Şirvan şəhəri

Vikipediya, açıq ensiklopediya
(Əli Bayramlı səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Şirvan şəhəri
Shirvan city.jpg
Gerb
Gerb

39°55′55″ şm. e. 48°55′13″ ş. u.


Ölkə
Tarixi və coğrafiyası
Sahəsi
  • 727 km²
Mərkəzin hündürlüyü 12 ± 1 m
Saat qurşağı UTC+04:00
Əhalisi
Əhalisi
Rəqəmsal identifikatorlar
Poçt indeksi AZ1800
Nəqliyyat kodu 18
shirvan-ih.gov.az
Xəritəni göstər/gizlə
Şirvan şəhəri xəritədə
Şirvan şəhəri
Şirvan şəhəri
Commons-logo.svg Vikianbarda əlaqəli mediafayllar

Şirvan (2008-ci ilədək Əli-Bayramlı) — Azərbaycanda şəhər.

Şirvan 1938-ci ilədək Zubovka adlanıb, 1938-1954-cü illərdə qəsəbə, 28 iyul 1954-cü ildə rayon tabeli şəhər statusu almışdır.[2] 4 yanvar 1963-cü ildən respublika tabeli şəhərdir. Onun ərazisi 72.7 kv. km, əhalisinin sayı 73,7 min nəfər, əhalinin sıxlığı isə hər 1 kv. km-də 2457 nəfər təşkil edir. Şəhərə həmçinin Hacıqəhrəmanlı və Bayramlı qəsəbələri də aiddir. Şəhər əhalisinin 98,5%-ni azərbaycanlılar, yerdə qalanlarını isə ruslar, ukraynalılar, tatarlar, türklər və digər xalqların nümayəndələri təşkil edir.

Tarixi[redaktə | əsas redaktə]

Azərbaycanda Şirvan işıq adası, nur şəhəri sayılır. Küçələrin genişliyi, səkilər boyunca sıralanan ağaclar bu aran şəhərinin istisini azaldır. Şəhər ətrafından tapılmış arxeoloji nümunələr isə bu yerlərdə yaşayışın mövcudluğu haqqında fikirləri insanlığın ilkin çağlarına qədər aparıb çıxarır.

Azərbaycanı istila edən rus generalı Valeriyan Zubovun şərəfinə Kür çayının üstündəki Çıplaqlı kəndi Zubovka adlandırılmışdır.

1796-cı ildə general Zubovun başçılığı altında xüsusi hərbi dəstə Azərbaycana daxil oldu. II Yekaterina bu yürüşə çox böyük maraq göstərirdi. General Zubovun ixtiyarına 30 minlik qoşun verilmişdi. Yürüş Peterburqda kilsədən başlandı, keşişlər ali baş komandana və rus-kazak qüvvələrinə xeyir-dua verdilər.

Azərbaycanda müvəffəqiyyətlə irəliləyən general Zubov əlverişli mövqedə yerləşən bu kəndin adını Yekaterinaserd qoydu. Ilk tədbir olaraq bura iki min rus kazakı köçürüldü. Onlar hərbi və eləcə də kənd təsərrüfatı alətləri ilə təchiz edilmişdilər. Belə ki, şəraitə görə oraq və kətmənlə məhsul əkib-biçəcək, ya da istəyəndə silaha əl atacaqdılar. Azərbaycana girən rusların nəzərincə Xəzərdən Kür çayına daxil olan gəmilər üçün bura əlverişli liman olacaq idi.[3].

1938-ci ildə Zubovka adı Əli Bayramov şərəfinə Əli Bayramlı adı ilə əvəz edilir. 2008-ci ildə şəhərin adı tarixi vilayətin adıyla Şirvan adlandırılmışdı. Şirvan şəhəri tarixi boyunca çayın yaxınlığında yerləşməsi və şəhərin əksəriyyətinin nisbətən aşağıda olmasından ötəri daşqınlardan əziyyət çəkirdi.

# Bələdiyyələrin adı Hər bələdiyyə üzrə əhalinin sayı
1 Şirvan şəhər bələdiyyəsi 69861
2 Hacıqəhrəmanlı qəsəbə bələdiyyəsi 2600
3 Cəmi 72461

Coğrafi mövqeyi[redaktə | əsas redaktə]

Şirvan Kür çayının sol sahilində, Şirvan düzündə, nəqliyyat qovşağında yerləşir və ölkəmizin iri şəhərlərindən sayılır. Hacıqəhrəmanlı və Bayramlı qəsəbələri Şirvan şəhərinin inzibati vahidləridir.

İqlimi[redaktə | əsas redaktə]

Fəsil Payız Qış Bahar Yay
Ay Sen Okt Noy Dek Yan Fev Mar Apr May İyn İyl Avq ildə
Orta maksimum °C 26 19 13 8 6 7 11 18 23 28 31 30 18
Orta temperatur °C 22 16 12 6 4 4 7 14 19 24 27 26 15
Orta minimum °C 17 11 6 2 -1 0 3 9 13 18 21 20 10
Dumanlı Günlər 0 0 1 0 9 7 2 0 0 0 0 0 19
Yağıntı mm. 17 37 33 25 23 40 32 33 28 20 5 8 302
Rütubətlilik % 69 77 68 76 78 80 74 70 66 61 57 62 70
Küləyin Sürəti Km/s 8 8 8 8 9 9 9 9 9 8 8 8 9
İşıqlı Vaxt Müddəti saat 13 12 11 10 10 11 12 12 15 16 15 14 13
Çiy nöqtəsi temperaturu °C 16 12 6 2 0 1 3 8 13 16 18 18 113
Aktiv temperatur cəmi °C 369 186 66 0 0 0 0 117 279 417 521 493 2448
Günəş radiasiyası Mj/m2 15 10 7 6 7 10 13 17 20 22 22 19 14

Əhalisi[redaktə | əsas redaktə]

İl Sayı
1939 3.066 [4]
1959 13.427 [5]
İl Sayı
1970 33.828 [6]
1979 41.583 [7]
İl Sayı
1989 58.253 [1]

İqtisadi xarakteristikası[redaktə | əsas redaktə]

Şəhərdə 17 sənaye müəssisəsi, o cümlədən, Avropada ən böyük açıq tipli Şirvan DRES-i, yağ zavodu, dəmir-beton məmulatları, saxsı boru, süni dəri zavodları və neft-qaz hasil edən müəssisələr fəaliyyət göstərir.

İncəsənət[redaktə | əsas redaktə]

Şirvan şəhərinin musiqi məktəbi indiyə qədər ölkədə musiqi kadrlarının yetişdirilməsində, uşaq və gənclərin musiqi tərbiyəsində, insanlara mədəni xidmət göstərilməsində çox dəyərli işlər görmüşdür. Şirvan uşaq musiqi məktəbi 40 illik fəaliyyəti ərzində yalnız şəhərin deyil, ümumən respublikanın musiqi-mədəni tərəqqisinə xidmət etmişdir.

Təhsil[redaktə | əsas redaktə]

Son vaxtlar şəhərdə təhsilə xüsusi diqqət ayrılmışdır. Bunun məntiqi nəticəsidir ki, 2008-ci ildə ali məktəblərə qəbul zamanı imtahanlardan maksimum 700 bal toplamış 6 abituriyentdən biri də bu şəhərdəndir. 3 abituriyent isə prezident təqaüdünə layiq görülmüşdür.

Qardaşlaşmış şəhərlər[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. 1,0 1,1 1,2 SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1989)
  2. Президиум Верховного Совета Азербайджанского ССР. "Азербайджанская ССР, Административно-территориальное деление на 1 января 1961-го года". Азербайджанское государственное издательство, Баку, 1961, стр. 8
  3. "VAHİD MƏRKƏZLƏŞDİRİLMİŞ KİTABXANA PORTALI". shirvan.cls.az.
  4. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1939)
  5. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1959)
  6. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1970)
  7. SSRİ əhalisinin siyahıya alınması (1979)

Vikianbarda Şirvan şəhəri ilə əlaqəli mediafayllar var.