Cəlal Əliyev (siyasətçi)

Vikipediya, azad ensiklopediya
(Cəlal Əliyev (akademik) səhifəsindən istiqamətləndirilmişdir)
Jump to navigation Jump to search
Cəlal Əliyev
Cəlal Əliyev.JPG
bayraqAzərbaycan Milli Məclisinin I, II, IIIIV çağırış üzvübayraq
24 noyabr 1995 — 24 noyabr 2015
Şəxsi məlumatlar
Partiya Emblem of New Azerbaijan Party.png Yeni Azərbaycan Partiyası
Təhsili Azərbaycan Dövlət Universiteti
Doğum tarixi 30 iyun 1928(1928-06-30)
Doğum yeri Naxçıvan, Azərbaycan SSR
Vəfat tarixi 31 yanvar 2016(2016-01-31) (87 yaşında)
Vəfat yeri Bakı, Azərbaycan
Dəfn yeri
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Elmi fəaliyyəti
Elm sahəsi bitkiçilik
Təltifləri "İstiqlal" ordeni "Şərəf" ordeni
"Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni "1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı

Cəlal Əlirza oğlu Əliyev (d. 30 iyun 1928; Naxçıvan, Azərbaycan SSR — ö. 31 yanvar 2016; Bakı, Azərbaycan) — azərbaycanlı elm, dövlət və siyasi xadim; Professor, AMEA Rəyasət Heyətinin üzvü, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış üzvü.

Həyatı[redaktə | əsas redaktə]

Cəlal Əliyev 1928-ci il iyunun 30-da Naxçıvan şəhərində anadan olub.Cəlal Əliyev ailəli və bir qız atası idi.

Təhsili[redaktə | əsas redaktə]

C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Müəllimlər İnstitutunda təbiat-coğrafiya üzrə orta, S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində isə biologiya üzrə ali təhsil alıb. İngilis və rus dillərini bilirdi. Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvü idi. Azərbaycan,Rusingilis dillərini bilirdi.

İş təcrübəsi[redaktə | əsas redaktə]

1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetinin bitki fiziologiyası kafedrasında laborant işləmişdir. 1954-cü ildən Azərbaycan EA-nın Elmi Tədqiqat Əkinçilik İnstitutunda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, laboratoriya müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1971–1990-cı illərdə Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitutunda fotosintezin fiziologiyası yaradıcı qrupunun rəhbəri, laboratoriya müdiri, şöbə müdiri, Azərbaycan EA-nın Biologiya elmləri bölməsinin akademik-katibi olmuşdur. 2010-cu il noyabrın 7-də 62 saylı Saatlı seçki dairəsindən yenidən Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputat seçilmişdir. Azərbaycan-Almaniya Federativ Respublikası parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri idi. Cəlal Əliyev uzun sürən xəstəlikdən sonra 2016-cı il yanvarın 31-də dünyasını dəyişib.[1] Akademik Birinci Fəxri Xiyabanda torpağa tapşırılıb.

Fəaliyyət dairəsi[redaktə | əsas redaktə]

Kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını artırmaq və keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq məqsədi ilə onlarda fotosintezin, mineral elementlərlə qidalanmanın və maddələr mübadiləsinin öyrənilməsinə sərf etmiş, tədqiqatlarından bitkilərin optiki-bioloji quruluşu, fotosintez aparatında gedən fotokimyəvi-fotofiziki proseslərlə fizioloji və məhsuldarlıq prosesləri arasındakı əlaqə, məhsuldarlığın molekulyar mexanizmi kimi məsələləri öyrənmişdir. Tədqiqatları tanınmış, vətənimizə və elmimizə başucalığı gətirmişdir. Elmi təcrübələri qoyduğu Mil-Muğan düzləri ölkəmizin taxıl anbarına çevrilmişdir.[2]

Cəlal Əliyevin taxıl sortları sınaqdan uğurla keçirilmiş və "Qaraqılçıq-2", "Tərtər", "Vüqar", "Şiraslan-23", "Əlincə-84", "Mirbəşir-50", "Bərəkətli-95", "Əkinçi-84" və başqa taxıl sortları artıq yüz min hektarlarla sahədə əkilir. Akademik Cəlal Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq buğdanın seleksiyasının elmi əsaslandırılmış proqramı uğurla həyata keçirilmişdir. Buğdanın fotosintez fəaliyyətinin sirlərini aydınlaşdırmaqla bunu arzu olunan istiqamətə yönəltmək üçün genetik seleksiya işləri aparılmışdır. Bununla da akademik Cəlal Əliyev tərəfindən fiziki-kimyəvi biologiya sahəsində tədqiqatlar inkişaf etdirilməklə molekulyar biologiyanın, gen biotexnologiyasının əsası qoyulmuşdur.[3]

Çap olumuş əsərləri[redaktə | əsas redaktə]

Onlarca monoqrafiyanın, kitabın və elmi məqalənin müəllifi idi. Akademik 5 kitab və monoqrafiyanın, dünyanın ən nüfuzlu jurnallarında çap olunan 600-dən çox elmi məqalənin müəllifidir. Əsərlərindən 100-dən çoxu xarici ölkə jurnallarında çap edilmişdir. Rəhbərliyi ilə 80-dən çox namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə edilmişdir. "Türklər, azərbaycanlılar, ermənilər: tarixi həqiqətin soyqırımı", "Erməni terroristlərinin və quldur törəmələrinin insanlığa qarşı cinayətləri" əsərlərini yazmış və bir neçə dildə çap etdirmişdir.

Üzvü olduğu qurumlar[redaktə | əsas redaktə]

Akademik Cəlal Əliyev Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin həqiqi üzvü, Rusiya Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, Ukrayna Aqrar Elmlər Akademiyasının və Belarus Kənd Təsərrüfatı Elmləri Akademiyasının xarici üzvü, habelə dünyanın digər onlarla elmi qurumlarının üzvüdür. Yeni Azərbaycan Partiyası Siyasi Şurasının üzvü, I–III çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı olmuşdur.

Filmoqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  1. Aqil Əliyev. Böyük alim, böyük insan (film, 2007)
  2. Azərbaycan naminə! (film, 2004)
  3. Azərbaycana namus və sevgiylə (film, 2006)
  4. Bərəkət (film, 1985)
  5. Böyük ömrün anları (film, 2006)
  6. Dünya şöhrətli məzun (film, 2003)
  7. Mənə inanın! (film, 2007)
  8. Tikdim ki, izim qala (film, 1997)
  9. Yaşıl möcüzə (film, 1979)

Həmçinin bax[redaktə | əsas redaktə]

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]