Azərbaycan tarixi dövlətlərinin siyahısı

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search

Azərbaycan dövlətlərinin siyahısı - Tarixi Azərbaycan torpaqlarında qurulmuş dövlətlərin siyahısıdır.

Azərbaycan dövlətlərinin siyahısı[redaktə | əsas redaktə]

Adı Dövrü Bayrağı və gerbi Əhatə etdiyi ərazi Paytaxtı Süqut səbəbi Qeyd
1 Aratta e.ə. III minilliyin I yarısı Urmiya gölünün cənub və cənub-şərq əraziləri Azərbaycan ərazisində (Güney Azərbaycanda) meydana gəlmiş ilk dövlət qurumudur
2 Lulubi dövləti e.ə. XXIII əsr — e.ə. II minillik Urmiya gölünün cənubu parçalanma
3 Kuti dövləti e.ə. III minilliyin əvvəlləri — e.ə. III minilliyin sonları Urmiya gölünün cənubu və cənub–qərb hissəsi parçalanma
4 Turukki dövləti e.ə.XX–e.ə.XIX əsr
5 Manna e.ə. IX əsr — e.ə. 590 əsr Güney Azərbaycan İzirtu Midiya tərəfindən işğal edilməsi Tarixi Azərbaycan ərazisində yazılı mənbələrdə qeyd olunan ilk mərkəzləşdirilmiş dövlətdir
6 İşquz Eramızdan əvvəl VII-IV əsrlər Quzey Azərbaycan İ.M.Dyakonova görə Gəncə şəhəri parçalanma Şimali Azərbaycan eləcə də Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan ərazisində) yaradılmış ilk dövlətdir
7 Midiya E.ə. 672 — E.ə. 550 Midiya Ön Asiya Ekbatan Əhəmənilər tərəfindən işğal edilməsi
8 Atropatena e.ə. 321— b.e. 227 indiki Güney Azərbaycan vilayətlərini, Azərbaycan Respublikasının bəzi ərazilərini və İran Kürdüstanının bir hissəsi Qazaka Sasanilər tərəfindən işğal edilməsi
9 Qafqaz Albaniyası e.ə. IV əsr — b.e. 705 Qafqaz Albaniyası müasir Azərbaycan, Ermənistan və Gürcüstanın bir hissəsi, həmçinin Cənubi Dağıstan əraziləri əvvəlcə Qəbələ, sonra isə Bərdə şəhərləri Xilafət tərəfindən işğal edilməsi
10 Girdiman knyazlığı 630 — 705 Xilafət tərəfindən işğal edilməsi
11 Şəki knyazlığı təxminən VII əsrin ortaları — 1117 indiki Azərbaycan Respublikası ərazisinin qərbində, Gürcüstan Respublikası ərazisinin şərqində və Dağıstan Respublikası ərazisinin cənubunda Şəki,Telavi, Kiş
12 Xaçın knyazlığı
13 Şirvanşahlar dövləti 861 — 1538 və ya 1539 Şirvanşahlar dövləti şərqdə Dərbənddən Kür çayı mənsəbinə qədər Xəzər dənizi sahilərindən başlayaraq, Şirvan tarixi vilayəti ilə yanaşı, qərbdə bəzən Gəncə şəhərinə qədər uzanmış, ayrı-ayrı vaxtlarda ŞəkiQarabağı o cümlədən Beyləqanı da əhatə etmişdir paytaxtı Şamaxı, bəzən isə Bakı şəhəri Səfəvi dövləti tərəfindən işğal edilməsi
14 Dərbənd əmirliyi 869 — 1075 Şirvanşahlar dövləti tərəfindən işğal edilməsi
15 Sacilər dövləti 898-941 Güney Azərbaycan Marağa, Ərdəbil Salarilər dövləti tərəfindən işğal edilməsi
16 Salarilər dövləti 941-981 Güney Azərbaycan Ərdəbil Rəvvadilər dövləti tərəfindən işğal edilməsi
17 Şəddadilər dövləti 971-1088 Quzey Azərbaycan Gəncə Böyük Səlcuq İmperiyası tərəfindən məğlub edilmələri
18 Rəvvadilər dövləti 981-1065 Güney Azərbaycan Ərdəbil,Təbriz Böyük Səlcuq İmperiyası tərəfindən məğlub edilmələri
19 Sünik 987 — 1170 Albaniyanın cənub ucqarında yerləşərək qərbdə Ermənistan və şimalda Artsak arasındakı ərazini əhatə etmiş, Göyçə gölünün cənubunda
20 Naxçıvanşahlıq X əsrin sonları — XI əsrin 60 - cı illəri Naxçıvan Böyük Səlcuq İmperiyası tərəfindən məğlub edilmələri
21 Ağsunqurlar sülaləsinin Marağa hakimliyi 1108-1227 monqolların və Cəlaləddinin yürüşü
22 Azərbaycan Atabəyləri dövləti 1136 — 1225 Azərbaycan Atabəyləri dövləti Azərbaycan (Kür çayından cənuba), Şimal-Qərbi İran vilayətləri (İsfahan, Rey) Naxçıvan, Təbriz, Həmədan Sultan Müzəffərəddin Özbəkin ölümü
23 Elxanilər dövləti 1258 — 1357 Elxanilər dövləti Elxanilər dövləti Marağa, Təbriz,Sultaniyə
24 Çobanilər sülaləsinin hakimiyyəti 1335–1357
25 Cəlairilər sülaləsinin hakimiyyəti 1336-1432 Qaraqoyunlu dövləti tərəfindən məğlub edilməsi
26 Şəki hökmdarlığı ən geci 1384 — 1551 indiki Azərbaycan Respublikasının şimal-qərbində, qismən də indiki Gürcüstan Respublikasının şərqi və Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının cənub ərazisində Şəki Səfəvi dövləti tərəfindən işğal edilməsi
27 Səfəvilərin Ərdəbil hakimliyi
28 Qaraqoyunlu dövləti 1410 — 1468 Qaraqoyunlu dövləti Şirvan istisna olmaqla bütün Azərbaycan, indiki Ermənistan ərazisi, Gürcüstanın bir hissəsi, Qərbi İran və İraq Təbriz Ağqoyunlu dövləti tərəfindən işğal edilməsi
29 Ağqoyunlu dövləti 1468 — 1503/1508 Ağqoyunlu dövləti Ağqoyunlu dövləti Təbriz Səfəvilər dövləti tərəfindən məğlub edilməsi Avropa ilə geniş diplomatik əlaqələr quran ilk Azərbaycan dövlətidir
30 Səfəvilər dövləti 1501 — 1736 Səfəvilər dövləti bugünkü Azərbaycan, İran, Ermənistan, İraq, Əfqanıstan, qərbi Pakistan, cənubi Türkmənistan və şərqi Türkiyə əraziləri Təbriz, Qəzvin, İsfahan
31 Əfşarlar İmperiyası Əfşarlar İmperiyası Əfşarlar İmperiyası Məşhəd
32 Quba xanlığı 1680 — 1810 Xudat,Quba Ruslar tərəfindən işğal edilməsi və ləğv edilməsi
33 Bakı xanlığı 1718 — 1806 Bakı xanlığının bayrağı Bakı Ruslar tərəfindən işğal edilməsi və ləğv edilməsi
34 Qarabağ xanlığı 1747 — 1822 Qarabağ xanlığının bayrağı Bayat, Şahbulaq, Şuşa Ruslar tərəfindən işğal edilməsi və ləğv edilməsi
35 Şəki xanlığı 1747 — 1819 Şəki xanlığının bayraqlarından biri Şəki xanlığının ehtimal olunan gerbi Nuxa Ruslar tərəfindən işğal edilməsi və ləğv edilməsi
36 Naxçıvan xanlığı 1747 — 1828 Naxçıvan Ruslar tərəfindən işğal edilməsi
37 Talış xanlığı 1747 — 1826 Lənkəran Ruslar tərəfindən işğal edilməsi və ləğv edilməsi
38 İrəvan xanlığı 1747 — 1828 İrəvan Ruslar tərəfindən işğal edilməsi
39 Cavad xanlığı Cavad şəhəri
40 Dərbənd xanlığı 1747 — 1806
41 Gəncə xanlığı 1747 — 1804 Gəncə Ruslar tərəfindən işğal edilməsi
42 Ərdəbil xanlığı Ərdəbil
43 Marağa xanlığı Marağa
44 Maku xanlığı Maku
45 Qaradağ xanlığı Əhər
46 Sərab xanlığı Sərab
47 Təbriz xanlığı Təbriz
48 Urmiya xanlığı Urmiyə
49 Xalxal xanlığı Xalxal
50 Xoy xanlığı Xoy
51 Zəncan xanlığı
52 Borçalı xanlığı
53 Ərəş sultanlığı
54 Qazax sultanlığı
55 İlisu sultanlığı
56 Salyan sultanlığı
57 Qutqaşen sultanlığı
58 Şəmşədil sultanlığı
59 Car-Balakən azad camaatlığı
60 Azərbaycan Demokratik Respublikası 1918-1920 Azərbaycan Demokratik Respublikasının bayrağı Quzey Azərbaycan Gəncə,Bakı SSRİ dövlətinin müdaxiləsi Şərqdə, Müsəlman aləmində və Türk dünyasında yaranmış ilk demokratik dövlətdir
61 Araz Türk Cümhuriyyəti 1918 — 1919 Naxçıvan, Zəngəzur və Şərur-Dərələyəz qəzası İğdır, Naxçıvan
62 Azadıstan 23 iyun — 14 sentyabr 1920 Azadıstanın bayrağı Güney Azərbaycan Təbriz
63 Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası 1920-1991 Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının bayrağı Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının gerbi Quzey Azərbaycan Bakı
64 Azərbaycan Milli Hökuməti 1945 — 1946 (noyabr) Azərbaycan Milli Hökumətinin bayrağı Azərbaycan Milli Hökumətinin gerbi Güney Azərbaycan Təbriz
65 Azərbaycan Respublikası 1991- Azərbaycan Respublikasının bayrağı Azərbaycan Respublikasının gerbi Quzey Azərbaycan Bakı Süqut etməyib

Siyahıda yazılmayanlar[redaktə | əsas redaktə]

Tayfalar[redaktə | əsas redaktə]

Əmirliklər[redaktə | əsas redaktə]

Hərəkatlar[redaktə | əsas redaktə]

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]