42-ci Şahmat Olimpiadası

Vikipediya, azad ensiklopediya
Jump to navigation Jump to search
42-ci Şahmat Olimpiyası
Chess Olympiad 2016 official logo.png

42-ci Şahmat Olimpiadasının loqosu

Yarışma günləri 1–14 Sentyabr 2016
Yarışçılar 1,587 (894 rəqib açıqda və 693 rəqib də qadınlar bölümündə)
Komandalar 180 (Açıq)

142 (Qadınlar)

Millətlər 175 (Açıq)

138 (Qadınlar)

Məkan Bakı Kristal Zalı
Yer Bakı, Azərbaycan
Çempionlar
Komanda
Açıq 1st, gold medalist(s) ABŞ ABŞ

2nd, silver medalist(s) Ukrayna Ukrayna
3rd, bronze medalist(s) Rusiya Rusiya

Qadınlar 1st, gold medalist(s) Çin ÇXR

2nd, silver medalist(s) Polşa Polşa
3rd, bronze medalist(s) Ukrayna Ukrayna

42-ci Şahmat Olimpiadası (bəzən Bakı Şahmat Olimpiadası adlanır) — Beynəlxalq Şahmat Federasiyası (FİDE) tərəfindən təşkil olunmuşdur. Olimpiadaya Açıq və Qadınlar turniri və şahmat oyununu təbliğ etmək üçün nəzərdə tutulmuş bir sıra tədbirlər daxil olunmuşdur. Tədbir 2016-cı il 1–14 sentyabr tarixlərində Bakıda keçirilmişdir.[1] Şahmat Olimpiadası Azərbaycanda ilk dəfə keçirilsə də, Azərbaycan daha əvvəl güclü turnirlərə, o cümlədən, Vüqar Həşimovun xatirəsinə həsr olunmuş illik Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirinə və 2015-ci ildə Şahmat üzrə Dünya Kubokuna ev sahibliyi etmişdir.[2][3][4][5]

Tədbirdə iştirakçılarının ümumi sayı 1587 nəfər idi. Açıq turnirdə 894, Qadınlar turnirində isə 693 nəfər iştirak etmişdir.[6] Qeydiyyatdan keçmiş komandaların sayı — açıq bölmədə 180 ölkədən 175-i, Qadınlar bölməsində isə 142 ölkədən 138-i iştirak etmişdir. Hər iki bölmədə komandan iştirakı rekordları qeyd olunmuşdur. Eritreya, KosovaCənubi Sudan ilk dəfə turnirdə iştirak etmişdir. Tədbir Bakı Kristal Zalında keçirilmişdir.[7] Tədbirin baş hakimi Azərbaycandan beynəlxalq arbitr olan Faiq Həsənov idi.[8]

ABŞ 1976-cı ildən ilk dəfə və ümumilikdə altıncı dəfə açıq tədbirdə qızıl medal qazanmışdır. Qadınlar üçün keçirilən tədbirdə Çin, son üç Olimpiadada gümüş medal qazanandan sonra ilk dəfə 1994-cü ildən bəri beşinci qızıl medalını qazanmışdır. Ukraynalı oyunçu Andrey Volokitin, ehtiyat oyunçu olsa da, Açıq turnirin ən yaxşı fərdi oyunçusu olmuşdur. O, 9 baldan (8 qələbə və bir bərabərlik) 812 yığıb, 2992 səviyyəsində performans göstərmişdir. Qadınlar arasında ən yaxşı fərdi oyunçu rusiyalı Valentina Qunina olmuşdur. O, 10 baldan 8 (yeddi qalibiyyət, iki bərabərlik və bir itki) xal yığıb, 2643 səviyyəsinə çatmışdır.[9]

Tender prosesi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hazırlıqlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şahmat Olimpiadasının təşkilat komitəsi on dörd tanınmış azərbaycanlı heyətdən ibarət idi. Təşkilat Komitəsinin sədri Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin birinci müavini Yaqub Eyyubov idi. Komitənin digər üzvləri Azərbaycan Respublikasının gənclər və idman naziri Azad Rəhimov, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının sədri və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının prezidenti Elman Rüstəmov, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbov, Azərbaycan Respublikasının xarici işlər naziri Elmar Məmmədyarov, Azərbaycan Respublikasının daxili işlər naziri Ramil Usubov, Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik naziri Eldar Mahmudov, Azərbaycan Respublikasının maliyyə naziri Samir Şərifov, Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev, Azərbaycan Respublikasının rabitə və informasiya texnologiyaları naziri Əli Abbasov, Azərbaycan Respublikasının səhiyyə naziri Oqtay Şirəliyev, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Aydın Əliyev, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi Firudin Nəbiyev, Azərbaycan Şahmat Federasiyasının vitse-prezidenti Mahir Məmmədov və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının vitse-prezidenti Faiq Həsənovdan ibarət idi.

Şahmat Olimpiadasının ulduz səfirləri — "Bu Şəhərdə" teatrının baş prodüseri və rəhbəri Müşviq Abbasov, aktyorları Coşqun RəhimovRafael İsgəndərov olub.[10] 2016-cı ilin iyulunda yunan-Roma güləşi üzrə olimpiya və ikiqat dünya çempionu Fərid Mansurov Şahmat Olimpiadasının dördüncü ulduz səfiri olub.[11]

Tarixin dəyişdirilməsi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Məkan[redaktə | mənbəni redaktə et]

Maliyyələşdirmə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Olimpiadanın büdcəsi 13,3 milyon avro idi. Oyunçular və nümayəndələrin birinci sinif yaşayış yerlərinən yerləşdirilməsi üçün 6,8 milyon avro, FİDE Komissiyası dünya çempionatı və olimiyadaları və intellektual hüquqları üçün 1 milyon avro ayırmışdır.[7][12]

Tədbir[redaktə | mənbəni redaktə et]

Açılış mərasimi[redaktə | mənbəni redaktə et]

İştirakçı komandalar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qeydiyyatdan 175 ölkədən 180 komanda keçsə də, onların 10-u turnirdə iştirak etməmişdi. Qadınlar turnirində 138 ölkədən 142 komanda iştirak edirdi.[13][14] On FIDE-nin üzvü olan komanda Olimpiadada yox idi. Onlar — üçqat çempion (2006, 2008 və 2012) Ermənistan, həm də Butan, Burundi, Kamboca, Komor, Qabon, Laos, Nauru, Solomon adalarıŞərqi Timor idi. Niderland Antil adaları, 2010-cu ildən etibarən mövcud olmayan bir təşkilat olsa da, bu ad altında çıxış edirdi, çünki Kuraçao Şahmat Federasiyası FİDE Direktivində həll olunan ölkəni təmsil etmək üçün rəsmən qeydə alınmışdı.[15] Eritreya, KosovoCənubi Sudan Şahmat Olimpiadalasında debüt etdi.[16] Qadın turnirində ilk dəfə Cibuti, Quam, Qayana, Maldivlər, Sierra LeoneTanzaniya iştirak edirdi.[17]

Participating teams in the 42nd Chess Olympiad
Qeydlər
  • Kursiv ilə yazılan ölkələr ancaq Açıq turnirdə iştirak etmişdir
  • Turnirə gəlməyən ölkələr

Müsabiqənin formatı və təqvimi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Turnir İsveçrə sistemində keçirildi. Bütün oyunların vaxt nəzarəti 40 hərəkətə 90 dəqiqə idi, hər artıq hərəkətə 30 saniyə və 40-cı addımdan 30 dəqiqə sonra əlavə edilirdi.

Açıq turnir[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xülasə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qadın turniri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Xülasə[redaktə | mənbəni redaktə et]

Qaprindaşvili kuboku[redaktə | mənbəni redaktə et]

1997-ci ildə FİDE tərəfindən yaradılmış və keçmiş qadınlar arası dünya çempionun (1961–78) şərəfinə adlandırılan Nona Qaprindaşvili kuboku Ukraynaya, açıq və qadın turnirində toplam ən çox xal qazanmış komanda kimi verildi.[18]

# Komanda TX
1 Ukrayna Ukrayna 37
2 ABŞ ABŞ 36
3 Çin ÇXR 35

FİDE Konqresi[redaktə | mənbəni redaktə et]

Marketinq[redaktə | mənbəni redaktə et]

Loqo[redaktə | mənbəni redaktə et]

Maskot[redaktə | mənbəni redaktə et]

Partnyorlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

42-ci Şahmat Olimpiadasının təşkilatçıları aşağıdakı şirkətlərlə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalamışdır:

Qlobal partnyorlar Milli partnyorlar
  • SOCAR
  • Azercell
  • SMARTSCORING
  • Mega Insurance
  • Modern Hospital
  • Badamlı
  • Milla
  • Jalə

Yan fəaliyyətlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şahmat avtobusları[redaktə | mənbəni redaktə et]

2016-cı ilin avqustunda Bakı Şahmat Olimpiadası Əməliyyat Komitəsi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin balansında olan turistik avtobuslardan ikisini brendləşdirərək şahmat avtobusu kimi şəhər sakinlərinin və qonaqların istifadəsinə verib.[19] Sözügedən ikimərtəbəli nəqliyyat vasitəsi paytaxt küçələrində şəhərin ən görməli yerlərində pulsuz fəaliyyət göstərərək və şahmatın təbliğini həyata keçirib. Turda iştirak edənlərin avtobusda şahmat oynaması və Bakı Şahmat Olimpiadası haqda məlumatlar əldə etməsi üçün bütün şərait yaradılıb. Şahmat avtobusları sentyabr ayının 14-ə qədər fəaliyyət göstərib.[20][21]

Küçə incəsənəti[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hazırkı Dünya Qadınlar Çempionu Hou Yifanın (solda) və hazırkı dünya çempionu Maqnus Karlsenin (sağda) karton şəkilləri

Bakı Şahmat Olimpiadası Əməliyyat Komitəsinin dəvəti ilə Ukraynada 3D küçə sənətinin əsasını qoyan rəssamlardan biri Aleks Maksiov Bakıya dəvət olunmuşdur.[21] Maksiov Bakı Şahmat Olimpiadasına həsr olunan 3D küçə sənəti tablosu çəkib. Rəssam sözügedən əsəri Bakı bulvarında (Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının yaxınlığında) yaradıb. 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasına həsr olunan 3D küçə sənəti tablosu 3 gün ərzində hazırlanıb. Əsər paytaxt sakinlərinin böyük marağına səbəb olub. Tabloda olimpiadanın keçiriləcəyi məkan olan Bakı Kristal Zalı və şahmat lövhəsi yer alıb. Şahmat lövhəsi sanki Amerikanın sürətli yarışlar keçirilən trası ilə arenaya yollanır.[21][22]

Bundan əlavə, qonaqlar 1 avqustdan 14 sentyabr tarixinə qədər Dövlət Bayrağı Meydanında şahmat problemlərinin həllində iştirak ediblər. Bakı Bulvarında 10 avqust — 14 sentyabr tarixləri arasında üç böyük şahmat dəsti; 30 peşəkar rəssam tərəfindən hazırlanan bir metr yüksəklikdə rəngli şahmat parçaları 20 avqust — 14 sentyabr tarixlərində nümayiş etdirilib. Bakı bulvarında sentyabrın 1-dən 14-dək Şahmat Kraliçasının rəqsləri və çıxışları keçirildi. Kraliça şahmat parçası olaraq hərəkət azadlığını simvollaşdırır. Kraliçanın rolu məşhur sənətçilər tərəfindən ifa olunaraq, qonaqları əyləndirib.[21]

Paralel turnirlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Narahatlıqlar və mübahisələr[redaktə | mənbəni redaktə et]

Hiyləgərlik[redaktə | mənbəni redaktə et]

Anti-hiyləgərlik tədbirlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Təhlükəsizlik tədbirlərinin olmaması[redaktə | mənbəni redaktə et]

Sözügedən anti-hiyləgərlik protokollarına baxmayaraq, bəzi iştirakçılar bunun yalnız təsirsiz olduğunu qeyd etdilər. Cib telefonları çox vaxt, xüsusilə FİDE prezidenti Kirsan İlyumjinovun ətraf mühitində səs çıxarırdı.[23][24][25] Eyni zamanda, ilk metal detektorlarının ətrafından əşya keçirmək asan olaraq qiymətləndirilmişdir.[24][26][27]

İnsidentlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Şikayətlər[redaktə | mənbəni redaktə et]

Səyahət çətinlikləri[redaktə | mənbəni redaktə et]

Vizalar[redaktə | mənbəni redaktə et]

Afrika komandaları[redaktə | mənbəni redaktə et]

Ermənistanın boykotu[redaktə | mənbəni redaktə et]

Federasiya mübahisələri[redaktə | mənbəni redaktə et]


İstinadlar[redaktə | mənbəni redaktə et]

  1. "Chess Olympiad 2016 in Baku". Chessdom. 8 September 2012. 5 July 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 24 January 2014.
  2. Mark Crowther. "Vugar Gashimov Memorial 2014". The Week in Chess. 19 April 2014.
  3. Mark Crowther. "2nd Vugar Gashimov Memorial 2015". The Week in Chess. 14 April 2015.
  4. Mark Crowther. "3rd Vugar Gashimov Memorial 2016". The Week in Chess. 4 June 2015.
  5. Malcolm Pein. "Chess World Cup begins in Baku". The Telegraph. 10 September 2015.
  6. Albert Silver. "2016 Baku Rd1: Bulgaria held to draw by Sudan". ChessBase. 2 September 2016.
  7. 1 2 Manuel Weeks. "Begins next Thursday: 42nd Chess Olympiad in Baku". ChessBase. 26 August 2016.
  8. "Faik Hasanov was announced as the Chief Arbiter of Baku Olympiad". FIDE. 23 May 2016.
  9. Peter Doggers. "USA Wins 1st Olympic Gold In 40 Years; China Takes Women's Section". Chess.com. 13 September 2016.
  10. Laman Ismayilova. "Baku Chess Olympiad names first Celebrity Ambassadors". AzerNews. 18 May 2016.
  11. "Farid Mansurov becomes celebrity ambassador of World Chess Olympiad". AzerTAc. 9 July 2016.
  12. Laman Ismayilova. "Baku meeting discusses opening and closing of Baku Chess Olympiad". Today.az. 8 August 2016. 3 February 2019 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 January 2019.
  13. "42nd Olympiad Baku 2016 Open". Chess-Results.
  14. "42nd Olympiad Baku 2016 Women". Chess-Results.
  15. "FIDE Directory – Netherlands Antilles". FIDE.
  16. "Men's Chess Olympiads' Overall Statistics 1927–2014 – Team Statistics". OlimpBase.
  17. "Women's Chess Olympiads' Overall Statistics 1957–2014 – Team Statistics". OlimpBase.
  18. "Gaprindashvili cup (Best federation = sum (open + women))". Chess-results.com.
  19. "Şahmat avtobusu fəaliyyətə başladı – Bakı Şahmat Olimpiadası". yaaz.az. yaaz.az. 2019-04-13 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 yanvar 2019.
  20. "Chess buses launched in Baku". AzerNews. 23 August 2016.
  21. 1 2 3 4 "Activities Schedule and Information". official website. 2016-07-08 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2016-09-01.
  22. Laman Ismayilova. "3D image dedicated to Baku Chess Olympiad completed". AzerNews. 28 July 2016.
  23. Mike Klein. "Carlsen Succeeds With New 1st Move In Olympiad's 2nd Round". Chess.com. 3 September 2016.
  24. 1 2 Anti-Cheating in Baku Arxivləşdirilib 2016-09-19 at the Wayback Machine (Alex Colovic)
  25. English Chess Federation post (Nick Faulks, Bermuda)
  26. Twitter (Pavel Eljanov, Twitter)
  27. Twitter (Part 2 of previous)

Biblioqrafiya[redaktə | mənbəni redaktə et]

  • Ağarəhimov, Cahangir. Pearls of Azerbaijan. Baku: Baku Chess Olympiad Operating Committee. 2016. ISBN 9788394429089.

Xarici keçidlər[redaktə | mənbəni redaktə et]