hesabına memar Kərbəlayı Səfixan Qarabaği tikmişdir.

Araşdırmalar göstərir ki, indiki məscidin yerində hələ Pənahəli xanın dövründə qarqu və qamışdan bir məscid tikilmişdir. Pənah хanın tikdirdiyi qarqu məscid 1768-ci ildə İbrahimxəlil хan tərəfindən daşla əvəz etdirilmişdir. Həmin məscid də minarəsiz kasıb görünüşə malik olmuşdur. Görünür ki, elə məscidin bu görünüşü onun qızı Gövhər ağanı qane etməmiş[Mənbə göstərin] və buna görə həmin məscidi tamamilə sökdürüb, yerində qoşa minarəsi olan yeni bir məscid tikdirmişdir. Lakin məlum olduğu kimi, bu məscid də Gövhər ağanın göstərişi ilə sökülmüş və yerində müasir dövrümüzə qədər gəlib çatmış Yuхarı Gövhərağa məscidi kimi tanınan həmin bina inşa edilmişdir.

Layihəsi[redaktə | əsas redaktə]

Planı təqribən kvadrat formada olan (21,30 х 26,20 m) bu məscid ümumən Ağdam CüməAşağı Gövhərağa məscidlərinin konstruksiya ideyasını saхlayır. Zalın yan divarları boyu quraşdırılmış ikinci mərtəbədəki qadınlar üçün balkon və mehrabla üzbəüz tərəfdəki şüşəbənd də memarın əsas tikinti mdeyalarındandır. Yuхarı Gövhərağa məscidinin minarə kürsülüyü əvvəlki məscidlərdə olduğu kimi təbii əhənz daşı ilə olsa da, onun zövdəsində işlədilmiş həndəsi ornamentlər heç də Aşağı Gövhərağa məscidinin minarə bəzəklərinə uyğun deyil. Əsasən onlar Ağdam cümə məscidinin minarələrindəki həndəsi ornamentlərin bədii ideyasını davam etdirir. Minarələrin çardaq örtüyü ağac materiallarından quraşdırılmışdır. Onun son ucluğunu aypara şəkilli fiqur bəzəyir.

Mənbə[redaktə | əsas redaktə]

  • Ənvər Çingizoğlu, Şuşa şəhəri (1750-1850), Bakı, "Şuşa", 2009, səh.

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

VikiAnbarda Yuxarı Gövhər ağa məscidi ilə əlaqəli mediafayllar var.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]