42-ci Şahmat Olimpiadası

Vikipediya, açıq ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
42-ci Şahmat Olimpiyası
Chess Olympiad 2016 official logo.png

42-ci Şahmat Olimpiadasının loqosu

Yarışma günləri 1–14 Sentyabr 2016
Yarışçılar 1,587 (894 rəqib açıqda və 693 rəqib də qadınlar bölümündə)
Komandalar 180 (Açıq)

142 (Qadınlar)

Millətlər 175 (Açıq)

138 (Qadınlar)

Məkan Bakı Kristal Zalı
Yer Bakı, Azərbaycan
Çempionlar
Komanda
Açıq 1st, gold medalist(s) Flag of the United States.svg ABŞ

2nd, silver medalist(s) Flag of Ukraine.svg Ukrayna
3rd, bronze medalist(s) Flag of Russia.svg Rusiya

Qadınlar 1st, gold medalist(s) Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR

2nd, silver medalist(s) Flag of Poland.svg Polşa
3rd, bronze medalist(s) Flag of Ukraine.svg Ukrayna

42-ci Şahmat Olimpiadası (bəzən Bakı Şahmat Olimpiadası adlanır) — Beynəlxalq Şahmat Federasiyası (FİDE) tərəfindən təşkil olunmuşdur. Olimpiadaya Açıq və Qadınlar turniri və şahmat oyununu təbliğ etmək üçün nəzərdə tutulmuş bir sıra tədbirlər daxil olunmuşdur. Tədbir 2016-cı il 1-14 sentyabr tarixlərində Bakıda keçirilmişdir.[1] Şahmat Olimpiadası Azərbaycanda ilk dəfə keçirilsə də, Azərbaycan daha əvvəl güclü turnirlərə, o cümlədən, Vüqar Həşimovun xatirəsinə həsr olunmuş illik Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirinə və 2015-ci ildə Şahmat üzrə Dünya Kubokuna ev sahibliyi etmişdir.[2][3][4][5]

Tədbirdə iştirakçılarının ümumi sayı 1587 nəfər idi. Açıq turnirdə 894, Qadınlar turnirində isə 693 nəfər iştirak etmişdir.[6] Qeydiyyatdan keçmiş komandaların sayı — açıq bölmədə 180 ölkədən 175-i, Qadınlar bölməsində isə 142 ölkədən 138-i iştirak etmişdir. Hər iki bölmədə komandan iştirakı rekordları qeyd olunmuşdur. Eritreya, KosovaCənubi Sudan ilk dəfə turnirdə iştirak etmişdir. Tədbir Bakı Kristal Zalında keçirilmişdir.[7] Tədbirin baş hakimi Azərbaycandan beynəlxalq arbitr olan Faiq Həsənov idi.[8]

ABŞ 1976-cı ildən ilk dəfə və ümumilikdə altıncı dəfə açıq tədbirdə qızıl medal qazanmışdır. Qadınlar üçün keçirilən tədbirdə Çin, son üç Olimpiadada gümüş medal qazanandan sonra ilk dəfə 1994-cü ildən bəri beşinci qızıl medalını qazanmışdır. Ukraynalı oyunçu Andrey Volokitin, ehtiyat oyunçu olsa da, Açıq turnirin ən yaxşı fərdi oyunçusu olmuşdur. O, 9 baldan (8 qələbə və bir bərabərlik) 812 yığıb, 2992 səviyyəsində performans göstərmişdir. Qadınlar arasında ən yaxşı fərdi oyunçu rusiyalı Valentina Qunina olmuşdur. O, 10 baldan 8 (yeddi qalibiyyət, iki bərabərlik və bir itki) xal yığıb, 2643 səviyyəsinə çatmışdır.[9]

Tender prosesi[redaktə | əsas redaktə]

Hazırlıqlar[redaktə | əsas redaktə]

Şahmat Olimpiadasının təşkilat komitəsi on dörd tanınmış azərbaycanlı heyətdən ibarət idi. Təşkilat Komitəsinin sədri Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin birinci müavini Yaqub Eyyubov idi. Komitənin digər üzvləri Azərbaycan Respublikasının gənclər və idman naziri Azad Rəhimov, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının sədri və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti Elman Rüstəmov, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbov, Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov, Azərbaycan Respublikasının daxili işlər naziri Ramil Usubov, Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri Eldar Mahmudov, Azərbaycan Respublikasının maliyyə naziri Samir Şərifov, Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, Azərbaycan Respublikasının rabitə və informasiya texnologiyaları naziri Əli Abbasov, Azərbaycan Respublikasının səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyev, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Aydın Əliyev, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi Firudin Nəbiyev, Azərbaycan Şahmat Federasiyasının vitse-prezidenti Mahir Məmmədov və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının vitse-prezidenti Faiq Həsənovdan ibarət idi.

Şahmat Olimpiadasının ulduz səfirləri — "Bu Şəhərdə" teatrının baş prodüseri və rəhbəri Müşviq Abbasov, aktyorları Coşqun RəhimovRafael İsgəndərov olub.[10] 2016-cı ilin iyulunda yunan-Roma güləşi üzrə olimpiya və ikiqat dünya çempionu Fərid Mansurov Şahmat Olimpiadasının dördüncü ulduz səfiri olub.[11]

Tarixin dəyişdirilməsi[redaktə | əsas redaktə]

Məkan[redaktə | əsas redaktə]

Maliyyələşdirmə[redaktə | əsas redaktə]

Olimpiadanın büdcəsi 13,3 milyon avro idi. Oyunçular və nümayəndələrin birinci sinif yaşayış yerlərinən yerləşdirilməsi üçün 6,8 milyon avro, FİDE Komissiyası dünya çempionatı və olimiyadaları və intellektual hüquqları üçün 1 milyon avro ayırmışdır.[7][12]

Tədbir[redaktə | əsas redaktə]

Açılış mərasimi[redaktə | əsas redaktə]

İştirakçı komandalar[redaktə | əsas redaktə]

Qeydiyyatdan 175 ölkədən 180 komanda keçsə də, onların 10-u turnirdə iştirak etməmişdi. Qadınlar turnirində 138 ölkədən 142 komanda iştirak edirdi.[13][14] On FIDE-nin üzvü olan komanda Olimpiadada yox idi. Onlar — üçqat çempion (2006, 2008 və 2012) Ermənistan, həm də Butan, Burundi, Kamboca, Komor, Qabon, Laos, Nauru, Solomon adalarıŞərqi Timor idi. Niderland Antil adaları, 2010-cu ildən etibarən mövcud olmayan bir təşkilat olsa da, bu ad altında çıxış edirdi, çünki Kuraçao Şahmat Federasiyası FİDE Direktivində həll olunan ölkəni təmsil etmək üçün rəsmən qeydə alınmışdı.[15] Eritreya, KosovoCənubi Sudan Şahmat Olimpiadalasında debüt etdi.[16] Qadın turnirində ilk dəfə Cibuti, Quam, Qayana, Maldivlər, Sierra LeoneTanzaniya iştirak edirdi.[17]

Participating teams in the 42nd Chess Olympiad
Qeydlər
  • Kursiv ilə yazılan ölkələr ancaq Açıq turnirdə iştirak etmişdir
  • Turnirə gəlməyən ölkələr

Müsabiqənin formatı və təqvimi[redaktə | əsas redaktə]

Turnir İsveçrə sistemində keçirildi. Bütün oyunların vaxt nəzarəti 40 hərəkətə 90 dəqiqə idi, hər artıq hərəkətə 30 saniyə və 40-cı addımdan 30 dəqiqə sonra əlavə edilirdi.

Açıq turnir[redaktə | əsas redaktə]

Xülasə[redaktə | əsas redaktə]

Qadın turniri[redaktə | əsas redaktə]

Xülasə[redaktə | əsas redaktə]

Qaprindaşvili kuboku[redaktə | əsas redaktə]

1997-ci ildə FİDE tərəfindən yaradılmış və keçmiş qadınlar arası dünya çempionun (1961-78) şərəfinə adlandırılan Nona Qaprindaşvili kuboku Ukraynaya, açıq və qadın turnirində toplam ən çox xal qazanmış komanda kimi verildi.[18]

# Komanda TX
1 Flag of Ukraine.svg Ukrayna 37
2 Flag of the United States.svg ABŞ 36
3 Flag of the People's Republic of China.svg ÇXR 35

FİDE Konqresi[redaktə | əsas redaktə]

Marketinq[redaktə | əsas redaktə]

Loqo[redaktə | əsas redaktə]

Maskot[redaktə | əsas redaktə]

Partnyorlar[redaktə | əsas redaktə]

42-ci Şahmat Olimpiadasının təşkilatçıları aşağıdakı şirkətlərlə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamışdır:

Qlobal partnyorlar Milli partnyorlar
  • SOCAR
  • Azercell
  • SMARTSCORING
  • Mega Insurance
  • Modern Hospital
  • Badamlı
  • Milla
  • Jalə

Yan fəaliyyətlər[redaktə | əsas redaktə]

Şahmat avtobusları[redaktə | əsas redaktə]

2016-cı ilin avqustunda Bakı Şahmat Olimpiadası Əməliyyat Komitəsi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin balansında olan turistik avtobuslardan ikisini brendləşdirərək şahmat avtobusu kimi şəhər sakinlərinin və qonaqların istifadəsinə verib.[19] Sözügedən ikimərtəbəli nəqliyyat vasitəsi paytaxt küçələrində şəhərin ən görməli yerlərində pulsuz fəaliyyət göstərərək və şahmatın təbliğini həyata keçirib. Turda iştirak edənlərin avtobusda şahmat oynaması və Bakı Şahmat Olimpiadası haqda məlumatlar əldə etməsi üçün bütün şərait yaradılıb. Şahmat avtobusları sentyabr ayının 14-ə qədər fəaliyyət göstərib.[20]

Küçə incəsənəti[redaktə | əsas redaktə]

Hazırkı Dünya Qadınlar Çempionu Hou Yifanın (solda) və hazırkı dünya çempionu Maqnus Karlsenin (sağda) karton şəkilləri

Bakı Şahmat Olimpiadası Əməliyyat Komitəsinin dəvəti ilə Ukraynada 3D küçə sənətinin əsasını qoyan rəssamlardan biri Aleks Maksiov Bakıya dəvət olunmuşdur.[21] Maksiov Bakı Şahmat Olimpiadasına həsr olunan 3D küçə sənəti tablosu çəkib. Rəssam sözügedən əsəri Bakı bulvarında (Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının yaxınlığında) yaradıb. 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasına həsr olunan 3D küçə sənəti tablosu 3 gün ərzində hazırlanıb. Əsər paytaxt sakinlərinin böyük marağına səbəb olub. Tabloda olimpiadanın keçiriləcəyi məkan olan Bakı Kristal Zalı və şahmat lövhəsi yer alıb. Şahmat lövhəsi sanki Amerikanın sürətli yarışlar keçirilən trası ilə arenaya yollanır.[21][22]

Bundan əlavə, qonaqlar 1 avqustdan 14 sentyabr tarixinə qədər Dövlət Bayrağı Meydanında şahmat problemlərinin həllində iştirak ediblər. Bakı Bulvarında 10 avqust - 14 sentyabr tarixləri arasında üç böyük şahmat dəsti; 30 peşəkar rəssam tərəfindən hazırlanan bir metr yüksəklikdə rəngli şahmat parçaları 20 avqust - 14 sentyabr tarixlərində nümayiş etdirilib. Bakı bulvarında sentyabrın 1-dən 14-dək Şahmat Kraliçasının rəqsləri və çıxışları keçirildi. Kraliça şahmat parçası olaraq hərəkət azadlığını simvollaşdırır. Kraliçanın rolu məşhur sənətçilər tərəfindən ifa olunaraq, qonaqları əyləndirib.[21]

Paralel turnirlər[redaktə | əsas redaktə]

Narahatlıqlar və mübahisələr[redaktə | əsas redaktə]

Hiyləgərlik[redaktə | əsas redaktə]

Anti-hiyləgərlik tədbirlər[redaktə | əsas redaktə]

Təhlükəsizlik tədbirlərinin olmaması[redaktə | əsas redaktə]

Sözügedən anti-hiyləgərlik protokollarına baxmayaraq, bəzi iştirakçılar bunun yalnız təsirsiz olduğunu qeyd etdilər. Cib telefonları çox vaxt, xüsusilə FİDE prezidenti Kirsan İlyumjinovun ətraf mühitində səs çıxarırdı.[23][24][25] Eyni zamanda, ilk metal detektorlarının ətrafından əşya keçirmək asan olaraq qiymətləndirilmişdir.[24][26][27]

İnsidentlər[redaktə | əsas redaktə]

Şikayətlər[redaktə | əsas redaktə]

Səyahət çətinlikləri[redaktə | əsas redaktə]

Vizalar[redaktə | əsas redaktə]

Afrika komandaları[redaktə | əsas redaktə]

Ermənistanın boykotu[redaktə | əsas redaktə]

Federasiya mübahisələri[redaktə | əsas redaktə]


İstinadlar[redaktə | əsas redaktə]

  1. "Chess Olympiad 2016 in Baku". Chessdom. 8 September 2012. http://www.chessdom.com/chess-olympiad-2016-in-baku/. İstifadə tarixi: 24 January 2014.
  2. Mark Crowther (19 April 2014). "Vugar Gashimov Memorial 2014". The Week in Chess. http://theweekinchess.com/chessnews/events/vugar-gashimov-memorial-2014.
  3. Mark Crowther (14 April 2015). "2nd Vugar Gashimov Memorial 2015". The Week in Chess. http://theweekinchess.com/chessnews/events/2nd-vugar-gashimov-memorial-2015.
  4. Mark Crowther (4 June 2015). "3rd Vugar Gashimov Memorial 2016". The Week in Chess. http://theweekinchess.com/chessnews/events/3rd-vugar-gashimov-memorial-2016.
  5. Malcolm Pein (10 September 2015). "Chess World Cup begins in Baku". The Telegraph. https://www.telegraph.co.uk/culture/chess/11855229/Chess-World-Cup-begins-in-Baku.html.
  6. Albert Silver (2 September 2016). "2016 Baku Rd1: Bulgaria held to draw by Sudan". ChessBase. https://en.chessbase.com/post/2016-baku-rd1-bulgaria-held-to-draw-by-sudan.
  7. 7,0 7,1 Manuel Weeks (26 August 2016). "Begins next Thursday: 42nd Chess Olympiad in Baku". ChessBase. https://en.chessbase.com/post/begins-next-thursday-42nd-chess-olympiad-in-baku.
  8. "Faik Hasanov was announced as the Chief Arbiter of Baku Olympiad". FIDE. 23 May 2016. https://www.fide.com/component/content/article/1-fide-news/9633-faik-hasanov-was-announced-as-the-chief-arbiter-of-baku-olympiad.html.
  9. Peter Doggers (13 September 2016). "USA Wins 1st Olympic Gold In 40 Years; China Takes Women's Section". Chess.com. https://www.chess.com/news/usa-wins-first-olympic-gold-in-40-years-china-clinches-women-section-6522.
  10. Laman Ismayilova (18 May 2016). "Baku Chess Olympiad names first Celebrity Ambassadors". AzerNews. http://www.azernews.az/bakuchessolympiad/96778.html.
  11. "Farid Mansurov becomes celebrity ambassador of World Chess Olympiad". AzerTAc. 9 July 2016. http://azertag.az/en/xeber/Farid_Mansurov_becomes_celebrity_ambassador_of_World_Chess_Olympiad-969657.
  12. Laman Ismayilova (8 August 2016). "Baku meeting discusses opening and closing of Baku Chess Olympiad". Today.az. http://today.az/news/sports/153237.html.
  13. "42nd Olympiad Baku 2016 Open". Chess-Results. http://www.chess-results.com/tnr232875.aspx?lan=1&art=0&flag=30&wi=821&zeilen=99999.
  14. "42nd Olympiad Baku 2016 Women". Chess-Results. http://www.chess-results.com/tnr232876.aspx?lan=1&art=0&flag=30&wi=821.
  15. "FIDE Directory – Netherlands Antilles". FIDE. https://ratings.fide.com/fide_directory.phtml?country=AHO&list=778.
  16. "Men's Chess Olympiads' Overall Statistics 1927–2014 – Team Statistics". OlimpBase. http://www.olimpbase.org/statistics/all_te01.html.
  17. "Women's Chess Olympiads' Overall Statistics 1957–2014 – Team Statistics". OlimpBase. http://www.olimpbase.org/statisticsw/all_te01.html.
  18. "Gaprindashvili cup (Best federation = sum (open + women))". Chess-results.com. http://chess-results.com/tnr232876.aspx?lan=1&art=57&flag=30&wi=821.
  19. "Şahmat avtobusu fəaliyyətə başladı – Bakı Şahmat Olimpiadası". yaaz.az. http://yaaz.az/sahmat-avtobusu-f%C9%99aliyy%C9%99t%C9%99-basladi-baki-sahmat-olimpiadasi/. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2019.
  20. "Chess buses launched in Baku". AzerNews. 23 August 2016. http://www.azernews.az/bakuchessolympiad/101211.html.
  21. 21,0 21,1 21,2 Sitat səhvi: Yanlış <ref> teqi; side adlı istinad üçün mətn göstərilməyib
  22. Laman Ismayilova (28 July 2016). "3D image dedicated to Baku Chess Olympiad completed". AzerNews. http://www.azernews.az/bakuchessolympiad/100038.html.
  23. Mike Klein (3 September 2016). "Carlsen Succeeds With New 1st Move In Olympiad's 2nd Round". Chess.com. https://www.chess.com/news/carlsen-succeeds-with-new-first-move-in-second-round-olympiad-4273.
  24. 24,0 24,1 Anti-Cheating in Baku (Alex Colovic)
  25. English Chess Federation post (Nick Faulks, Bermuda)
  26. Twitter (Pavel Eljanov, Twitter)
  27. Twitter (Part 2 of previous)

Biblioqrafiya[redaktə | əsas redaktə]

  • Ağarəhimov, Cahangir (2016). Pearls of Azerbaijan. Baku Chess Olympiad Operating Committee. ISBN 9788394429089.

Xarici keçidlər[redaktə | əsas redaktə]

Vikianbarda 42-ci Şahmat Olimpiadası ilə əlaqəli mediafayllar var.